Zamknięty rozdział

Pierwszy telefon przyszedł w piątek o dziewiątej rano, kiedy Magda stała boso w kuchni i patrzyła, jak woda w czajniku zaczyna bulgotać. W słuchawce szumiało, jakby dzwoniono z piwnicy.

— Dzień dobry, pani Magda Korcz? Mówi Bąk z wydawnictwa Officyna. Nie chciałem dzwonić w takiej chwili, ale…

— W jakiej chwili? — przerwała. — Nie rozumiem.

Facet zamilkł na dwa uderzenia serca. Potem powiedział coś, przez co czajnik zdążył się wyłączyć, zanim Magda zdołała cokolwiek odpowiedzieć.

— Pani posiada prawa do spuścizny po pani mężu, tak? Bo mamy wniosek o zgodę na przedruk czterech tomików. Od państwa wspólnego konta agencyjnego. Ale korespondencja przychodzi teraz z adresu pani siostry. I z jej podpisem.

Magda oparła się o blat. Płytka była zimna, w szparze między kafelkami siedział zaschnięty okruszek chleba. Zauważyła go teraz z taką wyrazistością, jakby był jedyną rzeczą na świecie.

— Z jakim podpisem? — spytała.

— „W imieniu spadkobiercy: Weronika Czech”. Pani siostra twierdzi, iż to ona zarządza prawami autorskimi od marca. Myślałem, iż po to mamy umowę z panią.

Magda nie pamiętała, żeby odkładała telefon. Pamiętała tylko, iż usiadła na podłodze, a herbata stała nietknięta, dopóki nie zrobiła się zimna.

Cztery miesiące wcześniej Magda pochowała Karola. Miał czterdzieści dwa lata, pisał wiersze w notesach z twardą okładką i przez jedenaście lat był jedynym człowiekiem, który nie próbował jej zmieniać. Zostawił jej rzeczy, długi, osierocone wiersze i ciszę w mieszkaniu na wrocławskim Ołbinie, która co wieczór stawała się głośniejsza.

I zostawił Weronikę — młodszą siostrę Magdy, która na stypie podeszła do niej z talerzykiem krokietów i powiedziała:

— Nie bój się, jakoś to przejdziemy. Razem.

Magda przez całe życie słyszała, iż siostry trzymają się blisko. Wierzyła w to, bo nie miała nikogo innego.

Potem zaczęły się drobiazgi. Weronika pożyczyła klucze, żeby „przewietrzyć mieszkanie”. Przy okazji zabrała skrzynkę z korespondencją Karola. Potem zaproponowała, iż zajmie się sprawami urzędowymi, bo Magda i tak ledwo sypia. Wypisała coś, podsunęła do podpisu. Magda podpisała przy kuchennym stole, nie czytając, bo w tym samym pokoju na kaloryferze wisiał sweter Karola i pachniał jeszcze jego papierosami.

Dopiero teraz, siedząc na podłodze z telefonem w dłoni, zaczęła składać to wszystko w całość. Klucze. Korespondencja. Podpisy. Adres siostry.

Zadzwoniła do Weroniki.

— Wero, czemu wydawnictwo pisze, iż to ty prowadzisz sprawy Karola?

Siostra westchnęła, jakby miała do czynienia z dzieckiem.

— Bo prowadzę. Ktoś musi. Ty się nie nadajesz, przecież widzisz.

— Ja tylko pytam.

— Nie masz siły na te wszystkie umowy, zaległe tantiemy, rozliczenia. Ja to robię za ciebie. To chyba coś dobrego, nie?

Nie było w tym żadnego „przepraszam”, żadnego „powinnam była powiedzieć”. Tylko spokój kogoś, kto już dawno podjął decyzję.

Magda pojechała do banku przy placu Grunwaldzkim następnego dnia rano. Deszcz zacinał, ludzie w tramwaju linii 6 wsiąkali w wilgoć, a ona trzymała w dłoni wydruk z wydawnictwa. Numer konta agencyjnego. Wpłaty za prawa do czterech tomików. Ostatnia suma: trzydzieści cztery tysiące dwieście złotych.

— To konto należy do pani i do zmarłego męża — powiedziała kasjerka, stukając w klawiaturę. — Pełnomocnictwo jest udzielone dla pani Weroniki Czech, zgłoszone szóstego marca.

— To była niedziela — usłyszała swój głos.

— Słucham?

— Szóstego marca była niedziela. Tydzień po pogrzebie. Kiedy niby to podpisałam?

Kasjerka wzruszyła ramionami.

— Dokumentacja jest w systemie. Podpis elektroniczny. Wszystko się zgadza.

Magda wyszła na deszcz i po raz pierwszy od tygodni poczuła, iż serce bije jej mocno, jednostajnie, jakby obudziło się po długiej hibernacji.

W domu otworzyła szafę Karola. Nie robiła tego od pogrzebu, bała się zapachu, który wyparuje. Ale teraz szukała konkretnej rzeczy — segregatora, w którym trzymał umowy. Karol był z tych poetów, którzy mimo rozwichrzonej brody i wiecznych plam po kawie na rękawie, mieli pedantyczny system: faktura do faktury, umowa do umowy.

Segregator leżał na górnej półce, przykryty złożonym pledem. Wyjęła go, położyła na stole. Otworzyła.

Umowa z wydawnictwem Officyna. Aneks z 14 marca. Podpis: Magda Korcz.

Tylko iż to nie był jej podpis.

Jej „M” pisała z okrągłym brzuszkiem, jak u ślimaka. To było kanciaste, nerwowe „M”, z ostrym ogonkiem. Jakby ktoś ćwiczył na kartce i w końcu poddał się, uznając, iż nikt tego nie sprawdzi.

Sięgnęła po telefon i wybrała numer.

— Wero, możemy się spotkać w kawiarni przy pomniku Fredry? O czternastej?

— Mogę — powiedziała siostra, jakby umawiały się na zakupy.

Weronika przyszła w jasnym płaszczu, pachniała perfumami z drogerii Rossmann, bo znała Magdę na tyle, żeby nie kupować droższych. Zamówiła latte i szarlotkę na ciepło. Magda nie zamówiła nic.

— Chcę zobaczyć pełnomocnictwo — powiedziała.

— Po co?

— Bo w aneksie do umowy jest podpis, który nie jest mój.

Weronika wbiła widełczyk w ciasto. Odkroiła mały kawałek, przeżuła. Dopiero potem podjęła.

— Nie dramatyzuj. Wszystko jest legalne. Po prostu nie chciałam cię obciążać.

— Wero, ty podrobiłaś mój podpis.

— Podpisałam za ciebie, bo się sypałaś. To różnica.

Magda poczuła, jak w kieszeni kurtki zaciska dłoń na kluczach. Stary brelok, kawałek bursztynu, który Karol kupił na targu w Gdańsku. Wbił się w skórę.

— Jak długo? — spytała.

— Co jak długo?

— Jak długo pieniądze z jego książek idą na twoje konto?

Siostra przełknęła. Pierwszy raz tego dnia coś w jej twarzy drgnęło.

— Są na wspólnym. To znaczy, były. Potem przeniosłam je na osobiste, bo trzeba było opłacić składki, archiwum, jakieś przelewy. Nie masz pojęcia, ile to kosztuje.

— Ile?

— Nie chodzi o pieniądze.

— Więc o co?

— O jego pamięć. Chcę, żeby Karol był wydawany. Ty nie masz siły, ja mam. To wszystko.

Magda wstała. Krzesło odsunęło się z chrobotem.

— Przyjdź do mnie jutro. O jedenastej. Pokażę ci coś.

— Co?

— Przyjdź.

W nocy Magda nie spała. Zapaliła światło w przedpokoju, bo bała się ciemności, i rozłożyła na stole wszystko, co miała: wydruk z banku, aneks, stare maile od księgowej, notatnik z numerem telefonu do prawnika, który kiedyś pomagał Karolowi przy umowie z teatrem.

Znalazła też pudełko po butach. W środku były listy od czytelników. Karol trzymał je pod łóżkiem. Niektóre miały po kilka stron, pisane manualnie, atramentem, zdania podkreślone dwa razy. „Dziękuję za wiersz o ojcu”. „Pańska książka pomogła mi przetrwać rozwód”. „Czytam Pana, kiedy nie mogę spać”.

Czytała je do trzeciej nad ranem, a potem zrobiła coś, czego wcześniej nie planowała. Wzięła nożyczki. Wycięła jeden fragment, złożyła na pół i wsunęła do kieszeni.

O jedenastej Weronika zapukała.

Weszła jak do siebie, zdjęła buty, powiesiła płaszcz na haku. Rozejrzała się po mieszkaniu.

— To samo. Nic nie zmieniłaś.

— Nie — powiedziała Magda. — To samo.

Na stole leżały dokumenty. Magda podsunęła siostrze kartkę.

— Zobacz.

Weronika spojrzała. Wzięła aneks do ręki, przebiegła wzrokiem.

— No i co?

— To jest mój podpis?

— Twój.

— To dlaczego „M” jest kanciaste?

Siostra westchnęła.

— Magda, litości. Każdy podpis się zmienia. Co to za przesłuchanie?

Magda wyjęła z kieszeni złożony fragment listu. Rozłożyła na stole.

— To napisał Karol. Czytaj.

Weronika zmarszczyła brwi.

— „Nie chcę, żeby po mojej śmierci ktokolwiek decydował za Magdę. Ona i tak za długo żyła w cieniu cudzych oczekiwań. jeżeli coś się stanie, wszystko, co po mnie zostanie, ma należeć do niej. Bez wyjątku.”

Zapadła cisza. Tylko wiatr poruszył firanką w kuchni. Za oknem na gałęzi topoli siedziała sroka i uderzała dziobem w rynnę.

— To… skąd to masz? — głos Weroniki stał się cienki.

— Z pudełka po butach pod łóżkiem. On to napisał rok temu, w notatce do prawnika. Nie zdążył nikomu wysłać.

— To nic nie znaczy. To tylko notatka.

— Znaczy — powiedziała Magda. — Bo ja nie podpisałam żadnego pełnomocnictwa. Bo ty je podrobiłaś. Bo pieniądze za jego wiersze idą na twoje konto. I bo ja dzisiaj złożyłam zawiadomienie.

Weronika pobladła. Wstała, ale nie odsunęła krzesła — po prostu wstała i krzesło zostało za nią.

— Coś ty zrobiła?

— Pojechałam na komendę przy Podwalu o ósmej rano. Dyżurny przyjął. Mam potwierdzenie. — Magda położyła na stole zieloną kartkę. — Twoje pełnomocnictwo, aneks, wydruk z banku. Byłam tam przed twoim przyjściem.

— Ty… — Weronika urwała. Zaczęła szukać torebki, potem kluczy, potem telefonu. Wszystko wypadło na podłogę.

Magda nie pomogła.

— Dziecko, co ty robisz? To rodzina. Ja chciałam dobrze.

— Nie.

— Magda…

— Mówisz tak, jakbyś chciała, żebym ci podziękowała. Ale ja ci nie dziękuję.

Weronika wybiegła. Drzwi trzasnęły, w przedpokoju spadła z wieszaka czapka Karola. Magda podniosła ją, otrzepała z kurzu i powiesiła z powrotem. Potem usiadła przy stole i wypiła szklankę wody. Ręce jej drżały, ale nie dlatego, iż coś przegrała.

Tydzień później prawnik przysłał pismo: sąd zabezpieczył konto agencyjne, Weronika dostała zakaz dysponowania prawami. Na konto wróciło trzydzieści cztery tysiące dwieście złotych.

Magda nie zatrzymała ani złotówki. Wzięła pieniądze z konta i zaniosła do fundacji, która opłaca stypendia dla młodych poetów z małych miasteczek. Tych, którzy piszą do szuflady, bo nie stać ich na wyjazd do miasta.

W rubryce „darczyńca” kazała wpisać: „Karol Korcz. Za wiersze, których nie zdążył wydać.”

Wieczorem tego samego dnia wróciła do domu. W kuchni zaparzyła herbatę, tym razem gorącą. Wypiła ją do końca. Potem otworzyła szafę, wyjęła sweter Karola i zaniosła do sypialni. Położyła na poduszce obok własnej.

Za oknem przejechał tramwaj linii 6, zabrzęczał dzwonek rowerzysty. Na parapecie usiadł gołąb i patrzył na nią jednym okiem, jakby czekał, aż zrobi coś jeszcze.

Magda zgasiła światło. W ciemności słyszała własny oddech, miarowy, spokojny. Po raz pierwszy od jedenastu miesięcy usnęła, zanim wybiła północ.