Dziennik Anny, wiosna, okolice Sieradza
Przekopywałam dzisiaj ziemię w ogródku. Tegoroczna wiosna przyszła szybko, choć to dopiero końcówka marca, a śniegu już ani śladu. Jasne, jeszcze chłody wrócą, ale słońce tak mocno dziś grzało, iż aż chciało się wyjść i zrobić coś pożytecznegonaprawić przechylony płot, obejrzeć drewutnię, pomyśleć o nowych kurkach, może i o prosiaku, i jeszcze pieska by się przygarnęło, kotka też Ale wystarczy tych marzeń, śmieję się do siebie, dosyć tego.
Marzy mi się, żeby już orać ogródek, robić grządki, napawać się zapachem rodzinnej ziemi. Tak jak kiedyś, jeszcze dzieckiem, rzucić buty i biegać boso po świeżo przekopanej glebie, tonąc po kostki w tej miękkiej jak puch ziemi Jeszcze pożyjemy, powiedziałam komuś niewidzialnemu.
Dzień dobry.
Aż podskoczyłamprzy furtce stała dziewczyna, chyba nastolatka, taka drobna, dziecinna jeszcze. Szary płaszczyk, jak te, które dają w naszym technikum w Sieradzu, cienkie rajtuzki, zbyt lekkie buciki. Wiosna w Polsce bywa zdradliwapomyślałam, patrząc na jej stopy. Przemarźnie, buty się za chwilę rozpadną, sama bym takich choćby na wiosnę nie założyła.
Dziewczyna nerwowo kręciła nogami.
Dzień dobry rzuciłam sucho.
Przepraszam mogłabym skorzystać u pani z toalety?
A to interesujące no idź, prosto, tam za rogiem.
Z ciekawością patrzyłam, jak biegnie.
Dziękuję, uratowała mnie pani. Szukam mieszkanianie wynajmuje pani przypadkiem pokoju?
Nie planowałam, ale po co ci to?
Chciałam gdzieś zamieszkać, nie chcę w internacietam palą, piją, chłopcy włóczą się nocami
Tak? A ile byś zapłaciła?
Sto złotych więcej nie mam.
No to wejdź, chodź do środka.
Oj, mogę jeszcze raz do łazienki?
Idź już…
Jak masz na imię?spytałam, wpuszczając ją do domu.
Basiapisnęła cicho. No dobrze, Basiu, po co tu przyszłaś?patrzyłam jej prosto w oczy.
Dziewczyna zaczęła płakać.
Przepraszam nie mogę już wytrzymać, proszę wybaczyć
Idź, już idź do łazienki.
Stałam w progu, a Basia wróciła roztrzęsiona.
Przychodzisz tylko do łazienki, czy co cię tu sprowadza?
Milczała przez chwilę, zbierając siły.
To paniAnna Wojciechowska?
Ja.
Ty mnie nie poznajesz? Mamo To ja, Basia twoja córka.
Usiadłam, sztywno, nie dając po sobie nic poznać. Twarz stwardniała od wiatru i mrozów.
Basia wyszeptałam. Córeczko
Tak, mamusiu To ja! W domu dziecka nie chcieli mi dać twojego adresu, ale nauczycielka, pani Zofia, pomogła. Zrobiliśmy zapytanie, potem znalazłyśmy twoje daneimię, nazwisko. I adres. I jestem!
Siedziałam nieruchomo, a łzy cicho spływały po moich policzkach.
Basieńko dziecinko moja
Mamunia, jak ja cię długo szukałam! Pisałam listy, ale oni się śmiali i mówili, iż mnie porzuciłaś, iż oddałaś jak rzecz Ale ja wierzył-am, mamusiu. Wierzyłam
Niepewnie objęłam zapłakaną dziewczynę. Moje spracowane ręce z szorstkimi odciskami mocno przytuliły Basieńkę, moją córeczkę Siedziałyśmy tak w milczeniu.
Dopiero później, wzorując się na babci i z własnego doświadczenia, zabrałam się za czule opiekowanie moją Basią: zagotowałam wodę, zrobiłam napar z koperku, rozgrzewałam ją i tuliłam. Moje dziecko, sens mojego życia. Teraz jest dla kogo żyć, Bóg zesłał mi szczęście
Ziemia, prosiaczek, płaszczyk trzeba nowe zrobić. Mam jeszcze schowane parę groszy na czarną godzinę. Już prawie się z życiem żegnałam, a tu przyszła Basia
***
Mamusiu!
No, co tam?
Basia wzięła z talerza świeżo upieczoną drożdżówkę, aż jej policzki się zaokrągliły. Ubrałam ją jak laleczkę, sama jakby młodsza się zrobiłam.
Mamuniaaaa!
No, gadaj, psotnico!
Mamo, zakochałam się.
O matko
Tak! On jest cudowny. Michał ma na imię. Chciałby cię poznać
Ja nie wiem
W duchu pomyślałam: skończą się moje szczęśliwe dni, Bóg dałBóg zabiera.
Mamusiu, co się z tobą dzieje?
Wszystko dobrze, córeczko, wszystko dobrze Tak gwałtownie dorosłaś, iż nie zdążyłam się nacieszyć, wybacz mi Basiu.
Och, mamo, nie wygłupiaj się! Wnuki ci przyniesiemy, z Michałem, zobaczysz Przecież cię kocham, tak długo cię szukałam. Mamusiu!
Michał okazał się chłopakiem z naszej wsi, zaradny i mądry. Polubiłam gowarto mu oddać córkę!
Czasy były trudne. Jedni głodowali, drudzy psom dawali mięso lepsze niż ktokolwiek inny. My jednak z Basią i Michałem radziliśmy sobie. Potrafiłam dobrze szyć, po zamknięciu zakładu przeniosłam się do spółdzielni, dobrze mi płacili, Basię i zięcia w dobre ciuchy ubrałam.
Michał nie usiedziałby w miejscunowy płot postawił, wymienił z bratem dolne bale w domu, oborę dla świnek poprawił. Dom ożył, odkąd znalazła się Basia.
Serce moje odtajało. Chciało mi się żyć; za te wszystkie lata, za wszystko, co było gorzkie i wstydliwe. Tylko czasem, nocami kiedy wspomnienia wracają i aż jęknie się przez sen
Mamusiu? Co się dzieje?
Nic, skarbie. Idź spać, wszystko dobrze.
Mamo, mogę się położyć z tobą?
Oczywiście przesunęłam się do ściany, robiąc miejsce dla córeczki.
Moja kochana, najmilsza. Tak właśnie kocha matka. Dziękuję Ci, Boże, za to uczucie.
Po ślubie młodzi zostali ze mną. Rozkwitłam jak piwonia. choćby w pracy zauważyli, iż zawsze surowa Anna nie umie powstrzymać uśmiechu.
Wnuczka albo wnuk będzie! szepnęłam koleżankom na przerwie. Ale się denerwuję!
Szczęściara z ciebie, Aniu! wzdychały.
Wnuk! Wnuk się urodził, Krzysiu! Na cześć mojej mamy, Basi babci, która była surowa ale sprawiedliwa, tłumaczyłam rozpromieniona koleżankom. Najsłodszy jest, nie mogę sobie poradzić z radością. Dzieciątka nie trzymałam na rękach od czasów Basi.
Wszystkie myśli przy Krzysiu. Najlepszy, najładniejszy. Zawsze przy babci.
Michał ruszył z budową, dom powiększył, dla mnie też miejsce zostało. Wnuki, dzieci rodzina razem. Zorganizowali firmę budowlaną, otworzyli sklep z materiałami. Mieszkaliśmy spokojnie, szczęśliwie
A potem kolejna dobra wieśćbędzie dziewczynka! Szyłam małej Zosi sukienki, szykowałam tiulowe stroje. Zosia, ukochana wnuczka. Buzia śmieje się w domu bez ustanku.
Tak dobrze się układa Ale coś w piersi coraz mocniej pali, coraz częściej.
Mamo, dlaczego nic mi nie mówiłaś? Gdzie boli?
Wszystko dobrze, córeczko. Już dobrze.
***
… Za późno, nie możemy nic zrobić.
Panie doktorze! To niemożliwe, przecież to moja mama
Rozumiem Przykro mi.
***
Basiu, córeczko czas już na mnie. Wybacz mi, i tak już długo żyłam. Oni już o mnie dawno zapomnieli, ale ty mnie wtedy ocaliłaś, przyszłaś, skarbie
Nie mów tak!
Muszę powiedzieć Nie przerywaj Nie jestem twoją mamą, Basiu. Przepraszam
Mamo! Nigdy, nikomu tak nie mów. Jesteś moją mamą, choćby nie chcę słyszeć inaczej Rozumiesz?
Tak, córeczko Zrozumiałam W szafce jest zeszyt, mój pamiętnik Przebacz, Basiu. Kocham cię bardzo.
Ja ciebie też, mamusiu Mamuniu!
***
Basiu, zjedz coś
Zaraz, Michał Idź.
Basia siedziała w moim pokoju, czytała mój stary zeszyt, jak prosiłam. Tam cała moja historia: surowa matka, Antonina Karpińska, ojciec zginął na wojnie. JaAnka, Anusia, Anulkaniewinna, kwiatek.
Zakochałam się w łobuzie. Miłość, adrenalina. Złudzenia młodych lat. Odeszłam z nim, myśląc, iż to szczęście.
Pogrążyłam się na wiele lat aż przyszła starość. Przeskakałam życie jak ważka.
Złodziej zniknął w więzieniach, a ja zostałam sama, bez nikogo na świecie.
Gdybym miała dziecko Ale wtedy, przygotowując ucieczkę dla ukochanego, przeziębiłam się na mrozie i straciłam wszystko.
I domu, i dziecka, i zdrowia Tylko matczyny dom się ostał. Lekarze kazali czekać Albo do kościołastałam pod figurą, prosiłam choć o odrobinę ulgi.
A potem, niespodziewanie, Bóg zesłał mi Basię. Chciałam być matką, choć przez chwilę poczuć, jak to jest
Basieńko, światło mojego życia. Nie myślałam, iż tyle jeszcze pożyjępiszę o sobie, jakby nie o sobie. Żyję, pracuję jak inni. Mam córkę, skarb. Choroba jakby się cofnęła.
Przebacz, Boże, to moje żale i prośby. Daj mi jeszcze popilnować wnuków, pomóc córce
Z początku się bałam, iż Basia dowie się prawdy, iż nie jestem jej mamą. Ale potem przestałamzaczęłam naprawdę żyć. Uwierzyłam, iż i mnie się coś od życia należy.
Przepraszam, Basiu, wybacz, iż wykradłam twoje szczęście Moje szczęście jest cudze.
Mamuniu płacze Basia. Moja najukochańsza!
Wiedziałam adekwatnie od razu wiedziałam. Jak z tobą zamieszkałam, ludzie mi mówili: dane się nie zgadzają. Anna była Iwanowska, znalazłam ją sama mnie odtrąciła, wyszła za mąż i przeszkadzałam jej w życiu.
Idzie jej dobrze, ma rodzinę, nie była gotowa wracać do przeszłościdawała mi pieniądze, żebym dała spokój. Odeszłam, a potem rozchorowałam się ciężko. Pamiętasz, mamuniu? Miałam wtedy wysoką gorączkę, a ty mnie tuliłaś.
Dziękuję Bogu, iż zesłał mi ciebie. Tak długo cię szukałam. Ty jesteś moją mamą, zawsze nią byłaś.
Dobrze, iż tak się stało; może to nie przypadek, tylko Opatrzność wiedziała, gdzie kogo posłać.
Jak żyć bez ciebie, mamusiu
Basieńko
Michał, daj mi się jeszcze wypłakać. Matkę pochowała, pozwól
***
Babciu, a babcia Ania była dobra?
Bardzo, kochanie.
A piękna była?
Najpiękniejsza, Aniu.
Kto ją tak nazwał?
Nie wiem, może dziadek, może babcia.
A mnie nazwałaś jak swoją mamę? Jak swoją babcię?
Tak, ja i tata, on też bardzo kochał swoją babcię.
A ona mnie widzi?
Oczywiście, cały czas czuwa i na pewno ci pomoże.
Ja też cię kocham, prababciu Aniu i mała dziewczynka kładzie wianek z mleczy na mogile prababci.
I ja ciebie, kochanie szumi brzoza nad grobem, i my też cię kochamy, wtóruje jej wiatrSłońce prześwituje przez gałęzie, a na grobie śpiewają skowronki. Basia, tuląc córeczkę, cicho szepcze: Widziałaś, Aniu? Twoja imienniczka Dziewczynka uśmiecha się białymi ząbkami i podbiega do brata, razem siadają na trawie, słuchając opowieści o dawnej babci Annie.
Kiedy zapada wieczór, cienie robią się długie, a dym z ogniska snuje się ponad sad. Basia wpatruje się w zmierzch, w ciszy słucha nucenia matek, których już nie ma. Cisza nie boli. Teraz rozbrzmiewa w niej spokój i duma, jaka nigdy wcześniej nie zagościła w jej sercu. Dłoń Michała ściska jej rękę mocno i wytrwale, a dzieci, zmęczone zabawą, wtulają się w jej kolana.
W domu czeka stary zeszyt, kartki poprzetykane dziecięcymi rysunkami i śladami łez. Basia codziennie odkrywa w nim fragmenty siebie. Już nie musi szukać domudom jest wokół niej, w głosie córki, w śmiechu wnuków, w życzliwych oczach męża i w pamięci o babci Annie. Świat bez matki wydawał się kiedyś pusty, a teraz promienieje jej czułością w każdym nowym pokoleniu.
Wieczorem Basia zapala świeczkę pod obrazem nad drzwiami. Cicho modli się za Annę, Antoninę, za wszystkich, którzy kochali, szukali, stracili i znów odnaleźli szczęście. W tej modlitwie jest wszystko, co nosi w sercuwdzięczność, ból i radość. Płomień drży, ale nie gaśnie.
Na podwórzu zakwitają pierwsze wiosenne tulipany. Basia gładzi włosy córki, patrzy, jak światło ranka wpełza przez okno i rozprasza noc. Wie już jedno: żadna miłość nie ginie. Każda pozostawia śladw ziemi, w dłoniach, w sercach. I kiedyś, bardzo daleko stąd, dziewczynka znów zaplecie wianek z mleczy i położy go na nowym grobie, szepcząc: Dziękuję.
