Te objawy łatwo przypisać zmęczeniu. W takim połączeniu wymagają konsultacji

Nie należy jednak ignorować dolegliwości, które pojawiły się niedawno, stopniowo się nasilają albo występują razem z zaburzeniami widzenia, mowy czy równowagi. W niektórych przypadkach podobne symptomy mogą towarzyszyć guzom mózgu.

Objawy guza mózgu nie zawsze są charakterystyczne

Guz mózgu może rozwijać się w różnych częściach układu nerwowego. To właśnie jego położenie, rozmiar oraz tempo wzrostu wpływają na rodzaj występujących dolegliwości. U jednej osoby pierwszym niepokojącym sygnałem będzie zaburzenie widzenia, a u innej napad padaczkowy, zmiana zachowania albo postępujące osłabienie kończyny.

Objawy mogą pojawiać się powoli, choćby przez wiele miesięcy. Guzy rosnące szybciej są natomiast w stanie wywołać zauważalne problemy w ciągu kilku tygodni lub dni. Nie oznacza to jednak, iż każdy ból głowy, gorsza pamięć czy uczucie zmęczenia świadczą o zmianie w mózgu.

Wymienione dolegliwości są niespecyficzne i znacznie częściej mają inne, mniej groźne przyczyny. Ważne pozostają ich charakter, czas trwania oraz to, czy stopniowo stają się silniejsze.

Ból głowy — kiedy powinien zaniepokoić?

Ból głowy należy do najczęstszych dolegliwości. Może być skutkiem odwodnienia, niewyspania, napięcia mięśni, infekcji, stresu albo migreny. o ile jest jedynym objawem, prawdopodobieństwo, iż jego przyczyną jest guz mózgu, pozostaje niewielkie.

Konsultacji wymaga jednak nowy rodzaj bólu, którego wcześniej nie było, lub dolegliwość wyraźnie różniąca się od dotychczasowych. Czujność powinien wzbudzić również ból, który z tygodnia na tydzień staje się mocniejszy, wybudza w nocy albo jest szczególnie dokuczliwy po przebudzeniu.

Niepokojące może być zwłaszcza połączenie bólu głowy z wymiotami, zaburzeniami widzenia, problemami z mówieniem, osłabieniem jednej strony ciała lub trudnościami w utrzymaniu równowagi. Podobne kryteria wskazuje Cancer Research UK.

Zmęczenie, senność i nudności mogą mieć wiele przyczyn

Przewlekłe zmęczenie nie jest objawem charakterystycznym wyłącznie dla chorób nowotworowych. Często wynika z niedoboru snu, stresu, anemii, infekcji, zaburzeń hormonalnych albo przyjmowanych leków. U niektórych pacjentów z guzem mózgu może jednak pojawiać się wyraźny spadek energii, nadmierna senność, potrzeba częstych drzemek oraz trudność z utrzymaniem uwagi.

Podobnie należy traktować nudności i wymioty. Same w sobie bardzo rzadko są jedynym sygnałem guza. Większe znaczenie diagnostyczne mają wtedy, gdy nawracają bez wyraźnej przyczyny i pojawiają się razem z bólem głowy, sennością, osłabieniem lub pogorszeniem wzroku.

Takie dolegliwości mogą być związane ze wzrostem ciśnienia wewnątrz czaszki. Ich obecność przez cały czas nie pozwala jednak na samodzielne rozpoznanie choroby — konieczna jest ocena lekarza.

Zmiana zachowania i problemy z pamięcią

Niektóre obszary mózgu odpowiadają za emocje, pamięć, mowę, podejmowanie decyzji oraz kontrolowanie zachowania. Zmiana rozwijająca się w jednej z tych części może powodować rozdrażnienie, apatię, dezorientację, problemy z koncentracją lub trudności w wykonywaniu codziennych czynności.

Bliscy mogą zauważyć, iż dana osoba zaczęła zachowywać się inaczej niż dotychczas. Mogą pojawić się również kłopoty z doborem słów, logicznym myśleniem, planowaniem czy zapamiętywaniem niedawnych wydarzeń.

Takie problemy także mają wiele możliwych przyczyn — od przewlekłego stresu i depresji po inne schorzenia neurologiczne. Warto porozmawiać z lekarzem, o ile są nowe, pogłębiają się lub zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie.

Napad padaczkowy zawsze wymaga pilnej oceny

Jednym z możliwych pierwszych sygnałów guza mózgu jest napad padaczkowy. Nie zawsze obejmuje on gwałtowne drgawki całego ciała. Czasami przybiera postać drżenia jednej ręki lub nogi, mimowolnych ruchów, krótkotrwałej utraty kontaktu z otoczeniem albo zaburzenia świadomości.

Pierwszy w życiu napad padaczkowy wymaga pilnej pomocy medycznej. Jego wystąpienie nie przesądza o obecności guza, ponieważ napady mogą mieć wiele innych przyczyn. Nie należy jednak próbować samodzielnie ich diagnozować ani czekać, aż sytuacja się powtórzy.

Wzrok, mowa i równowaga również mogą się zmienić

Rodzaj objawów neurologicznych zależy między innymi od miejsca, w którym rozwija się guz. Możliwe są zaburzenia ostrości lub pola widzenia, podwójne widzenie, pogorszenie słuchu, trudności z wypowiadaniem albo rozumieniem słów oraz problemy z chodzeniem.

U części chorych pojawia się osłabienie lub drętwienie określonej części ciała. Objawy mogą dotyczyć jednej ręki, nogi albo całej strony ciała. Zaburzenia koordynacji sprawiają natomiast, iż chory zaczyna się potykać, traci równowagę lub ma problem z wykonywaniem precyzyjnych ruchów.

Guzy mózgu mogą być zarówno łagodne, jak i złośliwe, ale oba rodzaje mogą uciskać ważne struktury i wymagać leczenia. Informacje na temat ich charakteru i diagnostyki przedstawia National Cancer Institute.

Kiedy należy natychmiast wezwać pomoc?

Pilnej pomocy medycznej wymagają nagłe zaburzenia mowy lub widzenia, utrata przytomności, pierwszy napad padaczkowy, gwałtowne problemy z równowagą oraz nagłe osłabienie albo niedowład jednej strony ciała. Takie symptomy mogą mieć różne przyczyny, w tym udar, dlatego nie wolno czekać na ich samoistne ustąpienie.

Jeżeli objawy nie wystąpiły nagle, ale utrzymują się, nasilają lub pojawiają się w nietypowym połączeniu, należy skonsultować się z lekarzem. W zależności od sytuacji może on przeprowadzić badanie neurologiczne i zdecydować o wykonaniu tomografii komputerowej albo rezonansu magnetycznego.

Najważniejsze jest obserwowanie zmian w funkcjonowaniu organizmu, a nie skupianie się na pojedynczej dolegliwości. Zmęczenie, nudności i ból głowy w ogromnej większości przypadków nie oznaczają guza mózgu. Nowych, narastających lub współwystępujących objawów neurologicznych nie powinno się jednak lekceważyć.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ani diagnozy lekarskiej.