Jeżeli singiel nie sporządzi testamentu, o podziale mieszkania, oszczędności i pozostałych składników spadku zdecydują przepisy Kodeksu cywilnego. Kolejność spadkobierców może zaskoczyć.
Wiele samotnych osób odkłada sporządzenie testamentu, zakładając, iż majątek przypadnie osobie, z którą faktycznie pozostają najbliżej. Prawo nie bada jednak siły relacji ani tego, kto opiekował się zmarłym. Przy dziedziczeniu ustawowym decydują więzy rodzinne oraz kolejność wskazana w przepisach.
Problem dotyczy nie tylko osób żyjących całkowicie samotnie. W świetle prawa singlem jest również ktoś pozostający przez wiele lat w związku nieformalnym. Partner lub partnerka nie są ustawowymi spadkobiercami, niezależnie od długości wspólnego życia.
Kto dziedziczy po bezdzietnym singlu?W pierwszej kolejności po osobie niepozostającej w małżeństwie i niemającej dzieci dziedziczą jej rodzice. jeżeli oboje żyją, co do zasady każde z nich otrzyma połowę spadku.
Sytuacja komplikuje się, gdy jedno z rodziców zmarło wcześniej. Jego udział przypada wówczas rodzeństwu spadkodawcy w równych częściach. o ile brat lub siostra również nie żyją, ich udział mogą odziedziczyć ich dzieci, a więc siostrzeńcy lub bratankowie zmarłego.
Gdy jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i nie pozostawiło potomków, cały majątek może przypaść drugiemu rodzicowi. Szczegółowe zasady dziedziczenia ustawowego określają art. 932–935 Kodeksu cywilnego.
Przykładowo: samotny i bezdzietny mężczyzna pozostawił mieszkanie oraz pieniądze na rachunku. Jego matka żyje, ojciec zmarł, a spadkodawca ma dwoje rodzeństwa. W takim przypadku matka otrzyma połowę spadku, a udział zmarłego ojca zostanie podzielony między rodzeństwo — każde z nich odziedziczy po jednej czwartej.
Do spadku mogą zostać powołani dalsi krewniJeżeli spadkodawca nie pozostawił rodziców, rodzeństwa ani potomków rodzeństwa, do dziedziczenia mogą dojść dziadkowie. Co do zasady dziedziczą oni w częściach równych.
Udział dziadka lub babci, którzy zmarli przed spadkodawcą, może przypaść ich potomkom. W praktyce oznacza to, iż spadkobiercami mogą zostać wujowie, ciotki, a w dalszej kolejności również ich dzieci.
Przepisy przewidują także możliwość dziedziczenia przez dzieci małżonka spadkodawcy, czyli pasierbów, ale tylko w ściśle określonych okolicznościach. Chodzi o sytuację, gdy żadne z rodziców takiego pasierba nie dożyło otwarcia spadku.
Jeśli nie ma żadnej osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego, majątek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego. Gdy miejsca tego nie da się ustalić albo znajdowało się ono za granicą, spadek może przejąć Skarb Państwa.
Partner singla nie odziedziczy majątku bez testamentuWieloletni związek nieformalny nie daje prawa do dziedziczenia ustawowego. Partner nie otrzyma automatycznie udziału w mieszkaniu, samochodzie ani oszczędnościach należących wyłącznie do zmarłego. Nie zmienia tego wspólne zamieszkiwanie, prowadzenie jednego gospodarstwa domowego ani opieka sprawowana w czasie choroby.
Jeżeli para wspólnie posiadała mieszkanie, udział należący do żyjącego partnera pozostaje jego własnością. Do spadku wchodzi wyłącznie część należąca do zmarłego. Bez testamentu udział ten odziedziczą jego ustawowi spadkobiercy, a nie osoba pozostająca z nim w nieformalnym związku.
Może to prowadzić do poważnych problemów. Partner zmarłego może stać się współwłaścicielem nieruchomości razem z jego rodzicami, rodzeństwem albo dalszymi krewnymi. Spadkobiercy mogą następnie domagać się działu spadku lub zniesienia współwłasności.
Testament pozwala samodzielnie wskazać spadkobiercęSporządzenie testamentu umożliwia przekazanie majątku wybranej osobie. Spadkobiercą może zostać partner, przyjaciel, dalszy krewny, fundacja albo inna organizacja mająca osobowość prawną.
Najprostszą formą jest testament własnoręczny. Musi zostać w całości napisany odręcznie i podpisany przez spadkodawcę. Powinien być również opatrzony datą. Dokument przygotowany na komputerze, wydrukowany i jedynie podpisany nie spełnia wymagań testamentu własnoręcznego.
Testament może również zostać sporządzony u notariusza. Forma notarialna ogranicza ryzyko popełnienia błędów, zagubienia dokumentu oraz późniejszego podważania jego autentyczności. Szczególne znaczenie może mieć przy większym majątku, skomplikowanej sytuacji rodzinnej albo planowaniu zapisów dotyczących konkretnych przedmiotów.
Każda osoba sporządza własny testament. Partnerzy nie mogą stworzyć jednego wspólnego dokumentu obejmującego rozporządzenia ich obojga.
Rodzice singla mogą mieć prawo do zachowkuSamo wskazanie partnera w testamencie nie zawsze kończy wszystkie kwestie spadkowe. Prawo do zachowku może przysługiwać zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, o ile byliby powołani do spadku na podstawie ustawy.
W przypadku bezdzietnego singla znaczenie mogą mieć więc roszczenia jego rodziców. Pominięty w testamencie rodzic, który dziedziczyłby ustawowo, może wystąpić przeciwko spadkobiercy testamentowemu o zapłatę określonej kwoty. Zachowek zwykle jest roszczeniem pieniężnym, a nie automatycznie przyznawanym udziałem w mieszkaniu.
Dokładna sytuacja zależy między innymi od struktury rodziny, wcześniejszych darowizn oraz treści testamentu. Nie wystarczy wpisać do dokumentu, iż określona osoba „nic nie dostanie”, aby skutecznie pozbawić ją zachowku. Wydziedziczenie jest możliwe jedynie z przyczyn wskazanych w ustawie i wymaga odpowiedniego sformułowania testamentu.
Spadek to nie tylko mieszkanie i pieniądzeDo spadku mogą wejść nie tylko nieruchomości, oszczędności i wartościowe przedmioty, ale także zobowiązania zmarłego. Przed przyjęciem spadku warto zatem ustalić, czy pozostawił on kredyty, pożyczki albo inne długi.
Testament singla powinien być świadomą decyzją, a nie dokumentem sporządzonym według przypadkowego wzoru znalezionego w internecie. Szczególnie przy nieruchomościach, firmie, dużych darowiznach lub rodzinnych konfliktach warto wcześniej skonsultować jego treść z notariuszem albo prawnikiem.
Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej.
