Co zrobić, gdy przez wiele godzin nie ma prądu lub wody? Jak rozpoznać dezinformację? Jak reagować spokojnie, kiedy pojawia się nagłe zagrożenie i trzeba gwałtownie podjąć decyzję? To pytania, które coraz częściej stają się częścią rozmów o bezpieczeństwie. Fundacja Aktywności i Edukacji Społecznej FAES realizuje projekt „ODPORNI+ – ogólnopolski model wzmacniania odporności lokalnej z udziałem seniorów”, którego celem jest lepsze przygotowanie osób starszych do działania w sytuacjach kryzysowych oraz wykorzystanie ich doświadczenia w budowaniu bezpieczeństwa lokalnych społeczności.
Projekt dofinansowany ze środków Programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni Seniorzy-ASY” na lata 2026-2030
Projekt ODPORNI+
Kryzysy mogą przybierać różne formy. Długotrwała przerwa w dostawie prądu i wody, gwałtowne zjawiska pogodowe, zagrożenia zdrowotne, fałszywe informacje czy sytuacje wymagające szybkiej współpracy – to przykłady wyzwań, wobec których mieszkańcy muszą umieć działać. Projekt ODPORNI+ odpowiada na te potrzeby w sposób praktyczny i jednocześnie pokazuje, iż osoby starsze nie muszą być postrzegane wyłącznie jako odbiorcy pomocy.
Wręcz przeciwnie. Seniorzy posiadają ogromny kapitał doświadczenia, wiedzę życiową, znajomość lokalnych społeczności i umiejętności, które mogą okazać się szczególnie cenne w trudnych sytuacjach.
Senior jako uczestnik i współtwórca
Projekt „ODPORNI+ – ogólnopolski model wzmacniania odporności lokalnej z udziałem seniorów” realizowany jest przez Fundację Aktywności i Edukacji Społecznej FAES. Przedsięwzięcie zostało dofinansowane ze środków Programu Wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni Seniorzy – ASY” na lata 2026–2030.
Projekt trwa od 1 czerwca do 31 grudnia 2026 roku.
Jednym z jego najważniejszych założeń jest współtworzenie rozwiązań razem z seniorami. Warsztaty dotyczące przygotowania na sytuacje kryzysowe były już konsultowane z grupą dziesięciu seniorów i seniorek z Krakowa oraz powiatu krakowskiego. Wykorzystano przy tym metodę Design Thinking, dzięki której uczestnicy mogli spojrzeć na zagadnienie z różnych perspektyw, analizować konkretne sytuacje i wczuwać się również w potrzeby innych osób starszych.
– Zależy nam, aby model nie był opracowaniem tworzonym wyłącznie „dla seniorów”. Chcemy tworzyć go razem z nimi, wykorzystując ich doświadczenia, obserwacje i wiedzę o codziennym życiu lokalnych społeczności – podkreśla Kinga Lipowska z Fundacji Aktywności i Edukacji Społecznej FAES.
Dzięki temu powstające rozwiązania mają odpowiadać na rzeczywiste potrzeby, a nie jedynie na teoretyczne założenia.
Przed uczestnikami trzy szkolenia wyjazdowe
Kolejnym etapem projektu będą wyjazdowe szkolenia dla 60 osób powyżej 60. roku życia z trzech województw:
- małopolskiego,
- śląskiego,
- świętokrzyskiego.
W każdym z województw zaplanowano udział 20 seniorów i seniorek. Szczególnie ważne jest dotarcie do osób, które mają ograniczony dostęp do działań edukacyjnych oraz szkoleń związanych z bezpieczeństwem i reagowaniem w sytuacjach kryzysowych.
Uczestnicy wezmą udział w praktycznych modułach szkoleniowych i warsztatach, podczas których będą rozwijać umiejętności przydatne w codziennym życiu. Program obejmuje między innymi zagadnienia związane z reagowaniem na sytuacje kryzysowe, bezpieczeństwem, rozpoznawaniem dezinformacji, organizowaniem pomocy lokalnej oraz współpracą z innymi.
Ważną częścią zajęć będą również ćwiczenia i symulacje. Uczestnicy będą mogli sprawdzić swoją wiedzę w praktyce, przećwiczyć różne scenariusze i zastanowić się nad tym, jak działać spokojnie i skutecznie pod presją.
Wiedza to nie wszystko
Wyjazdowa formuła projektu ma jeszcze jeden istotny wymiar. Wspólne szkolenia to okazja nie tylko do zdobywania wiedzy, ale także do poznania innych aktywnych seniorów i seniorek.
Budowanie relacji, zaufania i poczucia wspólnoty może mieć ogromne znaczenie w sytuacji kryzysowej. Odporna społeczność to przecież nie tylko dobrze przygotowane instytucje i procedury. To również ludzie, którzy znają się, potrafią ze sobą współpracować i wiedzą, iż w trudnej sytuacji mogą liczyć na wzajemne wsparcie.
Dlatego ODPORNI+ stawia również na tworzenie lokalnej sieci kontaktów i wzmacnianie poczucia sprawczości uczestników.
Seniorzy mogą być ważnym ogniwem bezpieczeństwa lokalnego
ODPORNI+ nie jest projektem opartym wyłącznie na przekazywaniu informacji. Jego celem jest również zmiana sposobu myślenia o roli osób starszych w społeczeństwie.
Seniorzy mogą być:
- lokalnymi liderami,
- źródłem wiedzy i doświadczenia,
- ważnym elementem systemu wsparcia,
- osobami pomagającymi innym w trudnych sytuacjach,
- aktywnymi współtwórcami bezpiecznych społeczności.
W sytuacji kryzysowej szczególnego znaczenia nabierają takie kompetencje jak umiejętność zachowania spokoju, komunikacji, współpracy i podejmowania rozsądnych decyzji. To właśnie doświadczenie życiowe może stać się jednym z ważnych zasobów lokalnej społeczności.
Trzy regiony, różne doświadczenia, wspólny cel
Pilotaż projektu realizowany jest w trzech województwach. Dzięki temu możliwe będzie spojrzenie na przygotowanie do sytuacji kryzysowych z perspektywy różnych środowisk i społeczności.
Inne potrzeby mogą pojawiać się w dużym mieście, inne w mniejszej miejscowości, a jeszcze inne na terenach wiejskich. Dlatego tak ważne jest, aby model ODPORNI+ uwzględniał różnorodność doświadczeń uczestników.
Wnioski i doświadczenia ze szkoleń posłużą do dalszej pracy nad modelem. Celem jest stworzenie rozwiązania, które będzie można wykorzystać również w innych częściach Polski.
Finał projektu w Krakowie
Ostatnim etapem będzie konferencja podsumowująca, planowana na połowę listopada. Będzie ona okazją do podsumowania dotychczasowych działań, przedstawienia efektów pracy uczestników oraz zaprezentowania wniosków wynikających z realizacji projektu.
To właśnie podczas konferencji wybrzmią doświadczenia osób, które wzięły udział w szkoleniach, oraz najważniejsze elementy wypracowywanego modelu. Spotkanie stanie się również przestrzenią do rozmowy o tym, jak skutecznie wzmacniać odporność lokalnych społeczności i jaką rolę mogą odgrywać w tym seniorzy.
Odporność zaczyna się od ludzi
ODPORNI+ opiera się na przekonaniu, iż bezpieczeństwo lokalnej społeczności nie zależy wyłącznie od instytucji czy procedur. Duże znaczenie mają także relacje międzyludzkie, wzajemna pomoc, wiedza, umiejętność rozpoznawania zagrożeń i przekonanie, iż każdy może mieć wpływ na swoje otoczenie.
Udział w projekcie daje seniorom i seniorkom możliwość zdobycia praktycznych umiejętności, zwiększenia poczucia bezpieczeństwa i pewności siebie, poznania nowych ludzi oraz aktywnego włączenia się w życie swojej społeczności.
– Chcemy pokazać, iż osoby starsze nie są jedynie grupą wymagającą wsparcia w sytuacjach kryzysowych. Mogą również stanowić istotną część rozwiązania – mówi Marcin Cwakliński Prezes Fundacji Aktywności i Edukacji Społecznej FAES.
W świecie pełnym zmian i niepewności doświadczenie, spokój i umiejętność współpracy mają ogromną wartość. Projekt ODPORNI+ pokazuje, iż seniorzy i seniorki mogą odgrywać istotną rolę w budowaniu społeczności, które są bardziej przygotowane, bezpieczne i odporne na przyszłe wyzwania.
Udział jest bezpłatny
Udział we wszystkich działaniach realizowanych w ramach projektu jest całkowicie bezpłatny.
Projekt dofinansowany ze środków Programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni Seniorzy-ASY” na lata 2026-2030
