PRZEWODNIK „GŁOSU SENIORA” PO WYBRANYCH FORMACH WSPARCIA
Jeszcze niedawno sąsiedzi interesowali się sobą i wiedzieli o sobie więcej. Zauważali, iż ktoś od kilku dni nie wychodzi z domu, iż trudno mu przynieść zakupy, rozpalić w piecu, pójść do apteki albo po prostu potrzebuje rozmowy. Zmienił się jednak rytm życia: rodziny mieszkają dalej od siebie, sąsiedzi częściej się mijają niż spotykają, a wiele osób starszych prowadzi jednoosobowe gospodarstwa domowe. To, co dawniej stanowiło naturalny odruch sąsiedzkiej pomocy, od 2023 roku zostało ujęte w ramy prawne i organizacyjne – powstały usługi sąsiedzkie.
Usługi sąsiedzkie są formą usług opiekuńczych organizowanych przez gminę. Mogą obejmować doraźną pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, prostą opiekę higieniczno-pielęgnacyjną niewymagającą specjalistycznych kwalifikacji oraz – w miarę potrzeb i możliwości – podtrzymywanie kontaktu z otoczeniem. W praktyce może to oznaczać wsparcie przy zakupach, przygotowaniu prostego posiłku, porządkowaniu najbliższego otoczenia, wyjściu z domu, załatwieniu drobnych spraw czy zwyczajną rozmowę. Osoba, która chciałaby świadczyć usługi sąsiedzkie musi mieć ukończone 18 lat, mieszkać w okolicy osoby wspieranej, być zdolna psychofizycznie do wykonywania takich czynności, przejść szkolenie z pierwszej pomocy oraz zostać zaakceptowana przez organizatora usług i seniora. Co ważne, nie może być członkiem rodziny osoby, której pomaga.
Z perspektywy gminy usługi sąsiedzkie to ważne narzędzie lokalnej polityki senioralnej. Pozwala szybciej reagować na samotność, niesamodzielność i codzienne trudności mieszkańców, zanim konieczna stanie się bardziej intensywna forma pomocy. To władze gminy decydują, czy wprowadzają usługi sąsiedzkie, w jakim zakresie, w jakim wymiarze godzinowym i na jakich zasadach odpłatności. Wszystkie zasady określone są w uchwale rady gminy. Dlatego w jednej gminie usługa może być bezpłatna dla seniora, w innej częściowo odpłatna według lokalnej tabeli odpłatności, a w jeszcze innej – usługi sąsiedzkie mogą w ogóle nie być dostępne. Warto wiedzieć, iż na realizację usług sąsiedzkich gminy mogą korzystać z dofinansowania w ramach programu „Korpus Wsparcia Seniorów”. Według danych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w 2024 roku z takiego wsparcia skorzystały 503 gminy, a wsparciem objęto 2 799 osób starszych.
Co powinien zrobić senior lub jego bliscy o ile chce skorzystać z usługi sąsiedzkiej? Najprościej skontaktować się z ośrodkiem pomocy społecznej albo centrum usług społecznych w swojej gminie i zapytać, czy usługi sąsiedzkie są realizowane. Warto od razu powiedzieć, jaka pomoc jest potrzebna: zakupy, posiłek, wyjście z domu, porządek, samotność, kontakt z otoczeniem. Pracownik socjalny wyjaśni, jakie są warunki, czy usługa jest odpłatna i jakie dokumenty trzeba złożyć.
DR INŻ. ANITA RICHERT-KAŹMIERSKA – EKSPERTKA W DZIEDZINIE POLITYKI SENIORALNEJ, EKONOMII STARZENIA SIĘ I DEINSTYTUCJONALIZACJI USŁUG SPOŁECZNYCH
Przeczytaj także: Przyszłość opieki senioralnej
