Trzydziesta piąta rocznica ślubu Krystyny i Bogdana. Krystyna liczyła cyfry na kalkulatorze w telefonie, siedząc na brzegu wanny, żeby nikt nie usłyszał przez ścianę. Sto trzy tysiące złotych. Tyle kosztowała ta jedna noc w restauracji „Prowincja" na obrzeżach Wrocławia, gdzie jej szwagierka Ewelina postanowiła świętować swoje urodziny — dokładnie w tym samym tygodniu, co rocznica ich małżeństwa, jakby przypadkiem.
Marek — jej mąż od jedenastu lat, radca prawny w kancelarii przy placu Grunwaldzkim — od rana biegał po mieszkaniu jak w gorączce, sprawdzając rezerwację, kwiaty, prezent. Bransoletkę od jubilera na Świdnickiej, dwadzieścia dwa tysiące złotych, kupioną na ich wspólnej karcie oszczędnościowej, na której miały leżeć pieniądze na remont łazienki dla ich córki Zosi.
— Skarbie, widziałaś pudełko z bransoletką? — krzyknął z przedpokoju.
Krystyna zamknęła oczy. Odłożyła telefon na brzeg wanny i wstała.
— Na komodzie — odpowiedziała, wychodząc do sypialni, gdzie pachniało jeszcze jej perfumami rozlanymi wczoraj przypadkiem na dywan.
Marek stał przed lustrem w garniturze, poprawiając mankiety. Wysoki, siwiejący na skroniach, wciąż przystojny — choćby teraz, kiedy Krystyna miała ochotę cisnąć w niego czymś ciężkim, nie mogła tego nie zauważyć.
— Wyglądasz przepięknie — objął ją od tyłu. — Ewelina będzie zachwycona.
— Nie wątpię — powiedziała sucho. — Zwłaszcza iż kupiliśmy jej ten zachwyt za pieniądze, które miały iść na kafelki dla Zosi.
— Krysiu, przecież rozmawialiśmy…
— Rozmawialiśmy o bransoletce. Nie mówiłeś, iż zapłacisz jeszcze za restaurację.
— A skąd miałem wiedzieć, iż wybierze „Prowincję"! Myślałem, iż coś skromniejszego.
Odwrócił wzrok. Ta sama bezradność, która pojawiała się w nim za każdym razem, kiedy rozmowa schodziła na temat siostry. Prawnik, który potrafił rozłożyć na czynniki pierwsze skomplikowaną umowę deweloperską, zamieniał się w chłopca przestraszonego, iż zawiedzie młodszą siostrę.
— Ma męża. Niech Tomasz płaci za jej święto.
— Tomek ma teraz kłopoty z firmą, sama wiesz. A Ewelina tak marzyła, żeby uczcić trzydziestkę porządnie.
— A nasza córka marzy o łazience bez pleśni na fugach — Krystyna wzięła kopertówkę z komody, sprawdziła zawartość. — Ale to widocznie nieważne.
— Nie przesadzaj. Jeden wieczór i koniec. Więcej w tym roku żadnych wydatków na Ewelinę.
Kiwnęła głową, zapinając torebkę. W środku leżały klucze, szminka, telefon i karta. Tylko nie ta, na którą liczył mąż.
Plan dojrzewał od wczoraj, kiedy Marek rzucił mimochodem: „A tak w ogóle, trzeba będzie dopłacić za bankiet. Ewelina rozszerzyła menu." Tej nocy Krystyna nie zmrużyła oka. Leżała, patrząc w sufit, na którym odbijało się światło latarni z ulicy Kamiennej, i po raz pierwszy od jedenastu lat małżeństwa poważnie zastanawiała się nad rozwodem. Nie z braku miłości. Kochała go. Ale zmęczyło ją bycie na drugim miejscu po Ewelinie.
— Mamo, można z wami? — do sypialni zajrzała siedmioletnia Zosia w piżamie w żabki, ściskając pod pachą wypchanego kota bez jednego ucha.
— Nie, kochanie, to dorosłe przyjęcie — Krystyna przykucnęła przy córce. — Babcia dziś u nas nocuje, obejrzycie razem bajki.
— Bo ciocia Ewelina znowu będzie krzyczeć?
Marek zmarszczył brwi:
— Zosiu, ciocia nie krzyczy. Ona jest po prostu… żywiołowa.
Krystyna uśmiechnęła się, ale nic nie powiedziała. Szwagierka była „żywiołowa" zwłaszcza wtedy, kiedy wymuszała na bracie kolejną pomoc finansową. I zawsze stawiała na swoim.
Dziś ten spektakl się skończy.
*
Restauracja „Prowincja" powitała gości przyciemnionym światłem, kwartetem smyczkowym i cenami, od których Krystynie ścisnęło się w żołądku. Jedno danie z karty kosztowało tyle, ile wydawali tygodniowo na zakupy dla całej rodziny.
Ewelina fruwała między stolikami w sukni koloru szampana, którą — Krystyna była tego pewna — również kupił Marek. Wysoka, o twarzy lalki z reklamy, z figurą, jaką się ma po dwóch latach osobistego trenera. Obok niej Tomasz wyglądał jak cień: garbił się, poprawiał krawat, nie odzywał się.
— Marek! — Ewelina rzuciła się bratu na szyję. — Wyobrażasz sobie, jaki mam dziś dzień! Prawdziwa bajka!
— Wszystkiego najlepszego, Ewelinko — pocałował ją w policzek. — Niech ci się spełniają wszystkie marzenia.
— O, marzenia mam wielkie! — zaśmiała się teatralnie. — Cześć, Krysiu. Ładna sukienka. Bardzo… praktyczna.
Krystyna uśmiechnęła się z wysiłkiem. Wiedziała dobrze, co znaczy to słowo w ustach szwagierki. Tanie, nudne, nieporównywalne z jej własną kreacją.
— Dziękuję. Ty wyglądasz olśniewająco.
— To wszystko zasługa twojego męża! — Ewelina wzięła Marka pod ramię. — Mam najlepszego braciszka na świecie.
Przy stole zebrało się jakieś dwadzieścia osób: koleżanki Eweliny, kilku wspólników Tomasza, dalsza rodzina. Krystyna zauważyła, jak goście rozglądają się po wnętrzu i wymieniają spojrzenia nad kartą dań. Wszyscy rozumieli, iż taki rozmach nie mieści się w dzisiejszych, skromnych dochodach Tomasza.
— Nie oszczędzajmy dziś na niczym! — ogłosiła Ewelina, kiedy kelner przyniósł kartę win. — To mój dzień! Marek, kochany, nie masz nic przeciwko?
Krystyna zauważyła, jak mąż spina się w jednej chwili. Zerknął do karty i pobladł, licząc w myślach sumę.
— Jasne, Ewa. Zamawiaj, co chcesz.
Zabawa nabierała rozpędu. Szampan po tysiąc dwieście złotych za butelkę, toasty o tym, jak ważne jest mieć wokół siebie ludzi, którzy naprawdę kochają i są gotowi zrobić dla ciebie wszystko. Krystyna siedziała cicho, od czasu do czasu przesuwając palcem po zapięciu kopertówki. W środku leżała karta wynagrodzeniowa Marka z saldem sześciu tysięcy złotych — wszystko, co zostało im na bieżące wydatki do końca miesiąca. Główne oszczędności leżały na innym koncie, na to konto właśnie liczył dziś mąż.
— A pamiętacie, jak Marek zawsze bronił mnie przed łobuzami w podstawówce? — Ewelina rozgrzała się od szampana i uwagi wszystkich. — Kiedy zginęli rodzice, zastąpił mi i ojca, i matkę. Prawda, Mareczku?
— No coś ty, Ewa — zmieszał się mąż. — Starszy brat ma obowiązek opiekować się siostrą.
— I dalej się mną opiekuje! — szwagierka wstała, lekko się zataczając. — Wyobrażacie sobie, dziewczyny, mam brata, który nigdy mnie nie zawiedzie!
Tomasz wpatrywał się w talerz. Jego żona przy wszystkich zachwycała się innym mężczyzną. Choć bratem, i tak było to przykre.
— A tak przy okazji — Ewelina zmrużyła oczy przebiegle. — Mam pewne plany na przyszły miesiąc. Marek, musimy pogadać…
— Może nie dzisiaj — odparł pospiesznie, zerkając ukradkiem na Krystynę.
— Czemu nie dzisiaj? W urodziny wszystko się spełnia! — zaśmiała się. — Ale dobra, nie będę psuć nastroju drobiazgami. Najpierw uczcijmy moje święto jak trzeba!
Krystyna spojrzała na zegarek. Za oknem restauracji przejeżdżał ostatni nocny tramwaj w stronę Biskupina, jego światła przemknęły po szybie i zgasły. Za chwilę kelner przyniesie rachunek — i zacznie się przedstawienie, do którego przygotowywała się bardzo starannie.
*
Kelner podszedł do stolika ze skórzaną teczką w rękach i tą nabożną miną, jaką mają ludzie obsługujący zamożnych klientów.
— Państwa rachunek — powiedział, podając teczkę Markowi.
Mąż zamarł. Krystyna choćby nie próbowała zerknąć na kwotę, wiedząc, iż będzie astronomiczna. Marek zamknął teczkę, ale po jego twarzy było widać, iż suma przerosła jego najgorsze przypuszczenia.
— Co tam? — zainteresowała się Ewelina z niewinną miną.
— Wszystko w porządku — odpowiedział chrapliwie.
— No dawaj, nie trzymaj w napięciu! Ile kosztuje szczęście solenizantki? Powiedz nam!
Goście przycichli, obserwując to jak spektakl.
— Sto trzy tysiące złotych — powiedział cicho Marek.
W sali zapadła cisza. Kwartet smyczkowy właśnie skończył grać i nikt nie zaczął kolejnego utworu.
— Rany, ile! — Ewelina klasnęła w dłonie, ale w jej oczach tańczyły zadowolone iskierki. — Mam nadzieję, iż to nie problem? Przecież impreza się udała!
Krystyna widziała, jak spina się Tomasz. Mąż szwagierki zarabiał teraz nie więcej niż cztery tysiące złotych miesięcznie — ten rachunek stanowił dla niego równowartość dwóch lat oszczędzania. I wszyscy wokół doskonale to rozumieli.
— Jasne, iż nie problem — Marek spróbował się uśmiechnąć.
— To pokaż wszystkim, jaki jesteś wspaniałym bratem! — Ewelina wstała i głośno oznajmiła: — Uwaga! Zaraz mój kochany braciszek pokaże, jak bardzo mnie kocha!
Kilku gości przy sąsiednich stolikach spojrzało zdziwione. Szwagierka wyraźnie rozkoszowała się uwagą — stała pośrodku sali w sukni koloru szampana, z rozłożonymi rękami, jak aktorka na scenie.
— Ewa, może bez przedstawienia? — spróbował ją uspokoić Marek.
— Czemu? Jestem dumna z brata! Niech wszyscy widzą, jaki jest wspaniały!
Krystyna czuła, jak wściekłość wzbiera w niej falami. Ewelina specjalnie urządzała ten spektakl, żeby brat nie mógł odmówić. Publicznie, przy wszystkich — odwrotu już nie było.
— Braciszku, pokaż wszystkim, jak kochasz siostrę! — obwieściła uroczyście Ewelina.
Marek podniósł się powoli. Twarz miał szarą, na czole pot. Wyciągnął rękę w stronę kopertówki Krystyny.
Kobieta obserwowała go w milczeniu. Za chwilę stanie się to, na co pracowała cały ostatni tydzień. Marek otworzył torebkę, namacał kartę i wyjął ją z miną skazańca idącego na szafot. choćby nie spojrzał na plastik w dłoni, po prostu podał go kelnerowi.
— Chwileczkę — młody mężczyzna odszedł do terminala przy barze.
Ewelina promieniała, przyjmując gratulacje gości. Tomasz siedział wbity wzrokiem w pusty talerz. Marek wycierał spocone dłonie w serwetkę.
— Przepraszam — kelner wrócił z zaniepokojoną miną. — Karta nie przechodzi. Brak środków na koncie.
Marek gwałtownie podniósł głowę:
— Co?
— Spróbuj jeszcze raz — powiedziała Krystyna, głosem tak spokojnym, iż aż zabolało samego Marka bardziej niż krzyk.
Kelner spróbował. Odmowa. Trzy razy. Zapadła cisza taka, iż słychać było brzęk sztućców przy sąsiednim stoliku, gdzie ktoś nieświadomy sytuacji dalej krajał stek.
— Krysiu… — wyszeptał Marek, sięgając do kieszeni po telefon, żeby zajrzeć do aplikacji bankowej. Otworzył konto oszczędnościowe. Zero złotych. Konto opróżnione tydzień temu i zamknięte.
— Przelałam wszystko na osobny rachunek, na który tylko ja mam dostęp — powiedziała Krystyna, nie podnosząc głosu, ale tak, żeby usłyszał cały stół. — Sześćdziesiąt osiem tysięcy złotych. Nasze oszczędności na remont łazienki Zosi, na wakacje, na przyszłość. Postanowiłam, iż tym razem nie pójdą na cudze urodziny.
— Co ty robisz… — Ewelina spąsowiała, uśmiech zniknął z jej twarzy jak zdmuchnięty. — To jakiś żart?
— Żaden żart. Płaciliśmy za twoje święta od jedenastu lat. Bransoletki, wesela znajomych, wyjazd do Chorwacji, remont twojej kuchni. Za każdym razem "tylko ten jeden raz". Dziś ten jeden raz się skończył.
— Marek! — Ewelina odwróciła się do brata z pretensją w głosie, jakby to on miał ją teraz ratować, jak zawsze.
Ale mąż Krystyny milczał. Patrzył na żonę, potem na siostrę, potem znów na żonę. Coś w jego twarzy się przełamało — nie ze złości, tylko z ulgi, jaką czuje człowiek, który przez lata dźwigał coś, o co nikt go nie prosił.
— Ja… nie mam przy sobie tyle gotówki — powiedział w końcu do kelnera, cicho. — Zapłacę jutro. Zostawię dokument.
Kelner skinął głową, wyraźnie przyzwyczajony do takich sytuacji w tej restauracji.
Tomasz, mąż Eweliny, po raz pierwszy tego wieczoru odezwał się głośno:
— Ja zapłacę. Za bankiet, który wybrała moja żona, zapłacę ja. Będę spłacał w ratach, jeżeli trzeba, ale zapłacę sam. Chodź, Ewa. Jedziemy.
Wstał, poprawił marynarkę i wyszedł, nie czekając na żonę. Ewelina, po raz pierwszy w życiu bez repliki, pobiegła za nim na obcasach, które stukały o kamienną posadzkę restauracji jak zegar odmierzający koniec przedstawienia.
Kiedy drzwi się zamknęły, w sali zapadła cisza, którą po chwili przerwał szmer rozmów gości, próbujących udawać, iż nic się nie stało.
Marek usiadł. Nie patrzył na Krystynę, tylko na swoje ręce leżące na białym obrusie.
— Od jak dawna to planowałaś?
— Od tygodnia. Od kiedy powiedziałeś o dopłacie za rozszerzone menu.
— Mogłaś po prostu powiedzieć.
— Mówiłam. Jedenaście lat mówiłam. — Krystyna wzięła kopertówkę, wstała. — Jutro idę do notariusza rozdzielić nasz majątek. Nie chodzi o rozwód, Marku. Chcę mieć własne konto, do którego nikt poza mną nie ma dostępu, i chcę, żebyś podpisał, iż remont łazienki Zosi zaczyna się w przyszłym tygodniu, nie za pół roku.
Wyjęła z torebki złożoną kartkę — wydruk oferty firmy remontowej z Krzyków, którą wybrała miesiąc temu i schowała do koperty, czekając na adekwatny moment.
— To adres i wycena. Ekipa może zacząć w poniedziałek. Zapłacę zaliczkę jutro rano, ze swojego konta.
Położyła kopertę na obrusie obok pustego kieliszka po szampanie, którego nie piła cały wieczór, i wyszła z sali, mijając stolik, przy którym siedziała matka Marka, przyglądająca się całej scenie z twarzą, na której trudno było odczytać, czy jest bardziej zaskoczona, czy — po raz pierwszy od lat — dumna z synowej.
Na zewnątrz było chłodno jak na sierpień, pachniało deszczem, który miał spaść nad ranem. Krystyna wsiadła do taksówki i podała adres domu, gdzie Zosia z babcią pewnie już drugi raz oglądały tę samą bajkę, bo dziewczynka zawsze prosiła o powtórkę ulubionych scen.
