Siedzieliśmy u teściów na niedzielnym obiedzie. Zupa, drugie, ciasto „bo dzieci lubią”. Ja byłam po ciężkim tygodniu, w pracy i w domu. Zjadłam dopiero rano jogurt, bo potem były telefony, pranie, szybkie zakupy. Marzyłam o tym, żeby usiąść i zjeść normalnie, bez biegania.
Teściowa podała schabowego, nakładając każdemu z taką miną, jakby rozdawała nagrody.
— Proszę, synku, ty zawsze lubiłeś więcej — mruknęła do męża, dosuwając mu jeszcze jeden kawałek.
Mnie podała talerz bez słowa.
Zjadłam szybko, bo byłam głodna. Sięgnęłam po dokładkę ziemniaków, bo naprawdę tego potrzebowałam. I wtedy usłyszałam jej głos — głośny, wyraźny, tak żeby wszyscy usłyszeli.
— Boże, ile ty jesz.
— …słucham? — zamarłam z łyżką w ręku.
— No prawda jest taka, iż jesz za dużo — powiedziała, patrząc mi prosto w oczy. — Potem się dziwisz, iż „nie możesz schudnąć”. W twoim wieku trzeba się pilnować.
Przy stole zrobiło się cicho. Tak cicho, iż słychać było tylko tykanie zegara i oddech mojego męża.
Spojrzałam na niego odruchowo. Zawsze w takich chwilach mój wzrok szukał ratunku w nim — w jego reakcji, w tym, czy stanie po mojej stronie.
On spuścił oczy.
Udawał, iż nie słyszy.
Teściowa uśmiechnęła się kącikiem ust, jakby właśnie wygrała małą bitwę.
— Ja tylko mówię dla twojego dobra — dodała.
„Dla twojego dobra” to najostrzejsze zdanie, jakie można wypowiedzieć, kiedy tak naprawdę chce się kogoś upokorzyć.
Poczułam, jak robi mi się gorąco, jak serce bije mi w uszach. W pierwszej sekundzie chciałam wstać i wyjść. W drugiej — chciałam jej powiedzieć wszystko, co myślałam. W trzeciej… przyszła myśl, która mnie przeraziła:
ja już znam ten mechanizm.
To nie był pierwszy raz.
Wcześniej było:
— „Ale cię przybyło.”
— „Ty to chyba lubisz jeść.”
— „U nas w rodzinie kobiety się pilnują.”
— „Mój syn lubił, jak dziewczyna była zadbana.”
Za każdym razem, niby „żart”. Niby „uwaga”. A ja za każdym razem wracałam do domu z poczuciem winy i wstydem, jakbym zrobiła coś złego, bo… zjadłam obiad.
Tym razem jednak nie mogłam już tego połknąć.
Odłożyłam widelec. Powoli. Tak, żeby moje ręce się nie trzęsły.
— Przykro mi, iż pani to przeszkadza — powiedziałam spokojnie. — Jestem głodna.
Teściowa prychnęła.
— Głodna? Ty? To ty chyba nie wiesz, co to głód. Kiedy ja byłam młoda…
Mój mąż w końcu podniósł wzrok, jakby chciał ją uciszyć, ale zabrakło mu odwagi.
I właśnie wtedy poczułam, iż coś we mnie pęka. Nie z powodu jednego zdania. Z powodu tego, iż mój mąż — człowiek, który przysięgał, iż będzie ze mną — znowu wybrał milczenie.
Wstałam od stołu.
— Dokąd idziesz? — zapytała teściowa, zaskoczona.
— Do łazienki — skłamałam, bo nie chciałam robić sceny przy dzieciach.
Zamknęłam się w łazience i oparłam o drzwi. Oddychałam szybko, płytko. Wpatrywałam się w swoje odbicie w lustrze i myślałam: czy ja naprawdę tak wyglądam? czy naprawdę jestem „za dużo”?
To jest straszne, jak jedno zdanie potrafi wejść człowiekowi do głowy i zrobić tam porządek po swojemu.
Usłyszałam, iż mąż zapukał.
— Wszystko okej? — zapytał cicho.
Otworzyłam drzwi.
— Nie — odpowiedziałam. — Nie jest okej.
Wyszliśmy na korytarz, żeby teściowa nie słyszała.
— Czemu nic nie powiedziałeś? — zapytałam, a głos mi drżał. — Czemu znowu mnie zostawiłeś samą?
Mąż zacisnął usta.
— Wiesz, jaka ona jest… — mruknął.
To zdanie… to zdanie słyszałam już tyle razy, iż miałam wrażenie, iż jest wypalone w ścianach naszego małżeństwa.
— Właśnie wiem — odpowiedziałam. — I wiesz co? Ja już nie mogę.
Mąż spojrzał na mnie, jakby nie rozumiał.
— Nie możesz czego?
— Nie mogę jeść obiadu w stresie, bo twoja matka komentuje mój talerz. Nie mogę przyjeżdżać tu i być oceniana jak w konkursie. Nie mogę żyć w układzie, w którym twoja mama ma prawo mnie upokarzać, a ty udajesz, iż pada deszcz.
Mąż przełknął ślinę.
— To co chcesz zrobić?
Wróciliśmy do jadalni. Teściowa siedziała jak królowa na tronie, z serwetką pod brodą. Uśmiechnęła się do męża słodko.
— No, synku, wróciłeś? A twoja żona już się uspokoiła?
Wtedy mąż zrobił coś, czego nie spodziewałam się po nim.
Położył dłonie na oparciu mojego krzesła, jakby chciał zaznaczyć, iż jest po mojej stronie, i powiedział:
— Mamo, koniec.
Teściowa zmarszczyła brwi.
— Co „koniec”?
— Koniec komentarzy o tym, ile ona je. Koniec uwag o jej wyglądzie. jeżeli jeszcze raz to zrobisz, wychodzimy.
Teściowa zamarła na sekundę, a potem wybuchnęła śmiechem.
— Oj, synku, ty się dałeś tak ustawić? Ja tylko żartowałam! Ona jest przewrażliwiona!
Spojrzałam na męża. Widziała, iż teściowa testuje granicę: czy to poważne, czy jak zawsze „przejdzie”.
Mąż wziął głęboki oddech.
— To nie są żarty — powiedział. — Ona płakała w łazience. Przez ciebie.
Teściowa gwałtownie spoważniała.
— Ja? Przez mnie? — oburzyła się. — To ona ma problem, nie ja. Ja się troszczę!
I wtedy ja powiedziałam to, co nosiłam w sobie od dawna:
— Pani się nie troszczy. Pani mnie kontroluje. I upokarza.
Teściowa zaczęła podnosić głos.
— Ty się odzywasz do mnie?! W moim domu?!
Mąż spojrzał na nią twardo.
— Tak, mamo. W twoim domu. I właśnie dlatego wychodzimy.
Wstał. Wziął nasze kurtki. Dzieci patrzyły szeroko otwartymi oczami, nie rozumiejąc. Ja czułam, iż nogi mam jak z waty.
Teściowa zerwała się z krzesła.
— Dokąd?! Przecież obiad! Przecież rodzina! Co ludzie powiedzą?!
Mąż spojrzał na nią spokojnie.
— Ludzie nie muszą wiedzieć, iż obrażasz moją żonę przy stole.
Zamilkła. Bo to było prawdziwe.
Wyszliśmy. W aucie przez chwilę nikt się nie odzywał. Dopiero po kilku minutach mąż powiedział cicho:
— Przepraszam. Powinienem był reagować wcześniej.
Patrzyłam w szybę na mijane światła i czułam w środku coś dziwnego: ulgę pomieszaną z lękiem.
— I co teraz? — zapytałam.
Mąż ścisnął kierownicę.
— Teraz podejmujemy decyzję — odpowiedział. — Albo moja mama nauczy się szacunku, albo nie będzie nas w jej domu. Koniec.
A ja wtedy powiedziałam najważniejsze:
— Ja nie chcę już żyć w miejscu, gdzie mój talerz jest publiczną sprawą. Dłużej tak nie mogę.
I to była decyzja. Nie o wojnie z teściową. O tym, iż ja już nie będę płacić swoim wstydem za cudzą „szczerość”.
Bo komentarz o jedzeniu to nie jest komentarz o jedzeniu.
To jest próba pokazania, kto ma władzę.
A ja tej władzy oddawałam za długo.
