Mam dziś sto siedem lat i sam upiekłem sobie tort. Trzy jajka, pół kostki masła, szklanka cukru — dokładnie tyle, ile pamiętam z przepisu matki. Nikt mi nie pomagał, bo nikt nie przyszedł.
Nazywam się Ryszard Kowalik i to ja jestem tym drugim w tej historii — tym, którego zwykle się obwinia. Moja teściowa, Halina, przez dwadzieścia lat opowiadała sąsiadkom, jak to zabrałem jej córce warsztat. Otóż nie zabrałem. Ja go zbudowałem od zera, cegła po cegle, na działce przy ulicy Kolejowej w Skierniewicach, gdzie kiedyś stała tylko szopa na węgiel.
Ożeniłem się z Anią w osiemdziesiątym trzecim. Miała dwadzieścia dwa lata, ja dwadzieścia sześć i garaż wynajęty od PGR-u, w którym naprawiałem fiaty za pół ceny, bo nikt inny w promieniu dwudziestu kilometrów nie znał się na gaźnikach. Halina od pierwszego dnia patrzyła na mnie tak, jakbym ukradł jej córkę razem z posagiem, którego zresztą nigdy nie było — dała nam wtedy komplet garnków i stary dywan.
Warsztat rósł powoli. W dziewięćdziesiątym drugim postawiłem halę. W dwa tysiące trzecim kupiłem podnośnik, pierwszy w mieście. Anna prowadziła księgowość, ja klientów. Byliśmy zespołem, dopóki nie zachorowała — rak trzustki, dwa tysiące jedenasty rok, sześć miesięcy od diagnozy do pogrzebu.
I wtedy Halina przyjechała z Łodzi z teczką dokumentów.
Powiedziała, iż warsztat "zawsze miał być dla Ani, a teraz należy się rodzinie". Rodzina, w jej ustach, znaczyła jej syn Marek, który nigdy w życiu nie trzymał w ręku klucza francuskiego, za to miał komornika na karku po nieudanym sklepie z oponami w Rawie Mazowieckiej. Halina chciała, żebym przepisał na niego udziały, "żeby nie zmarnować tego, co Ania budowała". Jakby to nie były moje ręce, które kładły dach.
Nie oddałem. Powiedziałem jej to wprost, przy kawie, w kuchni, którą sam kafelkowałem. Powiedziałem, iż warsztat zapisałem w testamencie na fundację, która szkoli bezrobotnych chłopaków z powiatu na mechaników — bo tak umówiliśmy się z Anią, gdy jeszcze mogła mówić.
Halina wstała, zostawiła nietkniętą kawę i wyszła. Nie zadzwoniła więcej. Marek przyjechał raz, rok później, zapytał, czy "dałoby się coś załatwić" — miał wtedy nowy dług, tym razem po aucie kupionym na kredyt, którego nie spłacał. Powiedziałem, iż warsztat nie jest bankomatem. Wyszedł, trzasnąwszy drzwiami tak, iż posypał się tynk nad futryną — do dziś tam jest rysa.
Przez te lata pracowałem sam, potem z dwoma chłopakami z technikum, potem oddałem prowadzenie młodszemu wspólnikowi, zostając doradcą na pół etatu. W zeszłym roku, gdy skończyłem sto sześć lat, przyszedł list od notariusza z Łodzi — Halina zmarła, miała dziewięćdziesiąt trzy lata. W liście była kartka, którą kazała dołączyć do spadku: "Wybacz, jeżeli się myliłam co do warsztatu."
Nie wybaczyłem od razu. Odłożyłem list na półkę obok zdjęcia Ani i tygodniami do niego nie wracałem.
Dziś, w moje sto siódme urodziny, siedzę w kuchni przy ulicy Kolejowej, za oknem pociąg towarowy stukocze na przejeździe jak zawsze o tej porze, a w radiu leci program o pogodzie na jutro — chłodno, może deszcz. Na stole stoi tort bez świeczek, bo nie mam już komu ich zdmuchiwać dla widowni.
Zadzwoniłem rano do notariusza, pana Bilskiego, który prowadzi moje sprawy od dwudziestu lat. Kazałem mu przygotować ostateczny akt przekazania warsztatu fundacji imienia Anny Kowalik — bez żadnej klauzuli odwołania, bez furtki dla rodziny, która przez trzynaście lat nie zapytała, czy jeszcze żyję. Podpiszę go w poniedziałek, w obecności dwóch świadków, tak jak każe prawo.
Marek dowie się z gazety, bo fundacja ogłasza to w lokalnym dodatku "Życia Skierniewic" — takie mają zasady, transparentność wobec darczyńców. Wyobrażam sobie, jak czyta to przy śniadaniu, w mieszkaniu, które kiedyś nazywał "tymczasowym", i liczy, ile lat czekał na coś, co nigdy nie miało do niego trafić.
Na stole obok talerzyka z tortem leży zdjęcie Ani sprzed hali z podnośnikiem, z tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego dziewiątego roku. Uśmiecha się, ma przetarty kombinezon i klucz nastawny w kieszeni. Krajam pierwszy kawałek, kładę na osobnym talerzu — dla niej, jak co roku — i zaczynam jeść sam, powoli, słuchając stukotu wagonów za oknem, które w tym mieście nigdy nie milkną na długo.
