W milionach starszych mieszkań licznik wisi na ścianie w przedpokoju, kuchni lub w piwnicy z osobnym wejściem tylko przez lokal. Wtedy monter musi wejść do środka. I ma do tego prawo, bo ustawa obliguje firmy energetyczne do wymiany wszystkich liczników w kraju.
Fot. ShutterstockSkąd ten monter i czemu musi przyjść akurat teraz
Do 2028 roku operatorzy sieci energetycznych w Polsce mają obowiązek wymienić tradycyjne liczniki na inteligentne – tzw. liczniki zdalnego odczytu (LZO) – u co najmniej 80 proc. odbiorców. Do 4 lipca 2031 roku wymiana ma objąć wszystkich. Podstawą prawną jest art. 11t ustawy Prawo energetyczne (Dz.U. 1997 nr 54 poz. 348 z późn. zm.), zmieniony nowelizacją z 2021 roku.
To ogólnopolska operacja na skalę, jakiej polska energetyka nie widziała od dekad – łącznie ok. 17 mln gospodarstw domowych i budżet szacowany na 9 mld zł. Wymiany są bezpłatne dla odbiorców: licznik jest własnością operatora, monter nie pobiera żadnych opłat.
Postęp jest zróżnicowany. Energa Operator – obsługująca północ i wschód Polski – do końca 2025 roku wymieniła liczniki u 93 proc. klientów (ponad 2,73 mln odbiorców). Tauron Dystrybucja (południe, Śląsk) ma na koncie ok. 43 proc. klientów. PGE Dystrybucja i Enea Operator są w toku. jeżeli jeszcze nie zapukali – zapukają.
Kiedy monter musi wejść do mieszkania
To zależy wyłącznie od lokalizacji licznika w budynku. Są 3 scenariusze:
| Skrzynka na klatce schodowej lub w szafce zewnętrznej budynku | Nie – wymiana odbywa się bez wejścia do lokalu | Nie – możesz być w pracy |
| Piwnica z osobnym wejściem (nie przez mieszkanie) | Nie – monter dostaje klucz od zarządcy | Zazwyczaj nie – ale warto potwierdzić z operatorem |
| Wewnątrz mieszkania: przedpokój, kuchnia, piwnica dostępna tylko przez lokal | Tak – monter musi wejść do środka | Tak – musisz być w domu lub wskazać pełnomocnika |
Liczniki wewnątrz mieszkań to specyfika starszego budownictwa – bloków z wielkiej płyty z lat 60.-80. i przedwojennych kamienic. W Warszawie dotyczy to szczególnie zasobów na Pradze, Woli, Żoliborzu, Mokotowie i Ursynowie (starsze części), a także w podmiejskich gminach z budynkami lat 70.
Czy możesz odmówić? Prawo mówi wprost: nie
Obowiązek umożliwienia wymiany licznika wynika bezpośrednio z Prawa energetycznego. Operator systemu dystrybucyjnego ma ustawowy obowiązek wymiany – a ty masz obowiązek mu to umożliwić. Odmowa wpuszczenia montera nie jest opcją prawną – jest naruszeniem warunków umowy z operatorem i może skutkować:
– Wstrzymaniem dostaw energii – operator ma prawo odciąć prąd jako ostateczność przy braku współpracy z odbiorcą. Procedura jest wieloetapowa, ale skuteczna.
– Karą umowną – część umów z operatorami przewiduje sankcje za uniemożliwianie dostępu do urządzeń pomiarowych.
– Pozostaniem na starym liczniku – co brzmi jak korzyść, ale z czasem może oznaczać rozliczenia oparte wyłącznie na prognozach, a nie rzeczywistym zużyciu.
Co ważne: wymiana jest bezpłatna i obowiązkowa niezależnie od twojej opinii o inteligentnych licznikach. choćby jeżeli uważasz, iż nowe urządzenie zbiera za dużo danych o twoich nawykach – nie możesz zablokować wymiany. Możesz natomiast skorzystać z uprawnień dotyczących zarządzania danymi, o czym niżej.
Jak wygląda wizyta montera krok po kroku
Operator ma obowiązek powiadomić odbiorcę o planowanej wymianie z wyprzedzeniem – zwykle kilka dni do dwóch tygodni, pisemnie lub przez SMS/e-mail. jeżeli termin ci nie odpowiada, możesz go przełożyć – kontaktując się z operatorem przed wizytą.
Sama wymiana trwa ok. 20-25 minut i wymaga wyłączenia prądu w mieszkaniu na czas montażu. Warto wcześniej wyłączyć wrażliwe urządzenia: komputer, lodówkę z pełną zawartością, akwarium z podtrzymaniem życia. Monter:
1. Demontuje stary licznik i odnotowuje jego stan końcowy.
2. Montuje nowy licznik zdalnego odczytu.
3. Sprawdza poprawność działania i odnotowuje stan początkowy nowego urządzenia.
4. Wystawia protokół wymiany z danymi obu liczników – stanu końcowego starego i początkowego nowego.
Ten protokół zachowaj. To dokument, który chroni cię przed ewentualnym sporem o stan licznika w rozliczeniu za ostatni okres ze starym urządzeniem. jeżeli monter go nie wystawia – zażądaj go wprost.
Zanim wpuścisz – jak odróżnić prawdziwego montera od oszusta
Wzmożony ruch instalacyjny przyciąga oszustów. Schemat jest prosty: osoba podająca się za technika firmy energetycznej puka do drzwi, powołuje się na „obowiązkową wymianę” i prosi o wpuszczenie. Cel – kradzież lub wyłudzenie danych.
Jak się chronić:
Zażądaj legitymacji służbowej i dokumentu upoważnienia – każdy prawdziwy monter ma przy sobie oba dokumenty. Legitymacja powinna zawierać imię, nazwisko i zdjęcie, a upoważnienie – nazwę operatora i zakres czynności. Masz prawo nie wpuścić nikogo, kto nie okaże tych dokumentów.
Zadzwoń do operatora i potwierdź wizytę – numer infolinii znajdziesz na fakturze za prąd lub na stronie swojego operatora (Energa, Tauron, PGE, Enea, Stoen/innogy). Zapytaj, czy na twój adres zaplanowana jest wizyta montażowa w tym terminie.
Monter nie pobiera żadnych opłat – wymiana jest bezpłatna. jeżeli ktokolwiek żąda gotówki za wymianę licznika – to oszust. Zamknij drzwi i zadzwoń na policję.
Monter nie ma prawa sprawdzać innych urządzeń ani instalacji – jego zadanie to wyłącznie wymiana licznika. jeżeli proponuje „przy okazji” sprawdzić instalację elektryczną, gazową lub wentylację za dodatkową opłatą – to sygnał alarmowy.
Co z danymi? Licznik widzi, kiedy gotujesz kolację
Inteligentny licznik wysyła dane o zużyciu energii co 15 minut lub co godzinę. Operator widzi w czasie rzeczywistym, ile prądu zużywasz – i kiedy. Z tego profilu można wnioskować o rytmie dnia, obecności w domu, a choćby o używanych urządzeniach. To uzasadnione obawy, które pojawiły się przy wdrożeniu LZO w całej UE.
Polskie prawo daje odbiorcy kilka uprawnień w tym zakresie. Możesz zażądać od operatora informacji, jakie dane są zbierane i komu są udostępniane. Dane pomiarowe nie mogą być sprzedawane podmiotom trzecim bez twojej zgody. Masz prawo do wglądu we własne dane przez portal operatora – i to jest faktyczna korzyść: możesz na bieżąco śledzić zużycie i reagować na anomalie.
Warszawa: Stoen Operator i harmonogram dla stolicy
W Warszawie operatorem sieci dystrybucyjnej jest Stoen Operator (część grupy E.ON). Firma obsługuje ok. 900 tys. punktów poboru energii na terenie Warszawy. Wymiana liczników w stolicy przebiega etapami – w 2025 roku Stoen przyspieszył tempo montaży, a 2026 rok to kolejna fala wymiany w dzielnicach z dużym udziałem starszego budownictwa.
Stoen Operator rozpoczął w Warszawie masową wymianę starych mierników na nowoczesne urządzenia już w 2022 r., a zakładany krok milowy na poziomie 35% osiągnął już w lipcu zeszłego roku. Ubiegły rok spółka zakończyła z 546 tysiącami zamontowanych liczników, co stanowi 46% całkowitej puli wymian.
– Rosnące zapotrzebowanie na moc w Warszawie i okolicach oznacza konieczność rozbudowy i modernizacji sieci elektroenergetycznych. Dodatkowo zwiększa się potrzeba przyłączania centrów przetwarzania danych, integracji źródeł wytwórczych łącznie z OZE czy rozbudowa infrastruktury ładowania związana z rozwojem elektromobilności – mówi Maciej Paśniewski, dyrektor Zarządzania Majątkiem Sieciowym w Stoen Operator. – Nasz zeszłoroczny zrealizowany budżet inwestycyjny przekraczający 800 mln zł , w tym pozyskane dotacje, pozwalają nam konsekwentnie wypełniać wieloletni plan inwestycji.
Właściciele mieszkań w kamienicach i blokach z wielkiej płyty na Pradze, Żoliborzu, Mokotowie i Woli powinni spodziewać się wizyty montera. W spółdzielniach można spodziewać się informacji na klatkach schodowych lub w skrzynkach na listy.
Co to oznacza dla Ciebie? Przygotuj się, zanim zapukają
Sprawdź, gdzie jest twój licznik:
Wyjdź na klatkę schodową i zlokalizuj skrzynkę rozdzielczą. jeżeli twój licznik jest w tej skrzynce – nie musisz być w domu podczas wymiany. jeżeli licznik jest wewnątrz mieszkania – będziesz musiał być obecny lub wskazać pełnomocnika.
Zaktualizuj dane kontaktowe u operatora:
Operator wysyła powiadomienia o terminie wymiany. jeżeli masz nieaktualny numer telefonu lub adres e-mail w umowie – monter może przyjść bez zapowiedzi lub wielokrotnie zastawać zamknięte drzwi. Zmianę danych zgłosisz przez infolinię lub panel klienta na stronie operatora.
W dniu wizyty:
– Wyłącz komputer, odłącz wrażliwy sprzęt elektroniczny przed planowanym wyłączeniem prądu.
– Zażądaj legitymacji i upoważnienia – to twoje prawo i twój obowiązek weryfikacji.
– Zadzwoń na infolinię operatora, jeżeli masz wątpliwości co do tożsamości montera – numery: Stoen 22 821 31 31, PGE 422 222 222, Tauron 32 606 09 00, Energa 58 778 58 58, Enea 61 850 44 44.
– Odbierz i zachowaj protokół wymiany z danymi obu liczników.
Jeśli termin ci nie odpowiada:
Zadzwoń do operatora przed wyznaczonym terminem i poproś o przełożenie wizyty. Operatorzy co do zasady umożliwiają zmianę terminu – ale wielokrotna odmowa może uruchomić procedurę wstrzymania dostaw energii.
