Wynajęta Škoda i zupa ogórkowa u Salmy

Nie mam pojęcia, dlaczego Monika w ogóle odebrała tamten telefon. Numer miała zapisany jeszcze z castingu w Łodzi, sprzed trzech lat. Ja bym nie odebrał. Sama mówiła, iż do Warszawy jedzie z jedną walizką, kontraktem na osiem tygodni zdjęciowych i biletem powrotnym na koniec października, bo produkcja obiecywała, iż się wyrobią. Nikt jej tam nie znał. Nikt na nią nie czekał. Miała tylko mój numer, a mnie nie widziała nigdy na oczy.

Zadzwoniła z Okęcia. Stała przy taśmie bagażowej i chyba przez minutę nie mogła złapać tchu, bo pierwsze, co usłyszałem, to taki śmiech, co brzmi jak czkawka. Potem powiedziała, iż taksówkarz zażądał dwieście osiemdziesiąt złotych za kurs do Śródmieścia, a ona ma przy sobie sto sześćdziesiąt i jeszcze nie wie, gdzie jest jej nocleg. W tle leciał komunikat o odprawie do Frankfurtu.

Powiedziałem jej, żeby nie brała taksówki. Wyłączyłem zupę ogórkową, wrzuciłem kluczyki do kieszeni i pojechałem po nią.

Mam służbową Škodę, bo pracuję jako operator na planach reklamowych i serialowych. Nie pachnie w niej ładnie, bo wiecznie wiozę w bagażniku statyw i torby ze sprzętem, ale to nie jest auto, z którego ktoś kradnie walizkę na światłach. Kiedy zobaczyłem Monikę przed halą przylotów, stała z kurtką przewieszoną przez rękę i patrzyła na parking tak, jakby zaraz miała zawrócić do odprawy. Włosy miała spięte byle jak, a w drugiej ręce trzymała telefon z otwartym bankiem. Sprawdzała saldo. Pamiętam to, bo interfejs mBanku świecił się na czerwono, jakby konto miało za chwilę pęknąć.

— Nie jedziesz do żadnego hotelu — powiedziałem, zanim jeszcze zdążyła się przywitać. — Śpisz u mnie. Pierwsze tygodnie w tym mieście człowiek czuje się jak pies w schronie. Hotel to pogłębia.

Wydawała się zaskoczona, ale wsiadła. Walizka wylądowała w bagażniku obok statywu. Zupa została na kuchence, mieszkanie nie było ogrzane, a na kanapie leżały moje prasowane koszule. Nie planowałem gościa. Monika usiadła w kuchni na taborecie, który zawsze się buja, i powiedziała, iż boi się najbardziej tego, iż za miesiąc nikt nie będzie pamiętał jej twarzy z castingu.

Nie pocieszałem jej. Nalałem jej zupy, bo akurat była ciepła. Podałem łyżkę i chleb z masłem, bo co innego miałem robić o wpół do jedenastej w nocy? Zjedliśmy w milczeniu. Potem powiedziałem, iż może spać w sypialni, a ja wezmę kanapę. Nie chciała o tym słyszeć. Upierała się, iż kanapa jest dla niej. W końcu zasnęliśmy oboje w poprzek dużego łóżka, a ona trzymała mnie za rękę. Nie wiem, kiedy dokładnie to się stało. Wiem tylko, iż o trzeciej nad ranem obudziło mnie zimno w stopach i jej palce zaciśnięte na moim nadgarstku.

Rano nie było już po niej śladu. Została pusta miska, kubek z fusami i kartka na blacie: „Zadzwonię po próbie”.

Nie zadzwoniła tego dnia. Ani przez kolejne trzy. W Warszawie była jesień, deszcz lał tak, iż na klatce schodowej pachniało mokrą wełną. W pracy dostałem cztery noce zdjęciowe z rzędu i wracałem do mieszkania tylko po to, żeby napić się kawy z termosu. W piątek przyszedł SMS: „Mam czas do dwudziestej pierwszej. Możesz mnie zabrać na plan?”

Przez następne miesiące tak to wyglądało. Nie pytałem o karierę, ona nie pytała o moją. Dzwoniła, kiedy kończyła zdjęcia po północy i nie miała jak wrócić na Mokotów. Podrzucałem ją. Czasem spała u mnie, bo w jej wynajętym pokoju wysiadło ogrzewanie i siedziała w kurtce. Częściej schodziłem po nią przed agencją reklamową i robiliśmy rundę po mieście. Wtedy nauczyłem się jednej rzeczy: Monika zapomina jeść, kiedy jest zdenerwowana. Po czterech godzinach castingu wyglądała jak ktoś, kto uciekł z pociągu. Kupowałem jej drożdżówkę na Dworcu Centralnym. Zawsze z serem, nigdy z makiem.

Bilet powrotny na koniec października przeleżał w jej portfelu chyba z miesiąc, zanim mi o tym powiedziała. Siedzieliśmy wtedy w mojej kuchni, a ona obracała go w palcach jak coś, co parzy.

— Kontrakt kończą przedłużać co dwa tygodnie — powiedziała. — Producent mówi, iż może być jeszcze osiem odcinków. Może więcej.

— To dobrze.

— To znaczy, iż nie wracam do Krakowa. Że to już nie jest wyjazd, tylko życie.

Nie umiałem jej powiedzieć, iż mnie to cieszy bardziej, niż powinno. Zamiast tego zapytałem, czy zjadła coś dzisiaj. Spojrzała na mnie tak, jakby to pytanie było gorsze niż tamten bilet, i wyszła wcześniej, niż planowała.

Wtedy właśnie zacząłem ją filmować przy castingach, bo poprosił mnie o to jeden z reżyserów castingu, u którego akurat pracowałem przy oświetleniu. Nagrywałem próbne ujęcia kilku aktorek do tej samej roli — kobiety, która traci mieszkanie i musi zacząć od zera w obcym mieście. Monika przyszła jako jedna z nich. Stanęła przed kamerą, powiedziała swoją kwestię trzy razy, za trzecim razem się rozpłakała, ale nie tak, jak się gra płacz, tylko naprawdę, i reżyserka castingu powiedziała, iż to jest dokładnie to, czego szukają, tylko iż wcześniej już obsadzili tę rolę inną aktorką, z innej agencji, bo miała lepsze zdjęcia próbne sprzed tygodnia.

Musiałem jej to powiedzieć sam, bo byłem tam z kamerą i wszyscy patrzyli na mnie, żebym coś powiedział pierwszy.

— Nie dostałaś jej — powiedziałem. — Wzięli kogoś innego.

Nie zapytała kogo. Wstała, złożyła kartkę z tekstem na pół, potem jeszcze raz na pół, i wyszła z sali bez słowa. Nie odbierała telefonu przez pięć dni. Kiedy w końcu przyszła do mnie, stanęła w progu i powiedziała, iż nie chce, żebym ją więcej filmował na castingach, bo nie umie już rozróżnić, czy się o nią martwię, czy oceniam ją zawodowo razem z resztą komisji. Że czuje się, jakbym siedział po drugiej stronie stołu, choćby jeżeli trzymam kamerę, a nie długopis. Zamknęła za sobą drzwi tak cicho, iż to było gorsze, niż gdyby trzasnęła.

Przez dwa tygodnie nie odzywaliśmy się wcale. Dzwoniłem, ale zrzucała połączenie po dwóch sygnałach. Wysłałem jej wiadomość, iż jestem u siebie, gdyby czegoś potrzebowała, i iż więcej nie wezmę żadnego zlecenia, przy którym ona kandyduje. Nie odpisała.

W końcu sama przyjechała, bez zapowiedzi, z siatką pomarańczy z Biedronki, jakby to był jedyny język, jakim umiała powiedzieć „przepraszam”. Usiedliśmy na podłodze w przedpokoju, bo w pokoju nie było gdzie. Obierała pomarańczę długo, w jednym pasku skórki, i powiedziała, iż przez te dwa tygodnie zrozumiała, iż boi się nie tego, iż przegra rolę, tylko iż kiedyś przegra mnie, jeżeli będzie mnie traktować jak konkurencję zamiast jak dom.

Nic nie odpowiedziałem. Wziąłem połówkę pomarańczy z jej ręki, bo to było jedyne, co umiałem wtedy zrobić.

Tak naprawdę zaczęła się nasza przyjaźń — nie od tamtej pierwszej nocy z zupą, tylko od tej podłogi w przedpokoju, kiedy oboje przyznaliśmy, iż strach o siebie nawzajem jest większy niż strach o karierę. Od trzynastu lat nie spędziliśmy sylwestra osobno. Nie dlatego, iż umawiamy się co roku. Po prostu zawsze któreś z nas ląduje w mieście, a drugie nie ma dokąd pójść.

Monika została w Warszawie na stałe — kontrakt na osiem odcinków zamienił się w cztery sezony, mieszkanie na Mokotowie wykupiła po trzech latach najmu, a bilet powrotny do Krakowa nigdy nie został wykorzystany.

Teraz dzwoni do mnie z planu w Berlinie, gdy jest zestresowana. Mówi mi rzeczy, których nie powiedziałaby producentowi ani chłopakowi. Pyta o głupoty: czy jej kurtka była wczoraj w samochodzie, czy pamiętam, kiedy miała wizytę u lekarza. Ja wysyłam jej zdjęcie tablicy z rozkładem jazdy, bo dokładnie to chciałaby sprawdzić sama, gdyby była w Warszawie. To nie jest żadna wielka mądrość. Po prostu znam jej rytm.

Kilka miesięcy temu Monika dostała nagrodę na festiwalu w Gdyni — za rolę w serialu, do którego kiedyś nie dostała się na castingu, bo trzy lata później reżyserka napisała dla niej osobną postać. Kiedy schodziła ze sceny, pierwszy telefon wykonała do mnie. Stałem wtedy w kuchni, mieszałem zupę ogórkową, tę samą, którą gotowałem pierwszego wieczoru. Głos jej się łamał, kiedy powiedziała: „Wiesz, co jest najgłupsze? Kiedy mi ją dawali, myślałam o twoim taborecie, który się buja, i o tym, iż o mało co bym cię wtedy przez tamten casting stracił”.

Zamieszałem zupę mocniej, niż było trzeba, żeby ręce miały co robić. Wiatr uderzył w okno. Po chwili dodała: „Nie wiem, jak ty to robisz, iż przy tobie nie muszę udawać. choćby wtedy, kiedy chciałam uciec od ciebie na dwa tygodnie”.

Nie wiedziałem, co odpowiedzieć. Więc powiedziałem, iż zupa mi wykipiała, bo za długo rozmawiam.

Następnego ranka znalazłem w skrzynce pocztowej kartkę z Gdyni. Była zaadresowana manualnie, pismem Moniki, które wygląda jak pismo kogoś, kto pisze prawą ręką w autobusie. W środku nie było biletu ani zaproszenia. Był bilet kolejki miejskiej, ten sprzed trzech dni, za trzy złote i sześćdziesiąt groszy. Na odwrocie napisała: „Za tę podróż, kiedy przyjechałam, żebyś nie siedział sam. I za wszystkie potem, kiedy to ja nie chciałam siedzieć sama bez ciebie”.

Trzymam go w portfelu, za dowodem osobistym. Nie dlatego, iż coś znaczy. Po prostu się nie zgubił.