Syn nie odzywał się trzy miesiące. Myślałam, iż pochłonęła go praca. W końcu bez zapowiedzi wsiadłam do autobusu jadącego z Kielc do Poznania. Gdybym wtedy nie zebrała się na odwagę, pewnie jeszcze długo tkwiłabym w słodkim kłamstwie, iż Tomek po prostu jest zajęty.
Praca, nowe projekty, młodzi podobno tak mają śpieszą się, brakuje im czasu w pogaduszki z matką. Ale wtedy podjęłam decyzję, która odmieniła moje życie.
Z początku wyglądało wszystko zupełnie zwyczajnie. Tomek zwykle dzwonił do mnie w każdą niedzielę, tuż po dwunastej, kiedy u mnie dochodził już rosół, a on dopijał pierwszą kawę. Czasem w środku tygodnia wysyłał krótkiego SMS-a: Jak ciśnienie?, Byłaś u lekarza?, Irena z dołu znowu coś tłucze? Takie codzienne pytania. Od śmierci Stefana te rozmowy były dla mnie jak tlen. Ostatnia nić, która łączyła mnie ze światem.
Sześćdziesiąt trzy lata, pięć lat samotności, trzydzieści trzy lata pracy w miejskim wydziale katastralnym potem nagle emerytura, pustka i cisza, przerywana tylko przez ten jeden niedzielny telefon.
W maju Tomek przestał dzwonić.
Nie od razu się zaniepokoiłam. Pierwszy tydzień pewnie zapomniał. Wysłałam SMS-a, odpisał krótko: Dużo pracy, odezwę się. Nie odezwał się. Kolejny tydzień znów SMS, odpowiedź: Wszystko ok, mamo, pogadamy. Trzeci totalna cisza. Próbowałam dzwonić, ale nie odbierał, odpisywał po kilku godzinach, chłodno, jakby to nie on pisał.
Moja przyjaciółka, Halina, z którą chodziłam na zajęcia gimnastyczne do Domu Kultury, powiedziała mi wprost:
Mariolu, powinnaś pojechać. Coś tu się nie zgadza.
Pewnie ma dziewczynę i nie chce mi o tym mówić broniłam go przed Haliną, ale tak naprawdę oszukiwałam samą siebie.
Tym bardziej powinien zadzwonić wzruszyła ramionami.
Zawsze odkładałam taki wyjazd, bo Tomek nie przepadał za niespodziewanymi wizytami. Pamiętałam, jak kiedyś z poznańskiego mieszkania wróciliśmy z mężem bez uprzedzenia i zrobił taką minę, jakbyśmy go złapali na gorącym uczynku. Tomek lubił mieć swoją przestrzeń. Wydawało mi się, iż to rozumiem.
W sierpniu nie wytrzymałam. Kupiłam bilet PKS na trasę KielcePoznań, trzy i pół godziny podróży. Zapakowałam słoik domowego powideł śliwkowych i mój niezawodny sernik, bo Tomek przepadał za nim jeszcze odkąd chodził do technikum. W drodze próbowałam układać sobie w głowie, co powiem: iż tęsknię i nie oczekuję codziennych rozmów, ale przecież raz w tygodniu to nie tak wiele. Że jestem matką, a nie ciężarem.
Weszłam na klatkę schodową około trzeciej po południu. Trzecie piętro, drzwi po lewej, zielona wycieraczka z napisem Witamy, którą sama mu kiedyś kupiłam.
Wycieraczki nie było.
Leżała za to ponura, szara mata. Zadzwoniłam. Drzwi otworzyła młoda kobieta może trzydziestoletnia, czarne włosy do ramion, ubrana w sweter i legginsy, z kubkiem herbaty w ręku.
Dzień dobry, szukam Tomasza Lewandowskiego powiedziałam z lekkim drżeniem.
Dziewczyna zmrużyła oczy.
Nie znam nikogo o tym nazwisku. Mieszkam tu od pół roku odpowiedziała.
Stałam w progu z sernikiem i powidłami, nie mogąc złapać tchu. Kobieta Agnieszka, jak się przedstawiła później zaprosiła mnie do środka, bo chyba widziała, iż lada moment zemdleję.
Mieszkanie wyraźnie się zmieniło. Nowe meble, inne zasłony, świeżo malowane ściany. Żadnego śladu moich wspomnień, ani Tomka.
Agnieszka wynajęła mieszkanie przez biuro. Właściciela nie znała, wszystko załatwiała przez pośrednika. Podała mi numer. Zadzwoniłam, siedząc na kanapie, na której jeszcze pół roku temu mój syn siadywał.
Pośredniczka potwierdziła Tomasz Lewandowski wynajął swoje mieszkanie w lutym. Adresu do korespondencji nie zostawił, czynsz opłaca regularnie, przelew z polskiego konta co miesiąc.
Wracałam do Kielc ostatnim wieczornym autobusem. Nie płakałam. Byłam zbyt oszołomiona, żeby płakać. Mój syn, jedynak, ten, który trzymał mnie pod rękę na pogrzebie Stefana, który pomagał mi rozliczać podatki, obiecywał mamusiu, możesz na mnie liczyć, wynajął swoje mieszkanie, nie obdarzając mnie choćby słowem prawdy.
Przez trzy dni udawałam, iż nic się nie stało. Potem napisałam: Byłam w Poznaniu. Wiem, iż nie mieszkasz już na Grunwaldzie. Proszę, zadzwoń.
Oddzwonił godzinę później. Nareszcie usłyszałam jego głos, żywy i prawdziwy.
Mamo, przepraszam. Powinienem był powiedzieć
Gdzie jesteś?
Zapanowała cisza, długa i nieznośna.
W Oslo. Od marca, mamo.
Usiadłam ciężko w kuchni. Za oknem sąsiadka, Gertruda, wieszała pranie. Wszystko wydawało się takie normalne, tylko świat, który znałam, walił się w proch.
Tomek opowiadał długo. O tym, jak po śmierci ojca wszystko go przytłoczyło. O moich telefonach, moich pytaniach, moich paczkach z sernikiem i iż nie umiał powiedzieć, jak bardzo go to dusiło. Bał się, iż mnie zrani, więc uciekł.
Czułem, iż muszę wyjechać, bo się uduszę, mamo. choćby nie tobą Po prostu nie chciałem wypełniać pustki po tacie. Nie umiałem być za niego.
Chciałam krzyczeć, przysięgać, iż nigdy tego od niego nie oczekiwałam. Ale przypomniałam sobie wszystkie te niedzielne rozmowy, opowieści o każdej wizycie lekarskiej, rachunku, i uświadomiłam sobie, iż traktowałam go jak powiernika, a nie syna.
Nie powiedziałam tego głośno. Nie wtedy.
Wróć na święta poprosiłam tylko.
Wrócę. Obiecuję, mamo.
Odkładając słuchawkę długo siedziałam w kuchni. Sernik, który przygotowałam dla Tomka, stał nietknięty. Zjadłam kawałek. Był pyszny, jak zawsze.
Tomek przyjechał w grudniu. Siedział naprzeciwko mnie przy wigilijnym stole już nie na miejscu ojca, ale jako dorosły mężczyzna, który podjął trudną decyzję. O Norwegii nie rozmawialiśmy. Może kiedyś przyjdzie na to czas. Może nie.
Halina czasem mnie pyta, czy mu wybaczyłam. Nie wiem, co odpowiedzieć. Wiem tylko, iż kiedy Tomek dzwoni teraz w niedzielę a dzwoni regularnie staram się mówić mniej o sobie, a więcej pytać, co u niego. To niewiele, ale od czegoś trzeba zacząć.
Być może największą miłością matki jest nauczyć się odpuszczać dorosłe dziecko, choćby jeżeli nikt nas tego nie nauczył.
