Tabletka, którą mężczyzna przyjmuje pół godziny przed seksem, a kilka godzin później jego płodność wraca do normy? Nad takim rozwiązaniem pracują amerykańscy naukowcy. Eksperymentalny preparat ma tymczasowo unieruchamiać plemniki, bez konieczności stosowania hormonów. Badacze otrzymali właśnie 8,2 mln dolarów na dalsze prace. Kiedy nowa metoda antykoncepcji może być dostępna i co już wiadomo o jej skuteczności?
Dziś mężczyźni mają do dyspozycji kilka metod antykoncepcji. Mogą korzystać z prezerwatyw albo zdecydować się na wazektomię. Od lat realizowane są badania nad dodatkowymi rozwiązaniami, w tym tabletkami hormonalnymi i niehormonalnymi. Większość eksperymentalnych preparatów wymaga jednak regularnego przyjmowania, a na ich działanie trzeba czekać tygodniami.
Zespół naukowców z Weill Cornell Medicine w Nowym Jorku pracuje nad czymś innym. Ich celem jest stworzenie tabletki antykoncepcyjnej, którą mężczyzna mógłby przyjąć na krótko przed stosunkiem, bez konieczności codziennego stosowania leku.
Tabletka 30 minut przed seksem. Jak miałaby działać?
Za opracowaniem eksperymentalnego preparatu stoją farmakolodzy Jochen Buck i Lonny Levin. Ich badania koncentrują się na enzymie o nazwie rozpuszczalna cyklaza adenylanowa (sAC), który odgrywa kluczową rolę w ruchliwości plemników.
Plemniki potrzebują tego enzymu, aby prawidłowo się poruszać i dotrzeć do komórki jajowej. Naukowcy odkryli, iż można czasowo zahamować jego aktywność. Dzięki temu plemniki tracą zdolność do skutecznego przemieszczania się, choć mężczyzna przez cały czas może mieć normalny wytrysk.
W praktyce miałoby to wyglądać następująco: mężczyzna przyjmuje tabletkę około 30 minut przed seksem. Substancja czynna dociera do plemników i blokuje enzym odpowiedzialny za ich ruchliwość. Efekt ma utrzymywać się przez 6–8 godzin. Gdy stężenie leku w organizmie spadnie, plemniki powinny odzyskać zdolność ruchu, a płodność wrócić do normy.
To na razie zakładany sposób działania przyszłego preparatu. Naukowcy muszą jeszcze potwierdzić, czy taki efekt można bezpiecznie i skutecznie uzyskać u ludzi.
Co pokazały dotychczasowe badania?
W 2023 roku w czasopiśmie „Nature Communications” opublikowano wyniki badań nad związkiem TDI-11861, który hamuje aktywność enzymu sAC.
W doświadczeniach przeprowadzonych na myszach substancja gwałtownie ograniczała ruchliwość plemników. W badanym przedziale od 30 minut do 2,5 godziny po podaniu preparatu nie doszło do ciąży w żadnym z 52 skojarzeń samców z samicami.
Co istotne, następnego dnia płodność samców wróciła do normy.
Naukowcy sprawdzili również działanie substancji na ludzkie plemniki w warunkach laboratoryjnych. Zaobserwowali zahamowanie ich ruchliwości, co sugeruje, iż podobny mechanizm może działać także u ludzi.
Nie oznacza to jednak, iż tabletka jest już gotowa do stosowania. Wyniki uzyskane w laboratorium i podczas eksperymentów na zwierzętach trzeba jeszcze potwierdzić w badaniach klinicznych. Badacze pracują również nad udoskonaleniem substancji, która mogłaby ostatecznie trafić do tabletki.
Dlaczego nowa metoda antykoncepcji dla mężczyzn budzi tak duże zainteresowanie?
Większość rozwijanych w tej chwili środków antykoncepcyjnych dla mężczyzn ma ograniczać produkcję plemników. Ponieważ proces ich powstawania trwa około dwóch i pół miesiąca, na efekt działania takich preparatów trzeba czekać. Również powrót płodności po zakończeniu stosowania może zajmować wiele tygodni lub miesięcy.
Eksperymentalna tabletka opracowywana przez badaczy z Weill Cornell Medicine działałaby na plemniki, które już powstały. Mężczyzna mógłby więc stosować antykoncepcję wtedy, kiedy jej potrzebuje.
Dla części osób taka metoda mogłaby być wygodniejsza od codziennego przyjmowania leków. Mogłaby również zmienić sposób, w jaki partnerzy dzielą się odpowiedzialnością za zapobieganie ciąży.
Dzisiaj to przede wszystkim kobiety korzystają z farmakologicznych metod antykoncepcji. Część z nich doświadcza działań niepożądanych, które skłaniają je do zmiany preparatu lub rezygnacji z antykoncepcji hormonalnej.
Większy wybór metod dla mężczyzn oznaczałby dla par dodatkowe możliwości podejmowania wspólnych decyzji dotyczących zapobiegania ciąży.
Czy tabletka antykoncepcyjna dla mężczyzn będzie bezpieczna?
To jedno z najważniejszych pytań, na które naukowcy muszą jeszcze odpowiedzieć.
Dotychczasowe badania na zwierzętach nie wykazały istotnych działań niepożądanych, choćby podczas stosowania wysokich dawek badanych substancji. Wyniki są obiecujące, ale nie przesądzają o bezpieczeństwie u ludzi.
Enzym sAC występuje także w innych częściach organizmu, między innymi w oku. Istnieje więc obawa, iż hamowanie jego aktywności mogłoby wpływać również na procesy niezwiązane z płodnością.
Naukowcy muszą sprawdzić nie tylko ewentualne działania niepożądane, ale też to, czy plemniki pozostają unieruchomione po przedostaniu się do dróg rodnych kobiety. jeżeli odzyskałyby ruchliwość zbyt wcześnie, przez cały czas mogłoby dojść do zapłodnienia.
Warto również pamiętać, iż eksperymentalna tabletka, choćby gdyby okazała się skuteczna w zapobieganiu ciąży, nie zapewniałaby ochrony przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową.
Kiedy tabletka antykoncepcyjna dla mężczyzn może trafić do aptek?
23 października 2026 roku Weill Cornell Medicine poinformowało o przyznaniu zespołowi badawczemu grantu w wysokości 8,2 mln dolarów. Pieniądze mają sfinansować kolejne cztery lata prac nad eksperymentalnym preparatem.
Buck i Levin mają nadzieję, iż pierwsze badania z udziałem mężczyzn rozpoczną się w ciągu niespełna dwóch lat. W pierwszej kolejności naukowcy będą sprawdzać bezpieczeństwo leku oraz jego wpływ na ruchliwość plemników.
Dopiero później możliwe będą badania z udziałem par, które pozwolą ocenić, czy preparat rzeczywiście skutecznie zapobiega ciąży.
Ten etap może potrwać kilka kolejnych lat. Historia badań nad męską antykoncepcją pokazuje, iż wiele obiecujących rozwiązań napotyka trudności podczas testów klinicznych.
Na razie nie wiadomo więc, kiedy tabletka trafi do sprzedaży ani czy ostatecznie zostanie dopuszczona do stosowania.
Czy mężczyźni będą chcieli stosować antykoncepcję?
Nowe preparaty mogą poszerzyć wybór, ale ich pojawienie się rodzi również pytania dotyczące odpowiedzialności i zaufania w relacjach.
Czy kobiety będą ufały partnerom deklarującym przyjmowanie antykoncepcji? Czy mężczyźni będą gotowi regularnie korzystać z takich metod? Jak pary będą podejmować decyzje dotyczące zabezpieczenia przed nieplanowaną ciążą?
Te pytania pojawiają się w dyskusjach o męskiej antykoncepcji od lat.
Warto jednak pamiętać, iż możliwość stosowania dodatkowych metod mogłaby przynieść korzyści obu stronom. Większy wybór pozwoliłby dopasować antykoncepcję do indywidualnych potrzeb, stanu zdrowia i preferencji.
Opracowanie skutecznej tabletki antykoncepcyjnej dla mężczyzn mogłoby również sprawić, iż rozmowy o zapobieganiu ciąży częściej dotyczyłyby wspólnej odpowiedzialności, zamiast koncentrować się przede wszystkim na decyzjach kobiet.
Na razie pozostaje czekać na wyniki kolejnych badań. Ale już samo to, iż naukowcy pracują nad preparatem działającym na istniejące plemniki, otwiera nowe możliwości rozwoju antykoncepcji dla mężczyzn.
Źródła
- Weill Cornell Medicine, „Weill Cornell Medicine Receives NIH Grant to Test Novel Male Contraceptive”, 23 października 2026.
- „On-demand male contraception via acute inhibition of soluble adenylyl cyclase”, Nature Communications, 2023.
- National Institutes of Health, „Researchers identify compounds that could lead to on-demand, short-term contraceptive for men”, 14 lutego 2023.
- Jasmine Laws, „Scientists Developing Male Birth Control Pill to Take 30 Minutes Before Sex”, Newsweek, 23 października 2026.
