Zapach opiekuna

Do mojego gabinetu behawiorystki zwierząt w kamienicy przy ulicy Długiej wpadła Renata. W ręku trzymała transporter, z którego dobiegało ciche, wściekłe miauczenie. Za oknem, na parapecie, wrona skubała kawałek pączka — chyba czuła, iż zaraz usłyszy coś ciekawego.

Renata położyła przede mną zdjęcia. Kotka trójkolorowa, drobna, z łatką na prawym uchu. Trzy lata. Pierwszy miot. Cztery kociaki. Wszystko byłoby zwyczajne, gdyby nie to, iż kotka od porodu robiła z nimi coś, co nie dawało rodzinie spać.

— Jeszcze nigdy nie widziałam czegoś takiego — zaczęła Renata i rozłożyła na blacie kolejne fotografie. — Proszę to zobaczyć.

Na pierwszym zdjęciu: karton wyłożony flanelą, w rogu sypialni, z dala od drzwi. Ciepło, ciemno, miękko. Tak jak radzą w poradnikach. Na drugim zdjęciu ten sam karton — pusty. Na trzecim: buty mężczyzny w przedpokoju. Brązowe, skórzane, z przetartym obcasem. A w środku po jednym kociaku.

— To nie był przypadek — dodała Renata i postukała paznokciem w zdjęcie. — Znalazłam je o szóstej rano. Po jednym w każdym bucie. Jak w hotelu.

Mówiła szybko, a ja słuchałam, bo historia dopiero się rozkręcała.

Próbowali wszystkiego. Wstawiali karton do przedpokoju. Przenosili do kuchni. Do łazienki. Do szafy w przedpokoju, żeby było ciemniej. Kupili zamykany domek z filcem i postawili obok miseczkę z wodą. Kotka, którą nazywali Klara, obwąchała każdą propozycję i wracała tam, gdzie było jej zdaniem jedyne adekwatne miejsce — do butów Andrzeja.

— Rozumie pani? Obok stały moje kozaki, trampki syna, kapcie domowe. A ona uparcie wybierała tylko jego buty. Jakby miały namalowany napis.

Zaczęli chować obuwie do szafki. Kotka pod nią siadała i darła się całymi dniami. Drapała drzwiczki, piszczała, nie chciała jeść. Kociaki zaczęły tracić na wadze, bo Klara była zbyt zdenerwowana, by je porządnie karmić. W końcu poddali się i oddali buty. I wtedy Renata zrozumiała, iż to nie fanaberia.

— Mąż mówił, iż kot jest głupi. A ja już nie wiedziałam, co myśleć. Przyszłam do pani, bo może pani wie.

Zadałam jej jedno pytanie. Kto jest dla Klary najważniejszy w domu? Do kogo biegnie, gdy się boi? Kto ją wita, gdy wraca z pracy?

— Andrzej. Od pierwszego dnia.

Okazało się, iż ten sam mężczyzna, który od trzech lat powtarzał, iż kotów nie znosi, był dla Klary całym światem. Spała na jego klatce piersiowej, czekała pod drzwiami, chodziła za nim po mieszkaniu jak cień. A on burczał, iż to stworzenie jest bezużyteczne i iż w ogóle po co je przynieśli. Klara nie zwracała na to uwagi. Wybrała jego i koniec.

— Ona go po prostu uznała za szefa — podsumowała Renata, bawiąc się rzemykiem transportera.

No to wszystko stało się jasne. Zapach. Dla kota to mapa całego świata. My patrzymy na pokój i widzimy meble. Kot wącha i wie, kto tu był, kto jest swój, gdzie jest bezpiecznie. Najsilniejszy, najbardziej trwały zapach człowieka zostaje tam, gdzie długo dotyka rzeczy. W ubraniu. W butach. A skórzane buty Andrzeja po całym dniu noszenia pachniały nim mocniej niż cokolwiek innego w tym mieszkaniu.

Klara nie chowała kociąt w butach. Ona je układała pod zapachem swojego obrońcy. Pod zapachem jedynej istoty, której — w jej kociej głowie — można było powierzyć najcenniejszą rzecz na świecie.

— To nie kaprys — powiedziałam do Renaty. — To największy komplement, jaki kotka może dać człowiekowi.

Renata przez chwilę milczała, jakby przeliczała to w głowie. Potem zaśmiała się krótko i opowiedziała, co było dalej.

Wróciła do domu i powtórzyła wszystko Andrzejowi. Najpierw machnął ręką. Potem poszedł do kuchni, nalał sobie kawy, wrócił do pokoju i stanął przy oknie. Długo tak stał, patrząc na podwórko, gdzie sąsiadka wyprowadzała psa. Renata powiedziała, iż przez dobrą minutę się nie odezwał, tylko obracał kubek w dłoniach, aż kawa musiała ostygnąć.

Wieczorem przyniósł z piwnicy starą leżankę. Postawili ją w przedpokoju, tuż przy półce na buty. Do środka włożył swoją szarą koszulkę z koncertu sprzed lat, którą nosił przez trzy dni, żeby przeszła zapachem. Klara podeszła, obwąchała każdy centymetr. Zastanawiała się. A potem, po kolei, przeniosła wszystkie kociaki do środka.

— A buty oddał — dodała Renata. — Choć przez tydzień chodził w kapciach i klął, iż zimno w stopy.

Kiedy wychodziła, zostawiła mi na biurku słoik miodu ze wsi i zdjęcie. Na zdjęciu Klara siedziała na leżance, a obok kucał Andrzej i patrzył na kocięta z takim skupieniem, jakby liczył na jakąś poważną rozmowę.

Dwa miesiące później zadzwoniła. Opowiadała, iż Andrzej kupił karmę lepszej marki, o którą pokłócił się z weterynarzem w przychodni przy Grunwaldzkiej, bo twierdził, iż ta poprzednia „była za chuda na taki miot”. Sam teraz wyciepuje leżankę co drugi dzień i sprząta sierść z dywanu, zanim żona zdąży to zauważyć. Ten sam mężczyzna, który jeszcze niedawno twierdził, iż nie cierpi kotów.

Odłożyłam słuchawkę i wyjrzałam przez okno. Wrona na parapecie już zjadła pączka i odleciała. Zostało po niej kilka okruszków, które zdmuchiwał wiatr, aż w końcu nie było po nich śladu.