Z życia wzięte. "Dwie córki sprzedały moje mieszkanie, gdy syn był za granicą": Mnie zostawiły w domu opieki, a pieniądze wzięły dla siebie

Był najstarszy. Najspokojniejszy. Ten, który zawsze mówił: „mamo, damy radę”.

— To tylko na chwilę — powtarzał, a ja kiwałam głową, bo matka zawsze kiwa głową, choćby gdy czuje, iż „chwila” potrafi trwać latami.

Zostałam z dwiema młodszymi córkami i trzypokojowym mieszkaniem, które było całym moim życiem. W tych ścianach były ich pierwsze kroki, szkolne zeszyty, moje noce na kanapie, kiedy chorowały, i moja praca po godzinach, żeby było „jak u ludzi”. Mieszkanie nie było luksusem. Było moim bezpieczeństwem.

I właśnie to bezpieczeństwo one pewnego dnia sprzedały.

Na początku nie wyglądało to jak zdrada. Wyglądało jak troska.

— Mamo, ty już nie powinnaś sama — mówiła jedna.
— My się martwimy — dodawała druga. — Widzisz, jak się potknęłaś ostatnio? A co, jak upadniesz?

Prawda była taka, iż raz zakręciło mi się w głowie w sklepie i musiałam usiąść na ławce. Nic wielkiego. Zwykła słabość, która przychodzi z wiekiem. Ale one zaczęły robić z tego scenariusz katastrofy.

Wpadły do mieszkania jak komisja. Z wyliczeniami, pomysłami, „planem”.

— Musimy załatwić pełnomocnictwo, żeby ci było łatwiej — powiedziały. — W banku, u lekarza, w urzędach. Wiesz, takie formalności.

„Formalności” brzmiały wtedy niewinnie. Przecież to moje dzieci. Przecież mi pomagają.

Zawiozły mnie do notariusza. Pamiętam zapach drewnianych mebli i ten chłodny głos mężczyzny, który mówił szybko, jakby czytał instrukcję obsługi.

— Pani rozumie, co podpisuje? — zapytał.

Spojrzałam na córki. Uśmiechały się. Tak ciepło, tak pewnie.

— Mamo, to tylko żebyśmy mogły ci pomagać — powiedziały.

I ja podpisałam.

Wyszłam stamtąd z dziwnym uczuciem, iż coś oddałam, ale nie umiałam nazwać co. W domu próbowałam o tym nie myśleć. Robiłam zupę, wieszałam pranie, układałam poduszki. Udawałam, iż wszystko jest normalne.

A potem pewnego ranka zapukały do drzwi. Nie jak córki, które przychodzą na kawę. Tylko jak ludzie, którzy przyszli po coś konkretnego.

— Mamo, pakuj się — powiedziała starsza z nich, bez wstępu. — Jedziesz na trochę do ośrodka. Tam cię zbadają, odpoczniesz, będzie opieka.

— Do jakiego ośrodka? — zapytałam, śmiejąc się nerwowo, bo myślałam, iż to żart.

— Takiego… gdzie się opiekują — ucięła. — Nie rób scen.

Sceny. Zawsze, kiedy ktoś nie chce słuchać, mówi „nie rób scen”.

Próbowałam protestować, ale one już otwierały szafy. Wyciągały moje swetry, bieliznę, lekarstwa. Pakowały w torbę jak rzeczy, które się przenosi z miejsca na miejsce. Jakby to nie był mój dom, tylko magazyn.

— Ja nigdzie nie jadę — powiedziałam w końcu, drżąc. — To jest moje mieszkanie.

Młodsza córka spojrzała na mnie tak, jak patrzy się na dziecko, które marudzi.

— Mamo, ty już nie decydujesz sama. Zrozum. My wiemy lepiej.

Te słowa przecięły mnie na pół.

Wyciągnęły mnie z mieszkania „dla mojego dobra”. Wcisnęły do samochodu. Po drodze milczały. Ja patrzyłam w okno i miałam wrażenie, iż jadę na jakiś koniec, choć jeszcze nie wiedziałam jaki.

Ośrodek okazał się budynkiem z długim korytarzem i zapachem zupy z proszku. Starsi ludzie siedzieli przy ścianach jak cienie. Ktoś krzyczał w pokoju obok. Ktoś płakał w łazience. Pielęgniarka podpisała papiery, choćby nie patrząc mi w oczy.

— Nowa? — rzuciła.

„Nowa.” Jak paczka.

Stałam w drzwiach i nagle wyrwało mi się:

— To… to jest jak dom dziecka.

Nie dlatego, iż były tu dzieci. Tylko dlatego, iż ja czułam się jak dziecko, które ktoś oddał, bo już nie pasowało do życia.

Córki zostawiły mnie tam z torbą i krótkim:

— Odwiedzimy cię.

I wyszły.

Dopiero po godzinie zrozumiałam, iż nie mam telefonu.

Nie miałam.

Mój telefon „zniknął” z torebki. Pytałam, szukałam, wmawiałam sobie, iż zostawiłam go w domu. Tylko iż ja nie zostawiam telefonu. A choćby gdybym — dlaczego one nie wróciły, nie powiedziały: „mamo, masz”?

Zaczęłam prosić opiekunkę, żeby zadzwonić do córek.

— One są zajęte — mówiła po chwili, odkładając słuchawkę. — Nie odbierają.

W nocy nie spałam. Słuchałam cudzych jęków, charczenia, kroków na korytarzu. I myślałam o swoim mieszkaniu. O zasłonach w salonie. O filiżance z pękniętym uchem. O kwiatach na parapecie, które bez wody umrą.

Na trzeci dzień przyszła listowna koperta. Z urzędu.

Otwierałam ją drżącymi palcami, nie rozumiejąc jeszcze, iż to będzie mój koniec.

W środku było pismo o zmianie adresu, o wyrejestrowaniu, o „przeniesieniu do placówki”. Oraz… informacja o wszczęciu procedury w sprawie lokalu.

Nie mogłam oddychać.

Wtedy usłyszałam rozmowę dwóch pielęgniarek na korytarzu. Nie wiedziały, iż stoję za drzwiami.

— Ta nowa, Zofia… — jedna z nich zniżyła głos. — Wiesz, iż jej dzieci sprzedały mieszkanie?

— Co ty gadasz…

— No. Był tu pracownik socjalny. Mówił, iż już podpisane, pieniądze podzielone, a ona tu „dla bezpieczeństwa”.

Ziemia mi uciekła spod nóg.

Wyszłam na korytarz jak pijana.

— Co?! — wydusiłam. — Jakie sprzedane mieszkanie?

Pielęgniarki zamilkły, popatrzyły na siebie i odwróciły wzrok. Ten odwrócony wzrok był gorszy niż odpowiedź.

Tamtej nocy płakałam bezgłośnie, żeby nikt nie słyszał. Bo wstyd był większy niż łzy. Wstyd, iż dałam się tak podejść. Wstyd, iż własne dzieci zrobiły ze mnie przeszkodę.

A potem przyszedł najgorszy moment: kiedy dotarło do mnie, iż one nie tylko mnie oszukały.

One mnie wymazały.

Po tygodniu przyjechały. Ubrane ładnie. Spokojne. Jakby przyszły na wizytę do chorej cioci.

— Mamo, nie denerwuj się — powiedziała starsza. — Mieszkanie sprzedane, ale to dla twojego dobra. Będzie za co ci opłacać pobyt.

— Opłacać? — zapytałam, czując, jak mi drżą usta. — A gdzie pieniądze?

Młodsza choćby nie mrugnęła.

— Podzieliłyśmy się. Każda ma swoje życie. Ale spokojnie, tu ci dobrze. Masz opiekę.

I wtedy zobaczyłam prawdę: one nie przyszły z poczucia winy. One przyszły po to, żebym się pogodziła. Żebym nie robiła problemów.

— To mój dom — powiedziałam. — To było moje mieszkanie.

— Było — poprawiła mnie starsza. — Teraz już nie. Mamo, proszę cię, nie komplikuj. Ty i tak byś sobie nie poradziła.

— Gdzie jest mój syn? — zapytałam nagle, chwytając się ostatniego ratunku.

Zamarły.

— Po co ci on? — syknęła młodsza.

— Bo on jedyny… — głos mi się załamał — on jedyny nie mówił do mnie jak do ciężaru.

Wymieniły spojrzenia. A potem usłyszałam zdanie, które do dziś czuję jak nóż:

— On nie musi wiedzieć. Po co go mieszać? On ma swoje życie za granicą.

Zrozumiałam, iż zrobiły to też po to, żeby on nie zdążył zareagować.

Ale nie da się człowieka całkiem uciszyć, jeżeli jeszcze oddycha.

W ośrodku była jedna starsza pani, Halina, która miała stary telefon na guziki i serce większe niż cały ten budynek. Kiedy powiedziałam jej, co się stało, nie pytała „dlaczego”, tylko podała mi swój telefon.

— Dzwoń, dziecko — szepnęła. — Dzwoń, póki możesz.

Numer syna znałam na pamięć. Jak modlitwę.

Odebrał po kilku sygnałach.

— Mamo? Co się dzieje? Czemu dzwonisz z obcego numeru?

Nie wytrzymałam. Wydusiłam z siebie wszystko: o pełnomocnictwach, o wywiezieniu, o ośrodku, o mieszkaniu, o pieniądzach podzielonych „między siebie”.

Po drugiej stronie zapadła cisza tak długa, iż bałam się, iż się rozłączył.

A potem usłyszałam coś, czego nie słyszałam od dawna: wściekłość, ale taką, która chroni.

— Mamo… ja wracam. Słyszysz? Wracam.

— Nie możesz… — wyszeptałam, bo wciąż byłam tą matką, która myśli najpierw o dziecku. — Praca, życie…

— Ty jesteś moim życiem — powiedział twardo. — I nikt cię nie oddał. Nikt nie miał prawa.

Dwa tygodnie później zobaczyłam go w drzwiach ośrodka. Stał tam, jakby urósł od tej wściekłości. Podszedł do mnie i przytulił tak mocno, iż aż zabolało — ale to był ból, który mówił: jeszcze jesteś. Jeszcze cię mam.

— Przepraszam — wyszeptałam.

— Nie ty masz przepraszać — odpowiedział.

Potem wszystko ruszyło jak lawina. Prawnicy, dokumenty, zgłoszenia, rozmowy, w których moje córki nagle traciły pewność siebie. Nagle „to nie tak”, „mama się zgodziła”, „my tylko chciałyśmy dobrze”.

A syn tylko patrzył na nie chłodno.

— Dobrze? — powtórzył. — Sprzedałyście jej dom i oddałyście ją jak rzecz. To jest dobre?

Nie wiem, jak to się skończyło na papierach. Wiem tylko, jak to się skończyło we mnie.

Bo kiedy syn zabrał mnie stamtąd na pierwszy spacer po mieście, mijałam znajome ulice i czułam, jakby ktoś wyrwał mi kawałek serca. Mój dom już nie był mój. Ktoś obcy mieszkał za moimi ścianami, może choćby nie wiedząc, iż kupił nie tylko mieszkanie, ale i czyjąś tragedię.

Wieczorem siedziałam na łóżku w nowym miejscu, z walizką przy ścianie, i powiedziałam do syna:

— Ja nie chciałam być ciężarem.

A on odpowiedział cicho:

— Mamo, ciężarem jest zdrada. Nie ty.

I wtedy zrozumiałam coś strasznego i ważnego jednocześnie: człowiek może stracić mieszkanie, pieniądze, choćby złudzenia.

Ale dopóki ktoś trzyma cię za rękę i mówi: „wracam”, dopóty nie jesteś całkiem oddany.

Nawet jeżeli twoje własne dzieci próbowały zrobić z ciebie nikogo.