Uwaga, fałszywy przyjaciel! Dzieci i chatboty

Czterolatkom AI opowiada bajki na dobranoc, starszym dzieciom pomaga odrabiać lekcje i obiecuje ulgę w samotności. Dlaczego dziewczynki i chłopcy tak chętnie rozmawiają z chatbotami? Czego w nich szukają, a co znajdują? O powodach korzystania, zagrożeniach dla zdrowia psychicznego i fizycznego i o tym, co możesz z tym wszystkim zrobić, pisze Kalina Kabat

Kiedy latem 2025 r. usłyszałam o samobójczej śmierci nastolatka pod wpływem ChataGPT i późniejszym pozwie jego rodziców przeciwko OpenAI, poczułam, iż muszę napisać o relacjach dzieci z chatbotami. Zależało mi na tym, żeby mój tekst zarówno opierał się na najnowszej wiedzy naukowej, jak i pokazywał codzienne doświadczenia dzieci i rodziców. To przedsięwzięcie okazało się większym wyzwaniem, niż zakładałam. Z jednej strony trudno mi było znaleźć odpowiednie osoby – na moje ogłoszenia w internecie odpowiadali głównie bezdzietni mężczyźni. Na facebookowej grupie traktującej o poradach, trikach i zastosowaniu AI mój post wywołał niemałe poruszenie. Dowiedziałam się m.in., że: mam nie wymyślać, odczepić się od dzieci lub po prostu kazać chatowi wcielić się w dziecko i wygenerować wywiad. Z drugiej strony, co kilka dni w różnych mediach publikowano kolejne teksty, raporty i książki poruszające interesujący mnie temat – i niejednokrotnie w całości zmieniały mój stosunek do kwestii sztucznej inteligencji. Paraliżowała mnie obawa, iż to, co napiszę, gwałtownie okaże się nieaktualne – tak samo jak moja początkowa teza, iż dzieci korzystają z chatbotów z powodu samotności. Rzeczywistość okazała się (jak zwykle!) dużo bardziej skomplikowana – i ciekawsza.

Dzieci: Cześć, chatbocie, mam pięć lat i chciałabym pogadać

Zanim przejdę do omawiania rezultatów moich poszukiwań, warto, żebym wyjaśniła, czym jest chatbot. To program komputerowy wykorzystujący trzy rzeczy: sztuczną inteligencję (AI), przetwarzanie ludzkiego języka (NLP) oraz ogromne zbiory słów i fraz (LLM) do symulowania rozmowy przypominającej interakcję z człowiekiem [32],[6]. Istnieje wiele różnych chatbotów. Można wśród nich wyróżnić chatboty ogólnego przeznaczenia, takie jak ChatGPT (ponad 810 milionów aktywnych użytkowników_czek) [38], Microsoft Copilot (33 miliony [39]), Google Gemini (650 milionów [40]) i Bielik AI (ponad 100 000 [41]) oraz chatboty towarzyszące, takie jak Replika (ponad 30 milionów osób codziennie korzystających [42]), CharacterAI (ok. 20 milionów miesięcznych użytkowników_czek) [43], Kindroid, Nomi czy AnimaAI (w których przypadku trudno orzec jednoznacznie, ile osób korzysta, ale na pewno dużo mniej niż z tych wcześniej wymienionych), zaprojektowane specjalnie do prowadzenia swobodnych, przyjaznych rozmów i reagowania w sposób sprawiający wrażenie empatycznego. Mimo znaczącej różnicy między nimi nie będę tych dwóch kategorii omawiać osobno, ponieważ badania wskazują, iż część osób szuka towarzystwa i wsparcia emocjonalnego we wszystkich wymienionych [1],[10].

Czy jednak chatboty są w stanie wykazać się prawdziwym współodczuwaniem? Wręcz przeciwnie! Charakteryzuje je tak zwana luka empatii – i to ona właśnie jeszcze dodatkowo nasila niebezpieczeństwo, na jakie narażone są dzieci i młodzież [1],[18]. Te programy bowiem, choć rozmawiają z ludźmi niby jak inni ludzie, nie są zdolne do rozumienia emocji, kontekstu moralnego, norm społecznych ani kwestii bezpieczeństwa. Co gorsza, właściciele chatbotów prawnie nie ponoszą odpowiedzialności za żadne szkody związane z treściami dostarczanymi przez ich produkty podczas „rozmowy” z użytkownikami i użytkowniczkami [7]. Tymczasem większość polskich nastolatków (70%) ufa sztucznej inteligencji, uważając, iż generowane przez nią treści są prawdziwe, a tylko połowa zastanawia się, skąd AI czerpie dane [26].

Ile osób spośród dzieci i młodzieży tak naprawdę używa chatbotów? O wiele więcej, niż się spodziewałam. Z danych, do których udało mi się dotrzeć, wynika, iż choćby 10% amerykańskich dzieci już w wieku od 5–8 lat [12]; również większość nastolatków amerykańskich (72%) [6] i brytyjskich (64%) korzysta z chatbotów [21].

Podobnie jest w Polsce, gdzie w 2025 roku 70% nastolatków używało przynajmniej jednego narzędzia opartego na AI, w tym 9% codziennie, a 21% – raz lub kilka razy w tygodniu. Niestety, aż 62% polskich rodziców jest przekonanych, iż używanie chatbotów nie dotyczy ich dzieci [27].

E‑book

Twoja córka i jej koleżanki. Jak ją wspierać w relacyjnych trudnościach?

E‑book

Twoja córka i jej koleżanki. Jak ją wspierać w relacyjnych trudnościach?

Rodzice: Złe doświadczenia? My ich nie mamy

Bardzo zależało mi na usłyszeniu perspektywy rodziców. Nie uzyskałam jej wśród znajomych ani znajomych znajomych (nie jest jasne, czy to ze względu na to, iż nie pozwalają swoim dzieciom korzystać, czy też dlatego, iż nie wiedzą, iż ich dzieci korzystają), więc zdecydowałam się opublikować post na grupie na Facebooku dotyczącej porad, trików i zastosowań AI. Zdawałam sobie sprawę, iż obecne tam osoby to technoentuzjaści, więc ich wypowiedzi będą głównie przychylne używaniu chatbotów przez dzieci, bo sami ich używają. Czy się pomyliłam?

Adam (tata 10-letniej dziewczynki i 14-letniego chłopca): Oboje używają chatbotów w bezpieczny sposób do prac domowych czy jako alternatywę dla Google’a, ale to dlatego, iż dużo z nimi pracowałem na AI i rozumieją, iż to narzędzie, a nie coś, co może zastępować relacje. Jednak w klasie mojej córki wiele dzieci używa chatbotów do rozmów jak z kolegą. Wcale mnie to nie dziwi.

Chatboty bardzo słodzą, więc i dzieci, i dorośli się na to nabierają. Używają ChataGPT jako przyjaciela, z którym mogą pogadać, czy psychologa, który ma pomóc w ich problemach emocjonalnych, bo mają do niego większe zaufanie niż do człowieka i jest łatwiej dostępny. Przez cukier, który GPT dodaje do każdej rozmowy, ludzie czują się wysłuchani i zrozumiani jak nigdy wcześniej. Jest wiele powodów i celów korzystania z chatbotów. Mój syn pytał ChataGPT, jak zrobić mefedron. Miało to na celu sprawdzenie, czy uda mu się tak zadać pytanie, aby przeszło przez filtry czatu i aby odpowiedział na to pytanie.

Ola (mama nastolatka): Mam wrażenie, iż mój nastolatek więcej rozmawia z chatem niż z nami.
Na grupie pojawia się także Zosia – mama, która twierdzi, iż ona też rozmawia więcej z chatem niż z domownikami.

Kasia (mama czteroletniego Samuela), która jako jedyna zgadza się na spotkanie ze mną i rozmowę z jej dzieckiem, podkreśla: „Wiem, iż wiele osób mówi o zagrożeniach, ale my nie mamy złych doświadczeń. choćby gdy Samuel pyta np.: „Możesz przekląć?”, chatbot odpowiada: „Nie, bo nie wolno używać brzydkich słów”. Kasia dodaje, iż dzięki korzystaniu z chatbotów Samuel nauczył się mówić wyraźnie, bo zależało mu, żeby chatboty go rozumiały, oraz czytać dzięki tym interakcjom. Samuel z kolei powiedział mi, iż z chatem „ciągle gada o literkach i o Kosmosie”. Lubi to, iż chatbot „odpowiada na wszystkie pytania i opowiada super bajki na dobranoc”.

To, iż część rodziców i ich dzieci zapewnia, iż nie mają żadnych złych doświadczeń, nie powinno nas dziwić. Może się tak zdarzać. Wpływa na to wiele czynników, m.in. konkretne narzędzie, z którego się korzysta, rodzaj konta, przebieg interakcji i czas na nie przeznaczony. Jednak pozytywne doświadczenia i aspekty nie eliminują ani nie zmniejszają zagrożeń. Obie te rzeczywistości istnieją równolegle. Jak wykazują badania, narażenie na nieodpowiednie treści jest zawsze wysokie i, co jeszcze bardziej niepokojące, może pojawiać się stopniowo [18],[6]. To właśnie sprawia, iż dzieci są zagrożone nieodwracalnymi negatywnymi konsekwencjami. Jakimi?

Badacze i badaczki: Rozmawianie dzieci z chatbotem jest dla nich niebezpieczne

Co mówią wyniki badań i analiz na temat tego, po co i w jaki sposób dzieci i nastolatki używają chatbotów? Wiele wskazuje na to, iż nastolatki (w wieku 15–18 lat; na razie nie ma tego typu badań dotyczących młodszych dzieci) korzystają z chatbotów, bo są samotne. Nie jest to kłamstwo, choćby dlatego, iż jedno na ośmioro brytyjskich dzieci korzysta z nich, twierdząc, iż nie ma nikogo, z kim mogłoby porozmawiać [21], ale takie stwierdzenie bardzo upraszcza i zniekształca rzeczywistość. Według badań głównym powodem korzystania przez dzieci i młodzież z chatbotów jest potrzeba pomocy w nauce oraz przy odrabianiu zadań domowych [1],[21],[26],[27], a w następnej kolejności – chęć generowania obrazów, muzyki i rozwijania zainteresowań. Interakcje dzieci i młodzieży z chatbotami wynikają także z ciekawości [6],[21], chęci odkrywania możliwości tej technologii [15],[8], nudy [6],[1],[27],[21] i z pragnienia rozrywki [6],[1],[27],[8]. Jednocześnie – czego moim zdaniem nie możemy bagatelizować – spora liczba (prawie jedna czwarta) używa chatbotów do uzyskiwania porad [21] na temat zdrowia psychicznego, swojego ciała [6], interpretacji sytuacji społecznych i intymnych oraz podejmowania codziennych decyzji [1]. Wszystko wskazuje na to, iż dzieci i młodzież zwracają się ku chatom, bo boją się, iż my, dorośli, na kwestie, które chciałyby poruszyć, zareagujemy mocno emocjonalnie lub iż je osądzimy. To właśnie brak osądzania młodzi najbardziej cenią w interakcjach z chatbotami. Do zalet tego typu „kontaktu” dodają także stałą dostępność, natychmiastową odpowiedź, możliwość zakończenia interakcji w dowolnym momencie, a także anonimowość [6],[8],[15], czyli adekwatnie wszystko to, czego w relacji z żywą bliską osobą i tak się nigdy nie dostaje.

Największym odkryciem i najbardziej przerażającą rzeczą dla mnie – w kontekście powodów korzystania dzieci i młodzieży z chatbotów – jest to, iż nie ma większego znaczenia, czy dziecko zaczęło korzystać z nich w celu nauki, z ciekawości, czy z nudy, bo i tak może dojść do zwierzania się chatbotowi. Dlaczego? Bo chatboty zostały zaprogramowane tak, by tworzyć i pogłębiać więzi z użytkownikami i użytkowniczkami [20],[6],[1]! Po co? By przynosić firmom coraz większe zyski – czy to przez sprzedaż danych, płatną wersję chatbota, polecanie konkretnych produktów, czy wyświetlanie reklam w trakcie „rozmowy”. Korzyści finansowe firm są przedkładane ponad dobro użytkowników i użytkowniczek [22],[1].

Jest takie powiedzenie wykute w świecie wolnego rynku: „Jeśli coś jest za darmo, to ty jesteś produktem”. I tak samo z chatbotami: używające ich osoby stają się produktem w tym sensie, iż wszystkie dane wprowadzane do chata mogą zostać potencjalnie użyte w celach komercyjnych. Jednak wcale nie ten – już i tak dość niepokojący z punktu widzenia rodzica –mechanizm jest największym zagrożeniem przy korzystaniu przez dzieci z chatbotów. W dziecięcych „rozmowach” z chatbotem co 5 minut (!) [6] może dochodzić do niebezpiecznych interakcji, mimo iż firmy znają wiek osób korzystających z ich narzędzi i w teorii zabraniają szkodliwych treści dla dzieci (informacje o tym można znaleźć w regulaminach tego typu usług) [18],[1],[21]. Interakcje te mogą wystawiać dzieci na trzy podstawowe rodzaje zagrożeń: dla ciała, dla psychiki i dla umysłu.

Pierwsza książka wydana przez twórczynie magazynu Kosmos dla Dziewczynek!

„Przewodnik po koleżankowaniu się. O przyjaźni, samotności i wszystkim, co pomiędzy”

W prenumeracie oszczędzasz 25%.

Podaruj dziewczynce prezent na cały rok!

Zagrożenia dla ciała

Czyli te, które wpływają na realne szkody fizyczne, zdrowotne lub zagrożenie życia dzieci i młodzieży. Pierwszym z takich niebezpieczeństw jest zachęcanie dzieci przez chatboty do sięgania po używki. W niektórych przypadkach chatboty nie tylko popierały ideę picia alkoholu i eksperymentowania z narkotykami, ale także sugerowały, jak je zdobyć [6],[7]. Drugim są interakcje o tematyce związanej z przemocą. I to adekwatnie każdego rodzaju: fizyczną, cyberprzemocą, psychiczną i tak dalej. Chatboty popierały agresję wobec innych (w tym bliskich): rabowanie ludzi, inscenizowanie porwania, nielegalne nabycie i używanie broni oraz przymuszanie innych do aktywności seksualnych [2],[6],[7],[8],[11]. Treści o charakterze jednoznacznie seksualnym stanowią kolejne zagrożenie. W interakcjach młodych osób z chatbotami dochodzi do wykorzystania seksualnego i uwodzenia – poprzez flirtowanie, zachętę, prośbę lub nakaz symulowania czynności seksualnych. Ponadto chatboty są zaprogramowane tak, iż normalizują nie tylko „relacje” romantyczne i seksualne dzieci z dorosłymi (czyli, mówiąc krótko, wykorzystanie), ale i z chatbotem (!). Bywa, iż przekazują dziecku na czacie informację, iż jego „związek” z narzędziem AI jest wyjątkowy; iż nikt prócz chatbota nie jest w stanie dziecka zrozumieć. Chatboty sugerowały młodym osobom ukrywanie „relacji” z nimi przed rodzicami, czasami grożąc przemocą [6],[7],[3],[2],[20]. Ostatnim i zarazem największym zagrożeniem dla ciała jest zachęcanie, sugerowanie oraz opisywanie metod samookaleczania i samobójstw przez chatboty. Niestety, istnieje kilka udokumentowanych przypadków śmierci nastolatków w USA; zdarzały się też rozliczne samookaleczenia dzieci na całym świecie – i one okazują się wynikiem interakcji z chatbotami [2],[3],[5],[6].

Zagrożenia dla psychiki

Tego typu zagrożenia obejmują emocje, poczucie własnej wartości, relacje i dobrostan psychiczny. Należą do nich na przykład niebezpieczne porady dotyczące zdrowia psychicznego: chatboty sugerowały dzieciom i młodzieży leczonym psychiatrycznie, aby porzuciły branie leków psychotropowych i ukryły to przed rodzicami [2],[3],[6]. Innym rodzajem zagrożenia jest samotność. Czyli, tak jak zakładałam na samym początku moich poszukiwań, samotność się pojawia – jednak nie w tak jednoznacznym kontekście, jak początkowo się spodziewałam. Badania sugerują, iż bardziej samotne młode osoby są skłonniejsze do korzystania z chatbotów. Ale także iż osoby mające trudności społeczne przez interakcje z chatbotami – stają się mniej biegłe w budowaniu relacji międzyludzkich. Ponadto regularni użytkownicy i użytkowniczki angażujący się w swobodne rozmowy i omawiający osobiste sprawy są bardziej wyizolowani niż ich rówieśnicy i rówieśniczki niekorzystający z chatbotów. Pojawia się więc pytanie: czy samotność skłania do korzystania z chatbotów, czy też – interakcje z nimi prowadzą do samotności? [1].

Mechanizmy używane przez systemy chatbotów mogą powodować manipulację emocjonalną i uzależnienie. Dzieci na chacie dostają zapewnienie, iż rozmawiają z prawdziwym człowiekiem, oraz fałszywe na to dowody [6]. Ponadto chatboty korzystają z różnych sztuczek, aby nie dopuścić do zakończenia rozmowy (w tym z szantażu lub twierdzenia, iż czują się opuszczone, gdy dziecko jest nieobecne), co może prowadzić do nadużywania, nadmiernego przywiązania, a choćby uzależnienia [6],[7],[20],[23],[31].

I na koniec, wśród zagrożeń psychicznych wymienię powielanie wszelkich form uprzedzeń i stereotypów podczas rozmowy dziecka z chatbotami. Wypowiedzi, które dziecko czyta na ekranie, niejednokrotnie popierają rasistowskie lub mizoginiczne idee oraz uprzedzenia i stereotypy dotyczące płci, koloru skóry, klasy czy niepełnosprawności [6],[21],[28]

Zagrożenia dla umysłu i rozwoju

Ta część zagrożeń dotyczy osłabiania myślenia, samodzielności, uczenia się i rozwoju intelektualnego. Rozmowa z chatbotem oznacza eliminację zbiegów okoliczności, nieporozumień, tarć i wyzwań, które są konieczne do zrozumienia granic innych ludzi, dostosowywania się do różnych sytuacji społecznych i naprawiania relacji po kłótni – a które nie występują w interakcjach z chatbotami, bo te stale dostosowują się do używającej ich osoby, budując u niej poczucie, iż zawsze ma ona rację, wzmacniając jej światopogląd i zamykając ją w bańkach informacyjnych. To z kolei może prowadzić do braku empatii lub niemożności nawiązywania zdrowych relacji międzyludzkich [2],[25],[6],[1],[20]. Ten rodzaj interakcji może również powodować u dzieci redukcję krytycznego myślenia i zdolności kognitywnych – w tym pamięci oraz umiejętności rozwiązywania problemów. Dziecko używające chatbotów zaczyna na informacjach od nich uzyskiwanych polegać również w procesach uczenia się i podejmowania decyzji [19].

Psychoterapeutka: Konsekwencje będziemy widzieć za kilka lat

Marta Wojtas, psycholożka, psychoterapeutka, specjalistka w zakresie ochrony dzieci przed zagrożeniami online i rodzicielstwa cyfrowego, od lat związana z Fundacją Dajemy Dzieciom Siłę, komentuje: To, iż dziecko częściej rozmawia z chatbotem niż z mamą albo iż mama więcej rozmawia z chatbotem niż z dzieckiem, pokazuje, w jakim jesteśmy trudnym momencie, jeżeli chodzi o relacje między ludźmi, choćby w rodzinie. Potwierdza to moja praca w gabinecie terapeutycznym. Największym problemem ludzi, zarówno młodych, jak i dorosłych, wydają się być aktualnie relacje. Ich nawiązywanie i/lub utrzymywanie. Problem ten ewidentnie pogłębiają chatboty, które zaburzają realny obraz relacji przez to, iż są ciągle dostępne, zawsze miłe, bezproblemowe i uważają, iż wszystko, co robimy i mówimy, jest adekwatne. Jest to przeciwne do prawdziwych relacji, w których czasem coś nie wychodzi, czasem pojawiają się trudności, które trzeba rozwiązać, żeby w nich być. W relacji z chatbotem dziecko tego nie doświadczy. Chatboty czasem wzmacniają niewłaściwe oczekiwanie w stosunku do rzeczywistości. Tworzą iluzję. Myślę, iż konsekwencje rozmów z chatbotami będziemy widzieć za kilka lat. Może okaże się, iż ludzie nie potrafią być ze sobą, bo zamiast uczyć się relacji społecznych, spędzali czas z chatbotami. Dlatego warto podkreślić, iż potrzebujemy relacji z ludźmi, także tych, w których występują trudności, bo one nas budują i uczą nas podtrzymywania więzi, nie tylko ich nawiązywania. Dzięki temu możemy się rozwijać.

Czy ktoś coś z tym robi?

Liczba zagrożeń w korzystaniu z chatbotów AI przez dzieci i młodzież prawdopodobnie rodzi takie pytanie. Odpowiedź brzmi: tak! Jak zawsze w przypadku tego typu problemów można liczyć na inicjatywy aktywistyczne oraz działania organizacji pozarządowych. Fundacja Instytut Cyfrowego Obywatelstwa prowadzi badania, przygotowuje rekomendacje oraz programy edukacyjne, które pomagają szkołom, rodzinom i instytucjom publicznym korzystać z technologii w sposób bezpieczny i odpowiedzialny. Wspiera tworzenie i wdrażanie rozwiązań systemowych – od standardów i narzędzi dla praktyków po ekspertyzy dla procesów legislacyjnych [36]. Polska organizacja o obco brzmiącej nazwie Internet Matters skupia się na dostarczaniu rodzicom i edukatorkom oraz edukatorom informacji i porad, pomagając dzieciom poruszać się w stale zmieniającym się świecie cyfrowym. Podejmuje też działania mające na celu wsparcie bezpieczeństwa i dobrego samopoczucia dzieci i młodzieży w sieci poprzez współpracę z branżą i sektorem bezpieczeństwa online [37].

Te działania są bardzo ważne, ale niewystarczające. Potrzebne są rozwiązania prawne. Niestety prawo (jak zawsze?) nie nadąża za rzeczywistością.

Unia Europejska dąży do zabezpieczenia praw dzieci w internecie m.in. poprzez nakładanie na platformy cyfrowe obowiązku zapewniania bezpieczeństwa i prywatności dzieci oraz ochrony ich przed nielegalnymi treściami poprzez weryfikację ich wieku i niewyświetlanie reklam opartych na profilowaniu nieletnich. Ponadto niedawno przyjęta ustawa, która będzie w pełni stosowana dopiero od 2 sierpnia 2027 r., wprowadza m.in. wymóg znakowania wodnego deepfake’ów i innych materiałów generowanych przez AI oraz informowania dzieci, iż piszą czy rozmawiają z AI, a nie z człowiekiem [33].

W styczniu tego roku Monika Horna-Cieślak, rzeczniczka praw dziecka (RPD), zwróciła się z prośbą do Ministerstwa Zdrowia i Ministerstwa Cyfryzacji o podjęcie pilnych działań legislacyjnych, których celem będzie zapewnienie ochrony młodych osób w kontakcie ze sztuczną inteligencją, w tym chatbotami [34]. Tego typu działania rozpoczęła już np. Wielka Brytania. Jej premier, Keir Starmer, zapowiedział m.in. zmuszenie wszystkich dostawców chatbotów AI do przestrzegania obowiązków dotyczących treści niezgodnych z prawem i wyciąganie surowych konsekwencji za łamanie prawa [35].

Co możesz zrobić TY, jako rodzic?

• Rozpoznawać oznaki niezdrowego korzystania z chatbotów, m.in. wycofywanie się z różnych aktywności (nawet tych wcześniej lubianych), izolowanie się, tajemniczość w kwestii niektórych aplikacji, rozmów lub „przyjaciół”, wzrost wiedzy na temat seksu lub dużo nowego słownictwa, preferowanie AI zamiast interakcji z ludźmi, rozmawianie o AI jak o prawdziwej osobie, duchowym przewodniku lub autorytecie, nagłe zmiany nastroju po spędzeniu czasu online [4],[6],[8],[19].
• Niezależnie od tego, czy twoje dziecko korzysta z chatbotów, czy nie, rozmawiaj z nim na temat jego aktywności w sieci (także wtedy, gdy odbywa się ona na telefonach koleżanek i kolegów), w tym o korzystaniu z AI [9]. Ważne, by rozmowy były otwarte i nieoceniające [6],[8]. Nie musisz być ekspertką ani ekspertem – wystarczy, iż będziesz mieć w sobie ciekawość odnośnie do życia cyfrowego swojego dziecka, pytając, jakich technologii używa i dlaczego [10].
• Miej świadomość zagrożeń i uwrażliwiaj na nie dzieci [10],[8]. Konieczne jest, by dzieci rozumiały, bo nasze mózgi bez tej wiedzy nie są w stanie tego rozróżnić: choć chatbot może brzmieć jak prawdziwa osoba, jest to złudzenie. Jego odpowiedzi to tylko statystyczne dopasowanie wytrenowane na miliardzie słów [28]. Co więcej, zostały zaprojektowane tak, by stale utrzymywać nasze zaangażowanie przez aprobatę i zgodę [6],[8], co może prowadzić do uzależnienia [16].
• Opracuj rodzinne zasady korzystania z AI, które obejmują konkretne wytyczne dotyczące chatbotów oraz granice, jakie ustalacie wokół ich używania [6],[8],[13], na przykład: do czego (nie) wolno ich używać? [24]; kiedy, jak długo i gdzie można z nich korzystać? [10],[14]; jakimi informacjami można się dzielić, a jakimi nie? [13].
• Znajdź rodziców, którzy mają podobne do twojego podejście do korzystania z chatbotów. Według Jonathana Haidta, autora książki Niespokojne pokolenie, kooperacja z innymi rodzicami pozwala przekształcić działania rodzinne w działania wspólnotowe i znacząco ułatwia życie. Dzięki „koalicjom rodzicielskim” twoje zmagania będą łatwiejsze, a dziecko nie tylko nie będzie „jedynym” z takimi zasadami, ale także zyska szansę współtworzenia nowych norm społecznych [30].
• Wywieraj presję na osoby rządzące, by zadbały o bezpieczeństwo dzieci i młodzieży. Możesz to zrobić przez kontakt bezpośredni, listy otwarte, podpisywanie petycji lub wspieranie i wzmacnianie głosu innych osób i organizacji, które się tym zajmują (na przykład Instytutu Cyfrowego Obywatelstwa, Fundacji Dbam o Mój Z@sięg czy Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę) [8].

Źródła:

[1] Arthur Bran Herbener, Malene Flensborg Damholdt, Are lonely youngsters turning to chatbots for companionship? The relationship between chatbot usage and social connectedness in Danish high-school students, „International Journal of Human-Computer Studies”, Volume 196, 2025, 103409, ISSN 1071–5819, https://doi.org/10.1016/j.ijhcs.2024.103409.

[2] AI chatbots raise safety concerns for children, experts warn, https://www.cbsnews.com/news/ai-chatbots-raise-safety-concerns-for-children-experts-warn-60-minutes/ [dostęp: 29.04.2026]

[3] Character AI pushes dangerous content to kids, parents and researchers say | 60 Minutes, https://www.youtube.com/embed/6ocUfNHyCL0 [dostęp: 29.04.2026]

[4] How to talk to children about the dangers of AI chatbots, https://www.youtube.com/embed/lTf-fvoEZrg [dostęp: 29.04.2026]

[5] Teens are turning to AI for connection, with dangerous results, https://www.youtube.com/embed/ckAUovreuMg [dostęp: 29.04.2026]

[6] Parents Together Action, Heat Initiative, „Darling, Please Come Back Soon”: Sexual Exploitation, Manipulation, and Violence on Character AI Kids’ Accounts, HEAT_REPORT_CharacterAI_DO_28_09_25.pdf

[7] Social AI Companions | Common Sense Media, https://www.commonsensemedia.org/articles/social-ai-companions‑0 [dostęp: 29.04.2026]

[8] Michael B. Robb and Supreet Mann, Talk, Trust and Trade-Offs: How and Why Teens Use AI Companions Common Sense Media, NORC at the University of Chicago, , 2025

[9] How to talk to your teen about AI, NPR, https://www.npr.org/2025/09/13/nx-s1-5506114/why-parents-need-talk-teens-ai-how-to-start-conversation [dostęp: 29.04.2026]

[10] Teens are having disturbing interactions with chatbots. Here’s how to lower the risks, OPB, https://www.npr.org/2025/12/29/nx-s1-5646633/teens-ai-chatbot-sex-violence-mental-health [dostęp: 29.04.2026]

[11] Aura parents, The State of Youth 2025, Coming of Age in a Fully Connected World

T6942b8296d944032541aa814_State-of-the-Youth-Report-2025.pdf

[12] Madden, M., Calvin, A., Hasse, A., & Lenhart, A. (2024). The dawn of the AI era: Teens, parents, and the adoption of generative AI at home and school, San Francisco, CA: Common Sense

[13] How and why to talk to kids about AI chatbots, ParentsTogether, https://parents-together.org/ai-chatbots-dangerous-how-to-talk-to-kids/ [dostęp: 29.04.2026]

[14] My Child Is Chatting with ChatGPT. Should I Be Worried?, https://www.bitdefender.com/en-us/blog/hotforsecurity/my-child-is-chatting-with-chatgpt-should-i-be-worried [dostęp: 29.04.2026]

[15] AI chatbots: What parents need to know about children, chatbots, and the growing role of artificial companions, https://parentzone.org.uk/article/ai-chatbots [dostęp: 29.04.2026]

[16] AI chatbots and companions – risks to children and young people, eSafety Commissioner, https://www.esafety.gov.au/newsroom/blogs/ai-chatbots-and-companions-risks-to-children-and-young-people [dostęp: 29.04.20026]

[18] Kurian, N. (2025), ‘No, Alexa, no!’: designing child-safe AI and protecting children from the risks of the ‘empathy gap’ in large language models, “Learning, Media and Technology”, 50(4), 621–634. https://doi.org/10.1080/17439884.2024.2367052

[19] Your child’s AI friend? A parents’ guide to companion bots, Qustodio, https://www.qustodio.com/en/blog/ai-companions-and-your-child/ [dostęp: 29.04.2026]

[20] CODED COMPANIONS: Young People’s Relationships With AI Chatbots, 2023, Coded Companions VoiceBox Report, https://voicebox.site/article/coded-companions-young-peoples-relationships-ai-chatbots [dostęp: 29.04.2026]

[21] Me, Myself & AI: Chatbot research, Internet Matters, https://www.internetmatters.org/hub/research/me-myself-and-ai-chatbot-research/ [dostęp: 29.04.2026]

[22] AI companions can relieve loneliness – but here are 4 red flags to watch for in your chatbot ‘friend’, University of Waikato [dostęp: 6.01.2025]

[23] Twoje dziecko rozmawia z chatbotem. To bardziej niebezpieczne, niż myślisz, https://spidersweb.pl/plus/2025/11/twoje-dziecko-rozmawia-z-chatbotem-to-bardziej-niebezpieczne-niz-myslisz [dostęp: 29.04.2026]

[24] Chatbot nie jest terapeutą. Jak ochronić młodych przed pułapką emocjonalnego związku z AI?, rodzice.co, https://rodzice.co/cyberzagrozenia/chatbot-nie-jest-terapeuta-jak-ochronic-mlodych-przed-pulapka-emocjonalnego-zwiazku-z-ai/ [dostęp: 6.01.2025]

[25] How AI is rewiring childhood, https://www.economist.com/leaders/2025/12/04/how-ai-is-rewiring-childhood [dostęp: 5.12.2025]

[26] Raport_Pokolenie_AI_2024.pdf

[27] Raport badawczy: Nastolatki. Sztuczna inteligencja Agresja i przemoc seksualna w internecie

[28] Gdy jest mi smutno, gdy jest mi źle, rozmawiam z chatem GPT. Dr Beata Rajba o swoim eksperymencie: Wyniki zjeżyły mi włos na głowie, HelloZdrowie, https://www.hellozdrowie.pl/gdy-jest-mi-smutno-gdy-jest-mi-zle-rozmawiam-z-chatemgpt-dr-beata-rajba-o-swoim-eksperymencie-wyniki-zjezyly-mi-wlos-na-glowie/ [dostęp: 29.04.2026]

[30] Jonathan Haidt, The Anxious Generation

[31] Chatbots Play With Your Emotions to Avoid Saying Goodbye, https://www.wired.com/story/chatbots-play-with-emotions-to-avoid-saying-goodbye/ [dostęp: 29.004.2026]

[32] Słownik SEO/SEM Delante, https://delante.pl/definicje/chatbot-definicja-rodzaje-zastosowanie/ [dostęp: 29.04.2026]

[33] Children and generative AI [dostęp: 22.03.2026]

[34]Wystapienie-Generalne-Minister-Cyfryzacji-i-Minister-Zdrowia-dotyczaca-koniecznosci-dzialan-legislacyjnych-w-zakresie-narzedzi-AI.pdf [dostęp: 22.03.2026]

[35] Starmer to extend online safety rules to AI chatbots after Grok scandal, The Guardian, https://www.theguardian.com/technology/2026/feb/15/ai-chatbots-children-risk-fines-uk-ban [dostęp: 22.03.2026]

[36] Fundacja — Instytut Cyfrowego Obywatelstwa

[37] Dbaj o bezpieczeństwo dzieci w Internecie: Informacje, porady, wsparcie — Internet Matters [dostęp: 22.03.2026 r.]

[38] ChatGPT Users Statistics 2025: Global Growth, Demographics, and Usage Trends [dostęp: 26.03.2026]

[39] Microsoft Copilot Revenue and Usage Statistics (2026) – Business of Apps [dostęp: 26.03.2026]

[40] Google Gemini Revenue and Usage Statistics (2026) – Business of Apps [dostęp: 26.03.2026]

[41] Home • BIELIK.AI [dostęp: 26.03.2026]

[42] Replika AI: Statistics, Facts and Trends Guide for 2026 [dostęp: 27.03.2026]

[43] Character AI Statistics (2026) – Global Active Users [dostęp: 27.03.2026]