Mamo, to na następny semestr dla Agnieszki.
Maria położyła kopertę na wysłużonym, ceratowym obrusie na kuchennym stole. Dziesięć tysięcy złotych. Przeliczyła je trzy razy w domu, w autobusie, przed klatką. Zawsze wychodziło dokładnie tyle, ile trzeba.
Helena odłożyła druty i spojrzała na córkę ponad okularami.
Marysiu, jakaś blada jesteś. Zaparzyć ci herbaty?
Nie trzeba, mamo. Wpadłam na chwilę, muszę jeszcze zdążyć na drugą zmianę.
W kuchni pachniało gotowanymi ziemniakami i lekami albo maścią na stawy, albo kroplami, które Maria kupowała mamie co miesiąc. Za butelkę cztery stówy, starczało na trzy tygodnie. Do tego tabletki na ciśnienie, badania raz na trzy miesiące.
Agnieszka tak się cieszyła, jak się dowiedziała o praktykach w banku Helena wzięła kopertę, jakby była z najcieńszego szkła. Mówiła, iż są tam dobre perspektywy.
Maria milczała.
Przekaż jej, iż to ostatnie pieniądze na studia.
Ostatni semestr. Przez pięć lat Maria dźwigała ten ciężar. Co miesiąc koperta dla mamy, przelew dla siostry. Co miesiąc kalkulator w ręku i bez końca odejmowane sumy: minus czynsz, minus leki, minus jedzenie dla mamy, minus studia Agnieszki. Co zostawało? Wynajęty pokój w starej kamienicy, zimowy płaszcz mający już sześć lat i dawno wyblakłe marzenia o własnym mieszkaniu.
Kiedyś Maria marzyła, żeby pojechać do Krakowa. Ot tak, na weekend. Zwiedzić Wawel, spacerować po bulwarach nad Wisłą. choćby zaczęła odkładać, ale gdy mama miała pierwszy poważny atak, wszystkie oszczędności poszły na lekarzy.
Odpoczęłabyś kiedyś, córeczko Helena pogładziła ją po ręku. Blada jesteś jak ściana.
Odpocznę. Już niedługo.
Niedługo czyli wtedy, gdy Agnieszka znajdzie pracę. Gdy stan zdrowia mamy się ustabilizuje. Gdy wreszcie będzie można pomyśleć o sobie. Maria powtarzała to „niedługo” już od pięciu lat.
Dyplom z ekonomii Agnieszka dostała w czerwcu. Ba, z wyróżnieniem Maria pojechała na uroczystość, biorąc wolne. Patrzyła, jak siostra wychodzi na scenę w sukience, którą sama jej kupiła. Myślała wtedy: teraz wszystko się zmieni. Agnieszka zacznie zarabiać, a ona wreszcie przestanie liczyć każdy grosz.
Minęły cztery miesiące.
Marysia, nie rozumiesz Agnieszka siedziała na kanapie, podwinęła nogi w puszystych skarpetach. Nie po to studiowałam pięć lat, żeby potem tyrać za grosze.
Pięć tysięcy miesięcznie to nie są grosze.
Może dla ciebie nie.
Maria zacisnęła zęby. Na głównym etacie dostawała cztery dwieście. Dorabiała jeszcze, jak się udało, dwa tysiące. Łącznie czasem sześć, z czego dla siebie zostawało może tysiąc pięćset.
Aga, masz dwadzieścia dwa lata. Czas wreszcie coś zacząć.
Zacznę, tylko nie w byle jakiej firmie za marne pieniądze.
Helena krzątała się w kuchni, brzękała naczyniami udawała, iż nie słyszy. Zawsze tak robiła, gdy córki się kłóciły. Potem szepnęła jeszcze Marii przy wyjściu: „Nie gniewaj się na Agnieszkę, ona jeszcze młoda, nie rozumie…”
Nie rozumie. Dwadzieścia dwa lata i nie rozumie.
Przecież nie będę żyć wiecznie, Aga.
Przestań dramatyzować. Przecież nie proszę cię o pieniądze. Po prostu szukam czegoś normalnego.
Technicznie nie prosiła. Prosiła mama. „Marysiu, Agnieszka chciałaby pójść na kursy, chce podciągnąć angielski”. „Marysiu, Agnieszka zepsuł się telefon, musi wysyłać CV”. „Marysiu, Agnieszka potrzebuje nowego płaszcza, zima idzie”.
Maria płaciła, przelewała, kupowała milcząco. Bo tak było zawsze: ona ciągnęła wszystko, a reszta przyjmowała to jako coś oczywistego.
Muszę lecieć wstała. Wieczorem jeszcze dorabiam.
Poczekaj, dam ci na wynos parę pierogów! krzyknęła mama z kuchni.
Pierogi były z kapustą. Maria wzięła torbę i wyszła na klatkę schodową pachnącą wilgocią i kotami. Do przystanku dziesięć minut spacerem. Potem godzina w autobusie. Potem osiem godzin na nogach. Potem, jak się uda, jeszcze cztery przy komputerze.
Aga tymczasem będzie siedzieć w domu, przeglądać ogłoszenia i czekać, aż świat zaoferuje jej wymarzoną pracę za dziesięć tysięcy miesięcznie, najlepiej zdalnie.
Pierwsza poważna kłótnia wybuchła w listopadzie.
Ty w ogóle coś robisz? Maria nie wytrzymała, widząc siostrę w tej samej pozycji na kanapie, co tydzień temu. Wysłałaś choć jedno CV?
Wysłałam. Trzy.
Trzy przez cały miesiąc?
Agnieszka przewróciła oczami i wgapiła się w telefon.
Nie masz pojęcia, jak teraz wygląda rynek pracy. Trzeba dobrze wybierać oferty.
Dobrze, czyli jakie? Gdzie płacą za siedzenie na kanapie?
Helena zajrzała z kuchni, nerwowo wycierając ręce w ściereczkę.
Dziewczyny, może herbaty? Upiekłam szarlotkę…
Mamo, daj spokój Maria potarła skronie. Trzeci dzień pod rząd bolała ją głowa. Powiedz mi tylko, dlaczego mam pracować na dwa etaty, a Aga ani trochę?
Marysiu, Agnieszka młoda jeszcze, znajdzie swoje miejsce…
Kiedy? Za rok? Za pięć? Ja w jej wieku już pracowałam!
Agnieszka zerwała się gwałtownie.
Przepraszam bardzo, iż nie chcę być taka jak ty! Zapracowany przymusowiec, który zna tylko obowiązki!
Cisza. Maria wzięła torbę i wyszła. W autobusie patrzyła w ciemne okno i myślała: przymusowiec. Tak właśnie wygląda z boku.
Następnego dnia zadzwoniła Helena, prosiła, by się nie gniewać.
Aga nie to miała na myśli. Jest jej ciężko. Wytrzymaj jeszcze trochę, na pewno znajdzie pracę.
Wytrzymaj. Ulubione słowo mamy. Wytrzymaj, aż tata się ogarnie. Wytrzymaj, aż Agnieszka dorośnie. Wytrzymaj, aż sytuacja się poprawi. Maria wytrzymywała całe życie.
Kłótnie powtarzały się coraz częściej. Każda wizyta u mamy wyglądała tak samo: Maria próbowała dotrzeć do siostry, Agnieszka przerzucała winę, Helena błagała o zgodę. Potem Maria wracała do siebie, Helena dzwoniła z przeprosinami i ciąg dalszy następował.
Powinnaś zrozumieć, to twoja siostra powtarzała mama.
A ona powinna zrozumieć, iż nie jestem bankomatem.
Marysiu…
W styczniu Agnieszka zadzwoniła sama. W jej głosie dźwięczało nerwowe podniecenie.
Marysia! Wychodzę za mąż!
Co? Za kogo?
On nazywa się Tomek. Spotykamy się od trzech tygodni. Jest idealny!
Trzy tygodnie. I już ślub. Maria chciała powiedzieć, iż to szaleństwo, iż lepiej poznać człowieka, ale milczała. Może to wyjście wyjdzie za mąż, mąż ją utrzyma, wreszcie będzie mogła odetchnąć.
Naiwna nadzieja trwała do pierwszego rodzinnego obiadu.
Już wszystko zaplanowałam! Agnieszka aż promieniała. Sala na setkę osób, zespół na żywo, suknię upatrzyłam w salonie przy Nowym Świecie…
Maria położyła widelec.
Ile to będzie kosztowało?
No… Agnieszka wzruszyła ramionami z rozbrajającym uśmiechem. Z pięćdziesiąt tysięcy. Może sześćdziesiąt. Ale ślub jest raz w życiu!
I kto za to zapłaci?
Marysia, przecież wiesz, Tomek nie dostanie pomocy od rodziców, mają kredyt. Mama jest prawie na emeryturze. Tobie pewnie przyjdzie wziąć kredyt.
Maria spojrzała na siostrę. Potem na mamę. Helena spuściła wzrok.
Serio?
Marysiu, to ślub odezwała się mama tym samym łagodnym głosem, co zawsze. Taki dzień jest raz. Nie można być skąpym…
Mam wziąć kredyt na pięćdziesiąt tysięcy, żeby urządzić ślub komuś, kto choćby nie podjął pracy?
Jesteś moją siostrą! Agnieszka uderzyła dłonią w stół. Powinnaś!
Maria wstała. W głowie miała nagle zupełną ciszę.
Pięć lat. Pięć lat opłacałam twoje studia. Leki dla mamy. Wasze jedzenie, ubrania, rachunki. Pracuję na dwa etaty. Nie mam mieszkania, samochodu, urlopu. Mam dwadzieścia osiem lat, a nowe ubrania kupiłam sobie półtora roku temu.
Marysia, spokojnie… zaczęła Helena.
Nie! Dość! Latami was utrzymywałam, a wy uważacie to za mój obowiązek? Koniec! Od dziś żyję dla siebie!
Wyszła, chwyciwszy kurtkę z wieszaka. Na dworze minus dwadzieścia, ale Maria nie czuła zimna. Po raz pierwszy poczuła w środku ciepło jakby zrzuciła wreszcie z pleców worek kamieni.
Telefon dzwonił bez przerwy. Maria odrzuciła połączenia i zablokowała dwa numery.
…Minęło pół roku. Maria wynajęła kompaktową kawalerkę, na którą wreszcie było ją stać. Latem pojechała do Krakowa cztery dni, Wawel, bulwary, białe noce. Kupiła sukienkę. I jeszcze jedną. I buty.
O rodzinie dowiedziała się przypadkiem od koleżanki ze szkoły, która pracowała niedaleko mamy.
Słuchaj, to prawda, iż ślub twojej siostry się nie odbył?
Maria zastygła z kubkiem kawy w dłoni.
Co?
Mówią, iż narzeczony zrezygnował. Podobno dowiedział się, iż nie mają pieniędzy, i uciekł.
Maria upiła łyk kawy. Była gorzka i dziwnie smaczna.
Nie wiem. Nie utrzymuję z nimi kontaktu.
Wieczorem siedziała przy oknie swojej nowej kawalerki i myślała, iż wcale nie czuje satysfakcji. choćby odrobiny. Tylko spokojną ulgę człowieka, który w końcu przestał być zapędzonym koniem.
Czasem trzeba przestać stawiać innych ponad sobą i nauczyć się mówić dość. Dopiero wtedy pojawia się miejsce na prawdziwą ulgę, własne życie i szczęście.
