Zapach curry z klatki schodowej

Elwira Duda mieszkała na trzecim piętrze przy ulicy Perłowej w Toruniu od dwudziestu dwóch lat, a curry poczuła po raz pierwszy dopiero we wtorek, koło osiemnastej. Winda akurat stała między piętrami, więc szła po schodach i już na półpiętrze wiedziała: to nie u niej. To u Roberta.

Robert to jej zięć. Ożenił się z Kariną, jedyną córką Elwiry, trzy lata temu, w USC przy Wały gen. Sikorskiego, w garniturze wypożyczonym z sieciówki na Mokrem. Elwira wtedy jeszcze nic do niego nie miała. Miała dopiero po tym, jak przeprowadzili się do mieszkania obok — to samo piętro, drzwi w drzwi, kupione za pieniądze, które teściowa dołożyła z odprawy po zamknięciu drukarni, w której pracowała dwadzieścia lat.

Nazywała to "pomocą". Robert nazywał to, jak się później okazało, "moim wkładem własnym" — w rozmowie z kolegą, którą Elwira usłyszała przez ścianę, bo ściany w tym bloku z siedemdziesiątego ósmego są jak z tektury.

Otworzyła drzwi do siebie, postawiła siatkę z Biedronki na taborecie w przedpokoju — jajka, twaróg, bułka maślana na jutrzejsze śniadanie — i usłyszała przez wspólną ścianę śmiech. Nie Kariny. Kobiecy, ale nie jej córki. I muzykę, jakiś rap, którego słowa akurat wyłapała: coś o teściowej, co się wtrąca, i o tym, iż "nie wytrzyma długo".

Usiadła na taborecie, nie zdjąwszy jeszcze butów, i pomyślała, iż to chyba o niej.

*

Trzy tygodnie wcześniej Karina zadzwoniła z pracy, z przychodni przy Broniewskiego, gdzie była rejestratorką, i powiedziała, iż muszą pogadać, ale nie teraz, bo pacjenci czekają. Elwira czekała cały dzień na to "pogadamy" i wieczorem usłyszała: Robert traci pracę w firmie logistycznej na Grudziądzkiej, redukcja etatów, a oni mieli kredyt na to mieszkanie do spłacenia jeszcze przez siedemnaście lat.

— Może byś nam mogła pożyczyć na ratę, mamo. Na parę miesięcy, póki się nie odbije.

Elwira pożyczyła. Cztery tysiące sto złotych, bo tyle akurat miała odłożone na wymianę bojlera, który już trzeci rok terkotał jak stary traktor. Bojler poczekał. Rata poszła.

Miesiąc później sytuacja się "nie odbiła". Odbiło się za to co innego: Robert kupił używane BMW serii 3, srebrne, rocznik dwa tysiące piętnasty, od kolegi z Bydgoszczy. Elwira zobaczyła to auto pod blokiem, kiedy wracała z targowiska przy Podgórnej z siatką pomidorów, i stała tam z tą siatką dłuższą chwilę, niż było trzeba, żeby dojść do klatki.

Zapytała córkę wprost, przy kawie, którą Karina piła już w płaszczu, bo się spieszyła.

— To nie z twoich pieniędzy, mamo. To Robert dostał odprawę i trochę odłożył.

— Odprawę dostał, a na ratę mnie prosiliście.

— Bo odprawa poszła na inne rzeczy. Nie zaczynaj, proszę.

Elwira nie zaczęła. Tego dnia.

*

Diss — bo tak to Robert sam nazwał, na Instagramie, pod nagraniem, które wrzucił dla znajomych z osiedla — pojawił się w niedzielę wieczorem. Nagrał się w kuchni, na tle lodówki oklejonej magnesami z wakacji w Chorwacji, i rapował, dość niezdarnie, ale ze złością w głosie, o teściowej, która "wtyka nos, gdzie nie trzeba", która "liczy każdą złotówkę, jakby to były jej ostatnie", i o tym, iż "nie potrzebuje matki numer dwa".

Ktoś z osiedla przesłał to Elwirze przez Messengera z podpisem: "chyba o Panią, niech się Pani nie stresuje". Elwira obejrzała trzy razy. Za czwartym razem zapisała numer BMW, choć sama nie wiedziała jeszcze po co.

Zadzwoniła nie do córki. Zadzwoniła do Ryszarda Kwiatkowskiego, radcy prawnego, którego znała jeszcze z czasów drukarni — pomagał im przy sporze zbiorowym, kiedy zakład zamykali. Umówili się na czwartek, w jego kancelarii przy Szerokiej, nad apteką.

— Elwiro, to była pożyczka czy darowizna? — spytał, kiedy usiadła naprzeciwko niego, w fotelu, który skrzypiał tak samo jak dwadzieścia lat temu.

— Powiedziałam im, iż pożyczka. Ustnie.

— Ustnie to nic nie znaczy w sądzie. Ale te cztery tysiące sto to nie jest to, o czym naprawdę przyszłaś rozmawiać, prawda?

Nie było. Przyszła rozmawiać o mieszkaniu — o tych stu dwudziestu tysiącach, które dołożyła do wkładu własnego, zanim jeszcze podpisali akt notarialny. Też ustnie. Też bez żadnego papieru, bo wtedy jeszcze wierzyła, iż rodzina to nie jest coś, co się zabezpiecza umową.

Ryszard wyjął z szuflady formularz i położył przed nią długopis.

— Masz potwierdzenie przelewu?

Miała. Bank Pekao, historia konta, wydruk z aplikacji — sto dwadzieścia tysięcy złotych, przelane jednorazowo na konto dewelopera, z dopiskiem "dopłata do lokalu, K. i R. Duda-Nowak". Tytuł przelewu, jak się okazało, to było wszystko, czego potrzebowali.

— To nie darowizna, Elwiro. To pożyczka bez określonego terminu zwrotu. Możemy wezwać do zwrotu w każdej chwili.

*

Wezwanie przyszło listem poleconym na adres Roberta i Kariny w piątek, dziesięć dni po tym, jak Elwira usiadła w fotelu u Ryszarda. Termin: trzydzieści dni na zwrot stu dwudziestu czterech tysięcy stu złotych — kapitał plus te cztery tysiące sto na ratę, plus odsetki ustawowe, jak radca zaznaczył grubą czcionką.

Karina przyszła tego samego wieczoru, bez pukania, tak jak zawsze wchodziła do matki, i stała w przedpokoju z kopertą w ręce, jakby trzymała coś gorącego.

— Mamo, co ty robisz. To jest nasze mieszkanie.

— To jest mieszkanie, do którego dołożyłam sto dwadzieścia tysięcy. I nie mam choćby zapisanego w papierach, iż to moje pieniądze, więc jak coś się z wami stanie, rozwód, cokolwiek — to nie zobaczę z tego złotówki. Ryszard mi to wytłumaczył jasno.

— Robert się wygłupił z tym nagraniem, ale to nie znaczy, iż masz nas teraz niszczyć finansowo.

— Nie niszczę was. Zabezpieczam siebie. Masz sześćdziesiąt jeden lat matkę, Karino, i emeryturę, która mi starczy na czynsz i chleb. Ten bojler w łazience terkocze od trzech lat, bo nie miałam za co go wymienić, bo wszystko poszło do was.

Karina milczała długo — na tyle długo, iż przez ścianę było słychać, jak w mieszkaniu obok Robert coś upuszcza, chyba talerz, bo brzęk był głośny i pojedynczy.

— On nie wiedział, iż to były twoje pieniądze na wkład. Myślał, iż to prezent.

— To niech teraz wie, iż prezenty się kiedyś kończą.

*

Ugoda, którą podpisali miesiąc później u notariusza przy Rynku Nowomiejskim, zakładała inny wariant, niż Elwira sobie pierwotnie wyobrażała — bo Robert i Karina nie mieli skąd wziąć stu dwudziestu czterech tysięcy od ręki. Zamiast gotówki: wpis hipoteki na rzecz Elwiry na tę kwotę, z terminem spłaty rozłożonym na osiem lat, i przekazanie jej na własność BMW — tego srebrnego, rocznik piętnasty — jako częściowe rozliczenie, wycenione przez rzeczoznawcę na trzydzieści dwa tysiące.

Elwira auta nie chciała. Sprzedała je dwa tygodnie później komisowi przy Grudziądzkiej za dwadzieścia dziewięć tysięcy, bo tyle dali od ręki, bez targowania się, i tego samego dnia zamówiła nowy bojler — elektryczny, sto dwadzieścia litrów, z montażem, za dwa tysiące trzysta. Resztę wpłaciła na lokatę.

Robert nagrał jeszcze jeden filmik, ten ostatni, prywatny, tylko dla znajomych — bez rapu, bez muzyki, po prostu stał w kuchni i mówił do kamery, iż nie chciał, żeby tak wyszło, iż był w złym miejscu psychicznie po zwolnieniu. Ktoś znowu przesłał to Elwirze. Obejrzała raz i skasowała wiadomość, nie odpisując.

Na klatce schodowej dalej pachniało curry co wtorek — Karina zaczęła gotować je regularnie, odkąd Robert znalazł nową pracę, w firmie transportowej przy Łódzkiej, na trzecim etacie, bo dwa poprzednie mu odmówili po sprawdzeniu referencji. Elwira mijała ich drzwi bez zatrzymywania się, z siatką z Biedronki, i szła do siebie — do mieszkania z nowym bojlerem, który wreszcie milczał tak, jak powinien.