Weronika Dąbrowska dwa razy przekręciła śrubokręt w zamku, zanim zorientowała się, iż robi to zbyt gwałtownie i może zerwać gwint. Był wtorek, dwudziesty trzeci lipca, na klatce schodowej pachniało farbą — sąsiad z parteru w Katowicach od tygodnia malował balustradę na zielono, choć nikt go o to nie prosił. Weronika miała trzydzieści dziewięć lat, pracowała jako kierowniczka apteki przy ulicy Kościuszki i tego popołudnia, zamiast liczyć towar na zmianie, stała na klatce z nowym wkładem patentowym kupionym w markecie budowlanym za sto dziewięćdziesiąt złotych.
Trzy godziny wcześniej sąd rodzinny przy Alei Korfantego wydał postanowienie: szesnastoletni Kuba, jej syn, ma mieszkać z ojcem.
— Tato mnie rozumie. U niego nie trzeba się uczyć na siłę — powiedział Kuba do mikrofonu, patrząc na okno sali rozpraw.
Sędzina, kobieta po pięćdziesiątce w okularach z grubą oprawą, zapisała coś w aktach i zapytała jeszcze raz, formalnie, czy chłopiec jest pewny swojej decyzji. Kuba wzruszył ramionami i powtórzył to samo, tylko ciszej. Miał na nogach nowe adidasy, model, który kosztował osiemset pięćdziesiąt złotych — kupił mu je ojciec dzień wcześniej, choć przez ostatnie osiem miesięcy w ogóle nie pytał, jaki syn nosi rozmiar buta.
Ojciec chłopca, Radosław, siedział po drugiej stronie sali w rozpiętej marynarce, jakby przyszedł na spotkanie biznesowe, a nie na rozprawę o własne dziecko. Obok niego jego prawniczka mówiła wyuczonym tonem o „świadomym wyborze małoletniego" i o tym, iż jej klient zapewni synowi „zdrową atmosferę, bez presji".
— Jaką presję? — Weronika poderwała się z krzesła. — Ja tylko wymagam, żeby się uczył. Ma dwie jedynki z fizyki i chemii na koniec semestru, bo przesiaduje przy konsoli do drugiej w nocy!
— Pani Weroniko, proszę zachować spokój na sali — powiedziała sędzina, nie odrywając oczu od papierów.
Radosław mówił potem długo, ciepłym, aksamitnym głosem, iż była żona „zamieniła syna w projekt", iż w domu panuje ciągła kontrola, korepetycje, wyrzuty. Że on i jego narzeczona Julia dadzą chłopcu wreszcie „luz i zrozumienie".
Julia miała dwadzieścia siedem lat. Radosław odszedł do niej pół roku temu, zostawiając Weronice kredyt hipoteczny na mieszkanie przy Sokolskiej i syna w środku ósmej klasy, teraz już drugiej klasy liceum. Alimenty płacił niechętnie — tysiąc dwieście złotych miesięcznie, wyliczone od pensji „na czarno", bo oficjalnie zarabiał grosze. Kiedy Weronika złożyła pozew o podwyższenie alimentów do dwóch tysięcy sześciuset złotych, Radosław odpowiedział kontrpozwem o zmianę miejsca zamieszkania dziecka. jeżeli syn mieszka z ojcem, to Weronika płaci jemu. Prosta arytmetyka, którą wyłożył jej prawnik jeszcze przed rozprawą, uprzedzając, iż sąd bierze pod uwagę wolę nastolatka.
— Kuba, wiesz, iż tacie po prostu nie chce się płacić? — powiedziała Weronika, patrząc synowi w oczy.
— Mamo, przestań. Tata ma rację, ty zawsze jesteś niezadowolona. A Julia jest spoko, wczoraj zamówiła nam pizzę z ananasem i graliśmy w FIFA do drugiej.
Sędzina uderzyła młotkiem. Decyzja zapadła.
Pakowanie rzeczy wyglądało jak zła komedia. Kuba wrzucał ciuchy do wielkiej kraciastej torby, nie składając, tylko zgniatając w kulki. Weronika stała w progu jego pokoju, ramiona skrzyżowane na piersi, w nozdrzach czuła zapach kurzu i dezodorantu Axe.
— Podręcznik do fizyki zostaw na biurku, mam z niego dopisane wzory — powiedziała cicho.
— Jutro sobota, to nieważne — mruknął syn, nie odwracając się.
Radosław wszedł do mieszkania bez pukania — miał swój klucz, ten sam, którego nie oddał po rozwodzie. Za nim wpłynęła Julia, pachnąca słodkimi wanilowymi perfumami, w białych sneakersach, które wyraźnie nie znały brudnej klatki schodowej.
— Kubuś, gotowy? Taksówka czeka, dwadzieścia złotych za kilometr powyżej strefy, więc się pospiesz — rzucił Radosław wesoło.
— W poniedziałek ma oddać projekt z historii. Opłaciłam korepetytorkę z chemii, sto pięćdziesiąt złotych za trzy lekcje z góry, zajęcia w środy o osiemnastej — powiedziała Weronika, zastępując byłemu mężowi drogę.
— Weronika, odpuść. Jakie korepetycje, chłopak się dopiero wprowadza — machnął ręką Radosław.
— Ma alergię na cytrusy, tabletki w apteczce nad lodówką. Do szkoły wstaje o siódmej dwadzieścia.
Julia cmoknęła z dezaprobatą, poprawiła fryzurę.
— Pani Weroniko, trochę pani dramatyzuje. Kuba jest już duży, dogadamy się. Najważniejsze to zaufanie, a nie sztywne zasady.
Kuba wywlókł torbę z pokoju, na ramieniu dźwigał plecak z konsolą.
— jeżeli teraz wyjdziesz tak, dla wolności od nauki, później nie będzie odwrotu — powiedziała Weronika.
— Mamo, nie idę do więzienia. Będę wpadał w weekendy na obiad — Kuba zaśmiał się z własnego żartu.
Drzwi wejściowe trzasnęły. Zamek szczęknął. Weronika usiadła na ławeczce w przedpokoju, słuchała, jak w kuchni kapie woda z nieszczelnego kranu, i przez chwilę czuła tylko dziwną, gęstą pustkę w środku.
Wieczorem tego samego dnia zadzwoniła do ślusarza.
Trzy tygodnie później Kuba zadzwonił do niej z prośbą, żeby przyjechała po niego z korepetycji, bo ojciec zapomniał odebrać. Weronika przyjechała, poczekała pod szkołą językową na Mariackiej, zawiozła syna do mieszkania Radosława na Ligockiej, wysadziła przed bramą i odjechała. Nie weszła na górę. Nie zapytała, jak mu idzie w nowej klasie.
Pod koniec sierpnia przyszło pismo z sądu — Radosław składał wniosek o egzekucję alimentów od Weroniki, sto pięćdziesiąt złotych miesięcznie, wyliczone od jej pensji kierowniczki apteki. Przeczytała pismo dwa razy, złożyła je równo na pół i schowała do teczki z dokumentami rozwodowymi. Zapłaciła. Co do złotówki, na czas, przelewem, żeby zostawić ślad w banku.
We wrześniu dostała telefon od wychowawczyni z liceum, do którego Kuba przeniósł się po zmianie adresu. Pani pytała, czy rodzice wiedzą, iż chłopiec ma już cztery nieusprawiedliwione nieobecności i nie oddał projektu z historii. Weronika odpowiedziała rzeczowo, iż ojciec sprawuje teraz opiekę i to on jest osobą kontaktową w dzienniku elektronicznym — podała numer Radosława i się rozłączyła.
W październiku Kuba zadzwonił sam, o wpół do jedenastej wieczorem. Głos miał inny, cichszy, jakby mówił zza drzwi, które ktoś przymknął mu przed nosem.
— Mamo, mogę do ciebie na weekend? U taty ciągle jakieś imprezy, Julia zaprasza znajomych, nie da się uczyć. A ja mam poprawkę z fizyki za dwa tygodnie.
Weronika stała w kuchni z telefonem przy uchu, druga ręka odkręcała i dokręcała zawór pod kapiącym kranem, którego wciąż nie naprawiła.
— Możesz przyjechać na weekend. Ale mieszkasz u ojca, taka jest decyzja sądu, i to on odpowiada za twoje oceny i frekwencję. Ja pomogę ci z fizyką, jeżeli chcesz się uczyć. Ale nie zmienię za ciebie zamków w tamtym mieszkaniu ani w tym.
W piątek Kuba przyjechał z plecakiem i podręcznikiem, który sam wyjął z torby na dnie szafy. Usiadł przy tym samym stole kuchennym, przy którym kiedyś odrabiał lekcje, i milczał, dopóki Weronika nie postawiła przed nim talerza z żurkiem.
— Trzeba było cię posłuchać — powiedział w końcu, obracając łyżkę w dłoni, nie podnosząc jej do talerza.
Weronika nie powiedziała „a nie mówiłam". Wzięła z półki jego stary zeszyt do fizyki, otworzyła na stronie ze wzorami i położyła obok talerza.
— Zaczynamy od pędu i energii kinetycznej. Masz dwa tygodnie.
W listopadzie przyszło pismo z sądu w sprawie zmiany miejsca zamieszkania — na wniosek samego Kuby, po rozmowie z kuratorem. Radosław nie stawił się na drugiej rozprawie, przesłał tylko pismo przez prawniczkę, iż „nie sprzeciwia się woli syna". Sędzina, ta sama, w okularach z grubą oprawą, zapytała Kubę wprost, dlaczego zmienił zdanie.
— Bo się pomyliłem — powiedział chłopak. — Myślałem, iż wolność to brak zasad. A to tylko brak kogoś, komu zależy.
Postanowienie zmieniające miejsce zamieszkania Weronika odebrała osobiście z sekretariatu sądu, w papierowej teczce z pieczątką, i tego samego wieczoru, wracając do domu, kupiła w tym samym markecie budowlanym drugi wkład do zamka — tym razem do drzwi pokoju Kuby, który od trzech miesięcy stał pusty. Zamontowała go sama, śrubokrętem, bez pośpiechu, i powiesiła na klamce świeży ręcznik.
