Nie wiem, kiedy dokładnie przestała być „tą nową projektantką”. Wiem tylko, iż jako pierwsze zauważyłem jej ołówek. Trzymała go dziwnie — za wysoko, tuż pod samym czubkiem — i rysowała na kartonie takie równe, ciche kreski, jakby odmierzała nie linie, tylko oddech. Nikt w naszej pracowni tak nie rysował. U nas wszyscy jeździli po tabletach, a ona siadała przy oknie, rozkładała tekturę i szkicowała, jakby projekt miała przed oczami, nie na ekranie.
Mam na imię Rafał. Czterdzieści cztery lata, czternaście lat po ślubie, dwójka dzieci w podstawówce. Prowadzę pracownię architektoniczną w Łodzi — dwanaście osób, ekspres, który co trzeci dzień się zapycha, i kawa z automatu na dole, co smakuje jak rozrobiony w wodzie gips. Paulina przyszła do nas jako projektantka wnętrz. Trzydzieści cztery lata. W portfolio miała kawiarnię w Gdańsku, kilka zdjęć z targów designu i taką zieloną filiżankę, którą ustawiła przy ekspresie pierwszego dnia. Stała tam do końca.
Dostała projekt przebudowy kamienicy przy Piotrkowskiej. I tak wyszło, iż ja dostałem ten sam.
Na początku to było zwykłe: zebrania, kosztorysy, rzuty, inwestor, który chciał wszystko na wczoraj. Potem nocne sesje, bo w dzień nie było kiedy. W biurze robiło się pusto, zostawały dwie lampki i ta jej zielona filiżanka. Zimna herbata, torebka przyklejona do brzegu. Mówiła o świetle w sposób, przez który człowiek zaczynał patrzeć na sufit, jakby naprawdę tam było coś do zobaczenia. Raz, przy czwartej wersji rzutu, powiedziała, iż ten budynek wygląda, jakby go rysował ktoś na kacu. Poprawiłem linię okna, żeby nie pokazać, iż się uśmiecham.
To była pierwsza rysa.
Rodzina? Kasia, moja żona. Znam ją od liceum. Dom na obrzeżach, pies, kredyt we frankach, rowery w garażu. Kasia uczy w podstawówce. Jestem jej wdzięczny za wiele rzeczy, ale o wdzięczności nie mówi się w domu. W domu mówi się: „weź chleb”, „czy odebrałeś małego z basenu”, „w sobotę jedziemy do teściów”. I jedziemy. I bierzemy ten chleb.
Kiedy zrozumiałem, iż z Pauliną dzieje się coś więcej niż projekt, to był piątek. Pracowaliśmy sami, bo wszyscy wyszli na weekend. Poprosiła, żebym podszedł i zerknął na plan. Stanąłem za nią. I nagle dotarło do mnie, iż pachnie jak ogrzewane jabłka. Głupie, ale tak było. Nie dotknąłem jej. Nie ruszyłem się. Zauważyłem tylko ciepło, które szło od jej ramienia, i to, iż jej długopis leżał na samym skraju stołu, jakby za chwilę miał spaść.
Powiedziała wtedy:
— Wiesz co, ten korytarz jest za wąski. Trzeba przesunąć ścianę o dwadzieścia centymetrów.
— Przesuń.
— Ale wtedy klatka schodowa będzie mniejsza.
— To zostaw.
— Ej. — Spojrzała na mnie znad kartki. — Któreś z nas ma dzisiaj gorszy dzień.
Nie odpowiedziałem. Bo miałem gorszą myśl: iż od trzech tygodni czekam, aż zostaniemy sami.
I wtedy zaczęła się ta wewnętrzna huśtawka. W dzień odgrywałem szefa: krótkie maile, minimum słów, projekty podpisane bez zbędnych uwag. A w nocy myślałem o tym, jak układała tekturę na stole i jak przekręcała obrączkę na palcu, chociaż obrączki nie nosiła. Ja swoją nosiłem. I to był problem.
Pewnego wieczoru zostaliśmy do późna nad korektą elewacji. W biurze było ciemno, świeciła się tylko jedna lampka przy jej stanowisku. Siedzieliśmy blisko, przy tym samym planie. Nasze dłonie minęły się przy linijce. Oboje zamarliśmy.
Wtedy powiedziała:
— Nie mów tego.
Nie dokończyłem nic. Bo miałem powiedzieć coś, czego nie da się cofnąć. Wstałem. Zabrałem marynarkę. Przy drzwiach powiedziałem tylko:
— To nie jest dobry moment.
A ona odpowiedziała:
— Wiem. Żaden nie jest.
Wyszedłem. Na parkingu siedziałem w samochodzie do pierwszej w nocy. Radio grało coś głupiego. Nie pamiętam co.
Miesiąc później położyła mi na biurku wypowiedzenie. Białe kartki, żadnego zawahania. Personalny nie pytał. Ja zapytałem.
— Czemu odchodzisz?
— Powody osobiste.
— To przeze mnie.
Nie patrzyła na mnie. Zginała spinacz w palcach. Rozginała i zginała, aż pękł. Wtedy podniosła głowę.
— Rafał. Gdyby to dotyczyło tylko mnie, zostałabym. Ale to dotyczy też ciebie. I twoich dzieci. A tego nie zrobię.
— Wiesz, iż też to czuję.
— Tak. Wiem. I właśnie dlatego nie może być dalszej rozmowy.
— Ale czemu tak zdecydowanie?
— Bo pewnego dnia jedno z nas przesunie tę ścianę o te dwadzieścia centymetrów. I klatka schodowa się zawali.
Zamilkłem. Miała rację. I to bolało bardziej niż cokolwiek innego — bo to ona, młodsza, bez rodziny, bez domu, zachowała się jak dorosły. A ja, dojrzały facet z żoną i dwójką dzieci, stałem tam i czułem, iż chciałbym zostać z nią do rana.
— Zostań — powiedziałem.
I od razu tego pożałowałem.
— Nie mogę — odpowiedziała. — I ty też wiesz, iż nie powinieneś tego prosić.
To było ostatnie zdanie, jakie od niej usłyszałem w tej firmie. Odeszła w styczniu. Zostawiła po sobie czystą deskę, jedną kartkę ze szkicem okna i tę zieloną filiżankę. Nie zabrała jej. Przez trzy miesiące stała przy ekspresie, aż sprzątaczka schowała ją do szafki.
Przez rok uczyłem się wracać do normalności. W domu robiłem wszystko jak zwykle: odrabiałem lekcje z dziećmi, podlewałem ogród, w niedzielę jeździliśmy do kościoła. Kasia pytała czasem, czy coś mnie męczy. Mówiłem, iż projekt. Pocałunek rano. Dwa słowa w drzwiach. Tak żyłem.
Po ośmiu miesiącach dostała pracę w Warszawie. Dowiedziałem się od wspólnej koleżanki z biura, przy kawie, mimochodem. Nie dzwoniłem. Nie pisałem. Raz w nocy wklepałem jej numer w telefonie, ale nie nacisnąłem. Usunąłem. I to bolało jak wyrywanie paznokcia.
Dwa lata później spotkałem ją na Piotrkowskiej.
Był lipiec, ciepło, lody się topiły. Stałem z córką, mała miała czekoladowe palce, a Kasia rozmawiała przez telefon przy wystawie. Podniosłem oczy i zobaczyłem Paulinę. Szła z mężczyzną. Trzymał ją za rękę. Mówiła coś do niego, śmiała się cicho. Miała na sobie żółtą sukienkę.
Zatrzymała się. Zauważyła mnie. Kiwnęła głową. Tak jakbyś spotkał kogoś z dawnych lat, kto zna pewną tajemnicę, ale obiecał jej nie zdradzić. Ja kiwnąłem. I wtedy zrobiłem coś, czego nie planowałem.
Sięgnąłem do kieszeni marynarki. Od dwóch lat nosiłem tam złożoną kartkę. To był ostatni szkic okna z tego projektu. Narysowała go Paulina, a ja tak go poprawiałem, iż w końcu wyglądał jak wspólny rysunek. W rogu miała napisane ołówkiem: „R. — światło ma stać z lewej”. Nie oddałem jej tego. Trzymałem jak głupi.
Podszedłem. Podałem jej tę kartkę. Spojrzała na rysunek.
— Trzymaj — powiedziałem. — Światło ma stać z lewej.
Mężczyzna obok nic nie rozumiał. Nie musiał. Paulina złożyła kartkę na pół, potem jeszcze raz, wsunęła ją do torby. Patrzyła na mnie dłużej, niż powinna.
— Trzymaj się, Rafał.
— Jeszcze jedno. — dodałem. — Dziękuję, iż mnie zostawiłaś. Byłaś mądrzejsza.
Przez sekundę widziałem, jak robi jej się ciemno pod oczami. Ale nic nie powiedziała. Tylko ścisnęła pasek torby.
Odeszli. Ja zostałem z córką, której lody kapały na chodnik. Kasia wróciła z telefonem. Zapytała, kto to był.
— Koleżanka z pracy. Kiedyś pracowaliśmy nad jednym projektem.
— Miła?
— Miła.
I to było wszystko. Wieczorem w domu otworzyłem szufladę, w której leżał drugi egzemplarz tego szkicu. Włączyłem niszczarkę. Pociąłem go na paseczki. Długo. Aż zniknął.
A potem zrobiłem dzieciom kakao i obejrzałem z nimi mecz. Nie dlatego, iż chciałem zapomnieć. Tylko dlatego, iż w końcu wiedziałem: projekt jest zamknięty.
