Produkujemy coraz więcej śmieci, ale wciąż nie najlepiej je segregujemy. Dziś Światowy Dzień Recyklingu (18 marca). Obchodzimy go co roku, a jego misją jest zwiększenie świadomości społecznej na temat ważności recyklingu dla ochrony środowiska naturalnego. Z tej okazji reporterka Polskiego Radia RDC sprawdza, jak z selektywną zbiórką odpadów radzą sobie mieszkańcy Mazowsza. Jak wynika z danych Urzędu Statystycznego w Warszawie, odstajemy od średniej krajowej.
– W 2024 roku na terenie województwa mazowieckiego do recyklingu przeznaczono 351 tys. ton odpadów komunalnych, co stanowiło 16% ogólnej masy odpadów. Był to wskaźnik poniżej średniej krajowej, która wyniosła 18 proc. – mówi rzecznik Urzędu Statystycznego w Warszawie Marcin Kałuski.
Jeden mieszkaniec Mazowsza przeznaczył do recyklingu średnio 64 kilogramy odpadów. To aż 5 kilogramów mniej niż średni Polak. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w samej Warszawie rocznie odbiera się ponad dwa miliony 200 tysięcy ton odpadów komunalnych. Tylko ok. 400 tysięcy ton trafia do recyklingu.
Kluczowa jest edukacja
Dlatego ważna jest edukacja, jak uważa dyrektor Departamentu Gospodarki Odpadami i Pozwoleń Zintegrowanych w Urzędzie Marszałkowskim Marcin Podgórski.
– Nie tylko na poziomie organizacyjnym, o ile chodzi o gminy, ale także jako konsumenci, którzy mogą przyłożyć się do tego, albo poprawić tę selektywną zbiórkę u źródła, albo korzystając z systemu kaucyjnego, czyli bezpośrednio oddając tworzywa sztuczne, puszki metalowe czy też szklane butelki do operatorów – mówi Podgórski.
Co z systemem kaucyjnym?
W Światowym Dniu Recyklingu Polskie Radio RDC sprawdza, jak działa jedna z najnowszych zmian w polskiej gospodarce odpadami. Już ponad pół roku funkcjonuje tzw. system kaucyjny – zużyte butelki plastikowe i puszki oraz niektóre butelki szklane należy oddawać do „recyklomatów” lub punktów zbiórki. Od stycznia na rynku pojawiają się wyłącznie butelki ze specjalnym oznaczeniem. Według badania Ogólnopolskiej Kampanii Edukacyjnej „#rePETujemy”, 9 na 10 osób wie o istnieniu systemu kaucyjnego, nie każdy jednak decyduje się na zwracanie opakowań.
Kaucja dotyczy butelek plastikowych do pojemności 3 litrów i maksymalne litrowe puszki – za ich zwrot otrzymamy 50 groszy. Złotówkę dostaniemy natomiast za każdą zwróconą butelkę szklaną wielokrotnego użytku do pojemności 1,5 litra.
Wśród mazowieckich gmin wiejskich, które najlepiej segregują, są Garwolin (ok. 70 proc. odpadów przeznaczonych do recyklingu), Długosiodło, Miedzna i Łaskarzew (ponad 60 proc.). W tym roku samorządy powinny przeznaczyć do recyklingu minimum 56 proc. produkowanych śmieci. W przeciwnym razie grożą im kary finansowe.
Reporterka Polskiego Radia RDC zapytała mazowiecką młodzież, czy segreguje odpady.
Jak poprawnie segregować śmieci?
Zapomnijmy o mitach, a segregacja odpadów będzie łatwiejsza – mówi ekspertka w zakresie technologii przetwarzania odpadów Monika Michalska. W internecie znana jest jako „Pani od Odpadów”. W Światowy Dzień Recyklingu przypominamy, czego przed wyrzuceniem śmieci do odpowiednich pojemników robić… nie trzeba.
Jak wyjaśnia ekspertka, pierwsza i podstawowa zasada jest taka, iż przed wyrzuceniem opakowań nie myjemy. Wystarczy je opróżnić.
– My nie robimy takich pakuneczków, iż mamy ostrużyny z jabłek, skórki z banana, zawiązujemy szczelnie do worka, tylko raczej staramy się wszystkie odpady wyrzucać luzem. Nie ma w ogóle potrzeby suszenia ręczników papierowych, ponieważ używamy ręcznika papierowego po to, żeby coś wytrzeć, więc on powinien trafić od razu do odpadów zmieszanych. Nie musimy zdejmować etykiet ani z butelek szklanych, ani ze słoików – mówi „Pani od Odpadów”.
Jakie są najczęstsze błędy przy segregacji odpadów? Poza wyrzucaniem nieopróżnionych pojemników po jedzeniu i kosmetykach to m.in. wyrzucanie elektroodpadów do kontenerów na zwykłe odpady komunalne. To także wyrzucanie odpadów bio w plastikowych torbach, a szklanej zastawy stołowej, kubków, szklanek czy kieliszków do kontenera na szkło. W tym wypadku chodzi bowiem o różnicę w składzie chemicznym i temperaturze topnienia – jedno i drugie jest inne niż w butelkach czy słoikach.
Segregujemy odpady, umieszczając je w przeznaczonych do tego, oddzielnych pojemnikach.
Papier to m.in.:
- opakowania z papieru lub tektury;
- gazety i czasopisma;
- papier szkolny i biurowy;
- książki i zeszyty;
- torebki papierowe.
Do pojemnika na papier nie wyrzucamy m.in. kartonów po napojach i papieru powlekanego folią czy kalką.
Tworzywa sztuczne i metale to m.in.:
- butelki i puszki po napojach;
- opakowania po chemii gospodarczej i kosmetykach;
- opakowania po produktach spożywczych;
- plastikowe zakrętki i metalowe kapsle;
- plastikowe torebki, worki, reklamówki.
Do pojemnika na tworzywa sztuczne nie wyrzucamy m.in. nieopróżnionych butelek po lekach czy zużytych baterii i akumulatorów.
Szkło to m.in.:
- szklane butelki i słoiki po napojach oraz żywności;
- szklane opakowania po kosmetykach.
Do pojemnika na szkło nie wyrzucamy m.in. szkła stołowego, ceramiki, doniczek, luster, szyb czy żarówek.
Odpady „zielone” to m.in.:
- gałęzie drzew i krzewów;
- liście, kwiaty i skoszona trawa
- trociny i kora drzew;
- owoce, warzywa.
Do pojemnika na odpady „zielone” nie wyrzucamy m.in. kości zwierząt, mięsa, odchodów zwierząt domowych, popiołu i leków.
Pozostałe śmieci trafiają do pojemnika na odpady zmieszane – jeżeli produkujemy ich niewiele, nie tylko przyczyniamy się do poprawy stanu środowiska, ale obniżamy również koszty utylizacyjne. Najmniej korzystnym sposobem selektywnego zbierania odpadów, m.in. ze względu na dodatkowe koszty związane z późniejszą ich segregacją, jest zbieranie śmieci do tylko dwóch pojemników (podział na odpady tzw. suche i mokre).
Zaproszenie do ratowania planety
W Światowy Dzień Recyklingu do dbania o środowisko na różne sposoby zachęca m.in. Warszawska Kolej Dojazdowa. WKD przypomina o bardzo ważnej roli segregowania odpadów i znaczeniu ponownego wykorzystania surowców. To dobry moment, by zastanowić się nad naszymi codziennymi wyborami i ich wpływem na środowisko naturalne. Od nich zależy, jak będzie wyglądać życie naszego i przyszłych pokoleń na niebieskiej planecie. Segregowanie odpadów, ponowne wykorzystywanie surowców czy ograniczanie zużycia energii to działania, które czynią realną zmianę. Dbanie o środowisko zaczyna się lokalnie – w gospodarstwach domowych, naszych wspólnotach, miejscowościach, a także podczas codziennych podróży.
Jak przypomina WKD, jednym z prostych sposobów na zadbanie o środowisko jest wybór transportu publicznego. Gdy wybieramy transport zbiorowy, ograniczamy liczbę samochodów na drogach, co pozwala znacznie ograniczyć emisję spalin. Ma to szczególne znaczenie dla czystego środowiska. Warszawska Kolej Dojazdowa to pierwsza w Polsce kolej elektryczna. WKD łączy Warszawę z okolicznymi miejscowościami. Wybierając kolej zamiast samochodu, wspieramy ideę zrównoważonego transportu i realnie zmniejszamy ślad węglowy. To przykład, jak lokalne decyzje wpływają na globalne wyzwania związane z ochroną klimatu i zasobów naturalnych.
Światowy Dzień Recyklingu 2026
Światowy Dzień Recyklingu to święto, które zostało ustanowione w 2018 roku z inicjatywy powstałej w tym samym roku Global Recycling Foundation, aby promować ideę recyklingu oraz zwiększać świadomość społeczną dotyczącą ochrony środowiska.
Recykling jest kluczowym filarem gospodarki o obiegu zamkniętym, które pozwala chronić naturalne zasoby ziemi. Odpady przeznaczone do recyklingu nazywane są „siódmym zasobem”, a ich wykorzystanie ogranicza emisję dwutlenku węgla o 700 milionów ton rocznie. Szacuje się, emisja tego szkodliwego gazu cieplarnianego do roku 2030 wzrośnie do miliarda w tonach. Nie ma więc wątpliwości, iż recykling jest małym, codziennym, ale kluczowym działaniem w ratowaniu środowiska naturalnego i wszystkich gatunków żyjących na planecie, w tym ludzkości.
