Zénobe Gramme – kecz, który przez ponad sześć dekad szkolił kadry belgijskiej marynarki wojennej, po zakończeniu służby nie trafi na złom. Wyremontowana jednostka ma zacząć drugie życie na Cyprze.
Krzysztof Romański 10.11.2026 r.
Reaktywacją Zénobe Gramme zajmuje się Cyprus Maritime Sail Training & Research Foundation. Organizacja chce, aby Cypr dołączył do grona państw, posiadających własną jednostkę szkolną dla młodzieży. Jednak oprócz celów sail trainingowych, kecz miałby także prowadzić badania oceanograficzne i uzupełniać programy kształcenia cypryjskich uczelni morskich o walor praktyczny. Według założeń armatora, w okresie letnim jednostka będzie brać udział w regatach The Tall Ships Races i imprezach żeglarskich na północy Europy, a zimą odbywać rejsy po wschodnim Morzu Śródziemnym. Docelową bazą dla Zénobe Gramme ma być Limassol.
Najpierw okręt badawczy, potem szkolny
Żaglowiec powstał w latach 1960-61 w stoczni Boelwerf w Temse, według projektu Franka Van Dycka. Nazwę nadano na cześć belgijskiego wynalazcy dynama, a mottem stała się sentencja: „Quarendo invenies”, czyli „kto szuka, ten znajdzie”. Pierwotnie był to okręt hydrograficzny – badał prądy morskie i procesy kształtowania się ławic piasku u belgijskiego wybrzeża. Od 1970 roku zaczął pełnić funkcję szkolną i reprezentacyjną, stąd regularne uczestnictwo w zlotach i regatach The Tall Ships Races. W 1976 roku zdobył choćby Cutty Sark Trophy (obecnie to STI Friendship Trophy) przyznawane dla jednostki, która najbardziej zasłuży się dla budowania międzynarodowego porozumienia i przyjaźni.
Zénobe Gramme to kecz bermudzki o drewnianym kadłubie, długości całkowitej 28,15 m i ożaglowaniu o powierzchni 700 metrów kwadratowych. 26 lipca 2024 roku jednostkę wycofano ze służby. Tym samym zakończył się długi okres szkolenia pod żaglami w belgijskiej marynarce – następcy bowiem w planach nie ma. Jacht został wystawiony na sprzedaż, a grupa pod nazwą „Przyjaciele Zénobe Gramme” rozpoczęła zbiórkę, aby uratować go przed złomowaniem. Aukcji jednak nie wygrała.
Ostatecznie statek trafił w cypryjskie ręce i właśnie przechodzi remont przed rejsem do nowego portu macierzystego. Do pomocy w stoczni zgłosili się dawni dowódcy, mechanicy i załoganci. Fundacja zapewnia, iż zachowa nazwę i wygląd jednostki – mostek, koło sterowe, ożaglowanie i układ pomieszczeń.
