No i w końcu się dogadałyśmy, Beatka! ćwierkała ciocia Stefania, wycierając usta papierową serwetką. Została jej po kawałku tortu, który Beata Zielińska upiekła specjalnie na przyjście gości, i na serwetce zostawiła kremową, tłustą plamę. Piątego maja spotykamy się u ciebie. Ja przywlokę swoje kiełbaski, takie marynowane po mojemu, a ty, Beatko, zrób gorące danie. W końcu ty tu jubilatka! Goście będą poważni, koledzy Piotrusia z pracy, ludzie konkretni. Trzeba ich po ludzku ugościć.
Beata siedziała naprzeciwko, kurczowo trzymając zimną filiżankę herbaty. Patrzyła na ciocię Stefanię i kiwała głową, myśląc jednocześnie, iż raport kwartalny trzeba jutro oddać, iż w lodówce masło się skończyło i trzeba kupić nowy plastr na kręgosłup dla męża Tomka, bo znowu go łupie. O wszystkim myślała, tylko nie o tym, co aktualnie prawiła ciocia Stefania. A Stefania trajkotała dalej, co chwilę poprawiając fioletową apaszkę i zerkając przez okno, jakby już wyobrażała sobie, gdzie poustawia talerze na nieswoim stole.
Ze dwadzieścia osób będzie, najmarniej! ciągnęła gościni. No postaraj się, Beatko. Umiesz przecież, pamiętasz jak na weselu Zosi się spisałaś? Wszystko zjedli! Teraz też tak ma być. Pomogę ci, jasne. Pokieruję wszystkim.
Zaśmiała się krótko, nerwowo jak mały szczekający piesek.
Beata też się uśmiechnęła. Bo tak wypadało. Bo ciocia Stefania to w zasadzie rodzina zięcia Piotrusia, męża ukochanej córki Zosi. Bo awantur w rodzinie lepiej unikać. Bo zawsze tak robiła. Zawsze się zgadzała.
Dobrze, umówione powiedziała tylko.
Ciocia Stefania wyszła przed dziewiątą, uśmiechnięta i najedzona. Beata zamknęła za nią drzwi, oparła się o nie plecami i stała tak przez chwilę. W powietrzu w przedpokoju unosił się ciężki, słodkawy zapach cudzych perfum. Za ścianą buczał telewizor. Tomek oglądał kolejny program wędkarski i choćby nie wyszedł się przywitać.
Wyszła już? zawołał z pokoju, nie odrywając wzroku od ekranu.
Wyszła.
Czego chciała?
Beata poszła do kuchni i zaczęła zmywać filiżanki. Woda była gorąca, aż parzyła, ale nie odsuwała rąk.
U nas będzie impreza, piątego maja. powiedziała. Moje urodziny. I Piotruś ma coś tam w pracy.
Z salonu doleciało mruknięcie. Potem znowu tylko głos prowadzącego wędkarski program.
Beata starła ręce starym ręcznikiem z wyblakłymi kogutkami na brzegu, który kupiła jeszcze z piętnaście lat temu na targu i jakoś nigdy go nie wyrzuciła. Patrząc na niego, przyszło jej do głowy: iż przecież ona też taka jest. Wyblakła, z kogutami na brzegu. Wisi na haku i czeka, aż ktoś przyjdzie i wytrze w nią ręce.
Odpędziła tę myśl i otworzyła lodówkę, sprawdzając zapasy.
Za dziesięć dni Beata Zielińska kończyła pięćdziesiąt lat. Okazja, jubileusz, pół wieku. Z tego trzydzieści pięć wyraźnie pamiętała i nie mogła sobie przypomnieć ani jednego dnia, gdy zrobiła dla siebie coś wyłącznie dla siebie. Nie dla Tomka, nie dla Zosi, nie dla swojej mamy, której już od pięciu lat nie było, a do której co weekend jeździła gotować barszcz. Nie dla teściowej, która mieszkała niedaleko i domagała się uwagi jak małe dziecko. Tylko dla siebie? Ani razu.
Pracowała jako księgowa w firmie budowlanej. Dwadzieścia dwa lata w tym samym biurze. Była lubiana, szef cenił, ale awansu nie dostawała, bo i po co? Przecież i tak wszystko na niej się opiera. Beata nie narzeka. Beata sobie poradzi.
W domu to samo. Tomek miał 54 lata, pracował jako inżynier na fabryce, swojej pracy nie lubił, ale trzymał się, bo do emerytury już bliżej niż dalej. Odpoczywał w domu. Dla niego dom to: telewizor, telefon, kanapa, czasem garaż. Beata gotowała, sprzątała, opłacała rachunki bo była w tym dobra. Chodziła na zakupy, przyjmowała gości. Tomek się nie wtrącał i nikt tego już choćby nie podważał, stało się to niezauważalnym tłem.
Córka Zosia wyszła za Piotrusia cztery lata temu. Chłopak był w porządku, pracowity, ale matkę stracił dawno, ojciec mieszkał gdzieś w Gdańsku, za to ciocia Stefania, siostra ojca, nadrabiała za całą rodzinę. Władcza, głośna, przyzwyczajona, iż wszyscy ją słuchają. Od razu nie polubiła Beaty. Tak już mają silne charaktery zbyt cicha osoba nie budzi w nich szacunku, tylko chęć komenderowania.
Zosia kochała mamę, ale Piotrusia bardziej. I to się Beacie wydawało zrozumiałe. Zawsze gdy trzeba było wybierać między wygodą mamy, a spokojem Piotrusia, Zosia wybierała to drugie.
I tak sobie Beata żyła. W trzypokojowym mieszkaniu na dziewiątym piętrze bloku na Bemowie. Wszystkie bloki takie same, wszystkie podwórka też. Tylko drzewa inne, bo drzewa nikt nie przycina według normy. Nie narzekała. A gdzie się poskarżyć? Komu? Po co?
Po wyjściu Stefanii jeszcze godzinę siedziała w kuchni, notując listę zakupów na dwadzieścia osób. Zrobiła kalkulację na odwrocie starego paragonu i lekko ją przytkało nie ból, taka ciężka chmura na piersi, jakby ktoś położył jej cegłę.
Zgasiła światło i poszła spać.
Przez kolejne dziewięć dni żyła w trybie, który nazwałaby przedurodzinowy kierat. Najpierw próbowała się pocieszać, iż wszystko w porządku, iż przecież pomaga rodzinie i będzie fajna impreza, tylko trzeba się spiąć. Ale już po trzech dniach choćby te iluzje zniknęły.
Wstawała o szóstej. Przed pracą rozmrażała coś do gotowania na jutro, analizowała zakupy, dzwoniła do sklepu z zamówieniem. Na etacie siedziała do szóstej, czasem dłużej, bo kwartalny raport sam się nie zrobi. Po pracy szła do sklepu. Tachając torby: słoiki, butelki, kasze, mięsa. Często z włączonym tylko co drugim razem windą na dziewiąte piętro. Gotowała, sprzątała, padała spać około pierwszej, drugiej, wstawała znów o szóstej.
Tomek to widział. Fizycznie był w tym samym mieszkaniu, ale patrzył przez nią. Raz zapytał, czy potrzebuje pomocy. Odpowiedziała: Poradzę sobie. Skinął z ulgą głową i wrócił do swojego telefonu.
Zosia zadzwoniła w środę: czy wszystko gotowe, ciocia Stefania pyta o ciepłe danie i pamiętaj o zakąskach. Beata poprosiła: Zosiu, może chociaż sałatki byś zrobiła? Jest mi ciężko. Zosia zamilkła na moment, potem: Mamo, no wiesz, ja mam pracę, Piotrek ma pracę, my przyjdziemy pomóc rozłożyć. Pomóc rozłożyć znaczyło przynieść gotowe już z kuchni na stół. Beata to zrozumiała. Nie skomentowała.
Dwa dni przed świętem myła okna, bo ciocia Stefania ostatnio wspomniała coś o brudnych parapetach. Stała na stołku ze szmatą w dłoni i myślała, iż ostatni raz myła okna dla siebie, ze zmysłem własnej przyjemności, z osiem lat temu, ale wtedy i tak robiła to dla mamy, a później dla teściowej. Zawsze dla kogoś.
Noga jej ześlizgnęła się ze stołka i ledwie zdołała się złapać futryny. Serce jebnęło dwa razy mocniej. Przysiadła pod oknem na podłodze, nogi, plecy, głowa wszystko dudniło.
Przez chwilę przyszła jej do głowy okrutna myśl: gdyby naprawdę coś sobie zrobiła złamała nogę czy rękę pierwszym pytaniem wszystkich byłoby: Ale jak teraz zrobić imprezę?
Tak ją to rozbawiło, iż się zaśmiała szorstkim, nieładnym śmiechem.
Wstała, dokończyła okno.
W nocy z czwartego na piąty spała całe trzy godziny. Gotowała mięso po francusku, dwa rodzaje sałatki, zrobiła rybę w galarecie, chociaż jej nie cierpiała to dla cioci Stefanii. Pierożki z kapustą, bo kuzyn Tomek nie uznawał inaczej świętowania. Tort zrobiła dzień wcześniej, drożdżowy z wiśniami, bo tylko ten lubiła jedyna rzecz dla siebie w tym wszystkim.
O siódmej rano wzięła prysznic, włożyła niebieską sukienkę, którą dawno temu kupiła i nigdy nie ubrała bo zawsze szkoda. Spojrzała w lustro. Pod oczami sińce, puder nie przykrył. Usta wysuszone, ręce spierzchnięte, ale sukienka była piękna. Wiedziała to.
Oho, wystroiłaś się powiedział Tomek, przechodząc. Brawo.
I tyle. Nie jesteś piękna, nie wszystkiego najlepszego, nie jak się czujesz. Po prostu brawo i koniec.
Goście zaczęli się schodzić o dwunastej. Stefania pojawiła się punktualnie, z wielką torbą, z której wyjęła kiełbaski, litrowy słoik ogórków i bombonierkę. Postawiła wszystko na stole i obskoczyła mieszkanie, zaglądając do kuchni. No, Beatka, dobrze się spisałaś, rzuciła z tym samym tonem, co Tomek. Potem od razu złapała za telefon i zaczęła telefonicznie komenderować innymi.
Około pierwszej było już wszystkich dwadzieścia trzy osoby. Beatka policzyła, patrząc, jak ściskają się na dwóch dostawianych stołach, przykrytych idealnie wyprasowaną przez nią obrusą.
Patrzyła na twarze dobrze znała może sześć osób, reszta to koledzy Piotrusia albo znajomi Stefanii. Obcy, którzy jedli jej jedzenie i siedzieli na pożyczonych od sąsiadki krzesłach.
Pierwszy toast wzniosła kuzynka Basia. Gawędziła długo, wspominając historię z lat 90-tych, która nijak nie dotyczyła jubilatki, ale wszyscy byli rozbawieni. Potem Piotruś zwięźle podziękował mamie Beacie, pochwalił ją. Wszyscy stuknęli kieliszkami, po czym Piotruś długo opowiadał o sukcesach kolegi z pracy, Adama, rzucając tytułami i liczbami, które Beatę kompletnie nie interesowały.
Stefania długo planowała swoją przemowę to czuło się już od pierwszego zdania. Mówiła o Adamie, o jego drodze życiowej, o wytrwałości, potem rzuciła: No i naszej gospodyni podziękujmy, iż nas tu przechowuje. Wszyscy się śmiali, znów toast.
Beatka się uśmiechała. Siedziała na czele stołu, bo tak wypada jubilatce, podnosiła kieliszek razem z innymi, dziękowała za krótkie gratulacje. A w środku czuła, iż coś w niej powoli się gotuje. Tak jak woda, gdy długo ją grzejesz, aż w końcu zaczyna wrzeć.
Beatka! Soli brakuje! ktoś krzyknął z końca stołu.
Przyniosła sól.
Chleba dołóż, poprosił kuzyn Tomek.
Przyniosła chleb.
Pani Beato, nie ma widelec, powiedziała obca kobieta.
Przyniosła widelce.
Potem ktoś chciał inną wędlinę, ktoś prosił o więcej talerzy, Stefania przypomniała o wodzie mineralnej, którą Zosia miała przynieść, ale zapomniała. Beatka latała tam i z powrotem, nie siadając spokojnie na więcej niż dwie minuty. Jej talerz był cały czas pełny, bo nie miała kiedy jeść.
Raz spróbowała wznieść toast. Wstała, podniosła kieliszek. Zosia, widząc to, też swój podniosła. Stefania w tym samym momencie zaczęła głośno opowiadać kolejną historię o Adamie i wszyscy się odwrócili. Zosia opuściła kieliszek. Beatka też usiadła. Toast przepadł.
Goście jedli. Chwalili kuchnię: Ryba mistrzowska, Pierożki rewelacja, Mięso rozpływa się w ustach jak pani robi?. Beata tłumaczyła uprzejmie, kiwała głową, ale wewnątrz było jej gorzko. Bo chwalono jedzenie, nie ją. Bo była tutaj tylko kucharką, służącą, a nie jubilatką.
Minęła trzecia popołudniu. Za oknem majowe słońce, ciepło i pogodnie. Goście coraz głośniejsi, Adam opowiada wywody o nowej posadzie, Stefania znowu zaśmiewa się szczekliwie, Tomek rozmawia z kuzynem o rybach, jak zawsze.
Beata poszła do kuchni po czwartą turę mięsa. Ręce jej lekko drżały ze zmęczenia. Trzy godziny snu dały o sobie znać. Wstawiła mięso na stół i usłyszała z pokoju głos Stefanii, głośny i niecierpliwy: Beata, niosę już?! I przynieś śmietanę, bo się skończyła!
Bez proszę, bez dziękuję. Po prostu przynieś i zanieś, jak do służącej.
Wtedy się zatrzymała. Trzymając łyżkę nad półmiskiem, stała tak kilka sekund. W kuchni było cicho. Za oknem kiwała się gałąź klonu. Na kuchence stał pusty czajnik.
I coś w niej kliknęło.
Bez wielkiego buntu. Po prostu, jakby przełącznik.
Odstawiła łyżkę, odwiesiła rękawice na ten sam haczyk, co zawsze. Wzięła półmisek z mięsem i śmietanę z lodówki. Weszła do pokoju. Odstawiła wszystko na stół.
Wyprostowała się.
Posłuchajcie powiedziała. Spokojnie, ale wyraźnie. Najbliżsi odwrócili się w jej kierunku. Proszę, posłuchajcie przez chwilę.
Stefania dalej trajkotała z Adamem. Zosia patrzyła na matkę z zaskoczeniem. Tomek w końcu spojrzał.
Posłuchajcie powtórzyła głośniej.
Tym razem Stefania się przerwała. Patrzyła z dezaprobatą.
Co się stało? spytała z irytacją.
Beata spojrzała na ludzi przy stole swoich, nieswoich, męża, który w końcu wstał z kanapy, córkę z kieliszkiem w powietrzu, ciocię Stefanię otuloną fioletową apaszką.
Chcę coś powiedzieć zaczęła. Dziś mam urodziny. Skończyłam pięćdziesiąt lat.
No jasne, wszystkiego najlepszego! ktoś z końca z euforią wzniósł kieliszek.
Chwila zatrzymała ich Beata. Chciałabym, żebyście mnie wysłuchali.
Zapadła cisza. Serce miała spokojne, coś się w niej zdarzyło, czego się nie spodziewała.
Przez ostatnie dziesięć dni żyłam w trybie przygotowanie do cudzej zabawy. Spałam po parę godzin, wszystko zrobiłam sama, okna, zakupy, gotowanie, stoły, choćby krzesła pożyczyłam. Teraz siedzę tu przy stole dla ludzi, których w części w ogóle nie znam, w święto, które jest tylko pretekstem do zajęcia mojej kawalerki. Nie pozwolono mi wygłosić ani jednego toastu, przerwano trzy razy, a dziś usłyszałam, żebym przyniosła śmietanę tonem, jak do kelnerek.
W pokoju cisza, taka prawdziwa, co aż lekko dzwoni w uszach.
Beata, co ci jest? spytał Tomek, zakłopotany.
Mamo… szepnęła Zosia.
Stefania nabierała powietrza do odpowiedzi, ale Beata spojrzała prosto i ciocia ucichła.
Proszę państwa kontynuowała Beata, nie drżał jej głos proszę, przenieście resztę imprezy gdzie indziej. Tutaj obok jest kawiarnia Przytulna, bardzo ładnie tam mają. Mogę opłacić stół, jeżeli trzeba. Ale w moim mieszkaniu impreza się kończy.
Pauza.
Kuzynka Basia coś mruknęła z przekąsem, ktoś szukał kurtki, Stefania patrzyła wściekle, po czym cicho zabrała swój słoik z ogórkami co Beatę rozbawiło do łez.
Zosia podeszła do matki:
Mamo, co ty robisz… Przecież to straszne… Stefania…
Zosiu przerwała cicho Beata. Bardzo cię kocham. Ale teraz proszę, idź.
Córka patrzyła, jakby pierwszy raz mamę widziała. I może rzeczywiście zobaczyła kogoś innego.
Tomek wychodził ostatni.
Zwariowałaś? spytał, prawie bez złości, raczej z ciekawością.
Nie odpowiedziała Beata. Chyba właśnie przestałam wariować.
Nie odpowiedział nic i wyszedł.
Beata zamknęła drzwi, przekręciła zamek. Trwała w ciszy.
Cisza była gęsta i prawdziwa jak w nocy. Ale była trzecia po południu, ptaki ćwierkały, gdzieś huknęły drzwi od klatki. W domu była tylko ona. Odetchnęła, pierwszy raz od lat naprawdę.
Przyszła do kuchni, spojrzała na stół: mięso, sałatki, chleb, szklanki. Jej własny talerz nietknięty.
Wzięła go. Bez podgrzewania. Zabrała kawałek tortu z wiśniami, nalała herbaty z czajnika, bo woda była jeszcze gorąca.
Usiadła.
Za oknem topola kiwała się na majowym wietrze, liście jeszcze młode, lepkie, jej ulubione. Beata patrzyła na topolę i jadła mięso. Dobre było. Umiała gotować tu Stefania się nie myliła.
Potem zjadła tort.
Biszkopt leciutki, wiśnie lekko kwaśne, krem gładki. Jadła powoli, celebrowała każdy kęs. Nikogo nie musiała obsłużyć. Po raz pierwszy od nie wiadomo kiedy.
Nie płakała. Myślała, iż się popłacze, bo w filmie dokładnie tu powinna popłynąć muzyka, a ona łzy lać. A tu spokój, twarda ziemia pod nogami, jakby nagle stanęła na czymś pewnym, a nie na tej dziwnej chybotliwej chmurze.
Na telefon nie spojrzała przez dwie godziny. W końcu zerknęła.
Mnóstwo wiadomości. Zosia pisała trzy razy mamo, oddzwoń, mamo, nie rozumiem, co się dzieje, daj znać, iż wszystko ok. Tomek: nieładnie to wyszło. Stefania milczała, co ją choćby zdziwiło. Nieznane numery, pewnie goście. Sąsiadka z trzeciego piętra: Beatko, kiedy oddasz krzesła?
Odpisała tylko sąsiadce: Jutro oddam, dziękuję i przepraszam za zamieszanie.
Zosi: Wszystko ok. Odezwę się jutro.
Tomkowi nic.
Posprzątała na spokojnie. Bez żółci. Pochowała jedzenie do pojemników, pozmywała talerze, wyrzuciła śmieci. Oddała krzesła Tamarkowi z trzeciego piętra (otworzyła w szlafroku i tylko ciekawie spojrzała, ale nie pytała mądra kobieta).
Kąpiel była długa i relaksująca; patrzyła w sufit upstrzony plamą po przecieku, który już dawno miała z Tomkiem zamalować, ale zawsze było potem. I tak pomyślała iż trzy lata odkładania malowania sufitu to dokładnie to samo, co odkładanie własnego życia.
Tomek wrócił po 22. Słyszała klucz w zamku, kroki, buty na podłodze. Zajrzał do pokoju, stał w progu, a ona odpoczywała w łóżku z książką.
Wiesz, co zrobiłaś? zapytał.
Wiem odparła.
No i?
No i wszystko. Rozumiem.
Stefania… Piotruś… będzie awantura, myślałaś?
Tak Beata spojrzała na niego. Tomku, bardzo jestem zmęczona. Porozmawiamy jutro, dobrze?
Jeszcze kilka minut postał i poszedł na kanapę do salonu. Nie wołała go. Wyłączyła lampkę i spała dziesięć godzin pierwszy raz od niepamiętnych czasów.
Szóstego maja poranek zwyczajny: słońce między firankami, ptaki, zapach kawy ustawionej na timer. Wstała, zjadła kanapkę, Tomek jeszcze spał, w salonie cicho.
Włączyła laptopa.
Chciała tylko sprawdzić pogodę na tydzień, ale zobaczyła w przeglądarce starą zakładkę biuro podróży. Wycieczki po szlaku Piastowskim. Otworzyła przez przypadek miesiąc temu, poczytała i zamknęła, bo nie miała czasu.
Teraz ją kliknęła.
Gniezno, Kruszwica, Płock, Poznań osiem dni. Mała grupa, autokar, śniadania, wycieczki z przewodnikiem. Patrzyła na zdjęcia: białe kościoły nad rzeką, stare uliczki, klasztory w słonecznym maju. Nigdy tam nie była. Zawsze chciała. Tomek powtarzał: Po co gdzieś jechać, lepiej na działkę. Od dwudziestu lat każda wiosna na działce. Ziemniaki, ogródek, kabaczek.
Zadzwoniła do biura od razu o dziewiątej, zaraz po otwarciu.
Dzień dobry, czy są jeszcze miejsca na wyjazd 14 maja? odezwał się miły damski głos.
Tak, jedno wolne.
Jedno wystarczy. Proszę rezerwację.
Opłaciła kartą. Odłożyła telefon i poczuła się spokojnie, jakby całe ciało wiedziało, iż to adekwatna decyzja.
Potem zadzwoniła Zosia, ostrożnym głosem jakby stąpała po cienkim lodzie.
Mamo, hej. Jak się czujesz?
Dobrze odparła Beata.
Mamo, musimy pogadać. Ciocia Stefania bardzo się obraziła. Piotruś jest rozczarowany. To… no zaskoczyłaś wszystkich.
Rozumiem.
Może byś zadzwoniła do Stefanii z przeprosinami? Byłby spokój.
Nie, Zosiu spokojnie powiedziała Beata.
Co nie?
Nie będę przepraszać za to, iż poprosiłam gości, by wyszli z mojego domu w mój dzień. Ujęła kubek kawy i przytrzymała w dłoniach. Kubek ciepły, taki codzienny. Posłuchaj mnie, proszę, nie jak córka, co martwi się o Piotrusia, tylko jak Beaty.
Zosia milczała.
Wczoraj skończyłam pięćdziesiąt lat. Pięćdziesiąt. Cały dzień byłam służącą na cudzej imprezie. Padłam z wyczerpania, nie jadłam ani razu, nikt nie złożył życzeń ani nie spytał, jak się czuję. Usłyszałam przynieś śmietanę takim tonem, iż aż sama się zdziwiłam, iż pozwoliłam do tego dopuścić. Że przez dwadzieścia lat uczyłam wszystkich, iż mogę więcej niż trzeba, iż mam być wygodna.
Przerwała. Za oknem przejechał autobus, gołąb siadł na parapet.
Mamo cicho rzekła Zosia. Masz rację. Ale zaskoczyłaś mnie… To… no…
Wiem. Dla mnie też to nowe.
To znaczy, iż już zawsze tak będzie?
Beata się uśmiechnęła.
Nie wiem, czy zawsze. Ale wykupiłam wycieczkę.
Jaką wycieczkę?
Szlak Piastowski. Osiem dni. Wyjazd 14 maja. chwila ciszy.
Sama?
Sama.
Mamo wyszeptała Zosia.
Zosiu, to moja pierwsza podróż w życiu, którą planuję sama, dla siebie. Po pięćdziesięciu latach pierwszy raz. Kiedyś trzeba zacząć.
Nie odpowiedziała od razu, potem tylko: Dobra. Zadzwoń i rozłączyła się.
Tomek dowiedział się o wyjeździe przy obiedzie. Przyszedł do kuchni, zupa pyrkotała na kuchni. Beata powiedziała spokojnie: wykupiłam wycieczkę, jadę 14 maja, osiem dni, szlak Piastowski.
Patrzył długo, w końcu rzucił:
Nie spytałaś mnie.
Nie.
A to jak rozumieć?
Jak chcesz, Tomku.
Beata, może coś ci dolega? Może lekarza?
Posoliła zupę, spróbowała. Dodała jeszcze szczyptę.
Jest dobrze. Zupa za dwadzieścia minut.
Wyszedł. Słyszała tylko telewizor. Życie toczyło się dalej.
Kolejne dni bywały nerwowe. Tomek raz milczał, raz narzekał. Zwariowałaś, kiedyś byłaś inna, porządni ludzie tak nie robią. Słuchała, nie tłumaczyła się, nie przepraszała. To się zmieniło wcześniej potrafiła przepraszać choćby za cudze przewinienia, teraz nie.
Zosia zadzwoniła jeszcze raz, trzy dni później. Stefania rozgłosiła, iż już nigdy tu jej noga nie postanie. W porządku odparła Beata, a Zosia była wyraźnie zdezorientowana.
Mamo, przykro ci nie jest?
Nie.
Ale przecież… to rodzina…
Zosiu, Stefania to rodzina Piotrusia, nie moja. Moja rodzina to: ty, Tomek. Chcę, żebyśmy umieli żyć po swojemu, nie ciągle po ich myśli.
Zosia pomilczała, potem zagadnęła o szlak i hotel to był mały krok w przód. Beata to zauważyła i ucieszyła się.
Trzynastego maja pakowała walizkę niedużą, lekką, żeby sama sobie radzić. Pakowała najpotrzebniejsze rzeczy i sama się sobie dziwiła, jak dziwnie miłe to uczucie. Ostatni raz jechała z Tomkiem nad morze siedem lat temu wtedy wszystko pakowała dla wszystkich. Teraz tylko dla siebie. Nie zapomniała też niebieskiej sukienki. Niech jedzie.
Tomek wszedł, spojrzał na walizkę, siadł na łóżku.
Ty na serio wyjeżdżasz powiedział. Nie pytał.
Na serio.
Osiem dni?
Tyle.
Potarł czoło.
Jest coś do zjedzenia? Ja… nie za bardzo umiem…
Tomku, jesteś dorosły. W lodówce są obiady na trzy dni, spokojnie sobie poradzisz. Dalej upichcisz albo coś zamówisz. Dasz sobie radę.
Patrzył na nią; widziała, iż chce coś odburknąć albo się oburzyć, ale coś go powstrzymało. Może jej wyraz twarzy nie była już tą samą Beatą.
No dobra rzucił w końcu. Jedź.
Po prostu: Jedź. Bez Miłej podróży, bez Uważaj na siebie. Ale i bez zwariowałaś. I to już było coś.
Zamknęła walizkę.
Przed wieczorem zadzwoniła jej najlepsza przyjaciółka Grażyna. Rzadko się widywały, ale zawsze dzwoniły, gdy coś się działo.
Tamarka z trzeciego piętra mi opowiadała zagaiła Grażyna. Że wszystkich wyrzuciłaś z urodzin.
Poprosiłam poprawiła Beata.
Słuchaj, Beatko, brawo.
Dłuższa cisza.
Naprawdę?
Znam cię ponad trzydzieści lat. Zawsze się poświęcałaś. Jestem dumna, iż w końcu…
Grażuś, bez patosu, proszę! Beata parsknęła.
No dobra, bez. Gdzie jedziesz?
Szlak Piastowski. Sama.
Sama?! Zawsze marzyłam.
To pojedź.
Mój nie puści.
Grażynko, wiesz, nie puści to jak masz osiem lat, a mama cię nie puści na podwórko. W dorosłym życiu nie puści znaczy, iż sama się nie odważysz.
Grażyna się zaśmiała, po czym spoważniała.
Jesteś już inną kobietą, Beatko.
Nie wiem. Po prostu zmęczyło mnie bycie wygodną.
Wszyscy się męczą. Ale ty byłaś pierwsza, co coś z tym zrobiła.
Może. Po prostu o tym nie gadamy, bo przecież to wstyd.
Wstyd ci?
Beata wyjrzała przez okno. Na klatce świeciły się okna innych mieszkań, gdzie kobiety zmywały, dzieci oglądały bajki, ktoś krzątał się po kuchni.
Nie, Grażyno. Zero wstydu.
Czternastego maja Beata wstała o wpół do szóstej. Tomek spał. Zrobiła kawę, spakowała kanapki, upewniła się, iż ma dokumenty. Ubrała niebieską sukienkę, bo czemu nie? Bo po pięćdziesiątce można nosić choćby najładniejszą sukienkę o szóstej rano, jeżeli się chce.
Stanęła w korytarzu, patrząc na swoje mieszkanie. Trzy pokoje, dziewiąte piętro, widok na topole, plama na suficie, ręcznik z kogutami… Znane, swojskie, kochane. Ale dzisiaj wychodziła z tego mieszkania już kimś innym. I to była prawda.
Z kuchni dobiegł dźwięk. Tomek wyszedł w podkoszulku i spodniach dresowych, włosy sterczały. Spojrzał na nią i walizkę.
Idziesz już, powiedział.
Tak, taksówka czeka.
Pokiwał głową. Pogrzebał nogą, potem dodał:
Wszystkiego najlepszego, Beatka. Nie powiedziałem ci tamtego dnia.
Spojrzała na niego. Pięćdziesiąt cztery lata, zmęczona twarz, siwe włosy. Człowiek, z którym przeżyła dwadzieścia siedem lat. Nie wiedziała, co dalej z nimi będzie. Nie wiedziała, czy coś się zmieni, jak wróci. Życie to nie serial, iż osiem dni zmienia wszystko.
Dziękuję, Tomku powiedziała tylko.
Otworzyła drzwi i wyszła.
Taksówka już czekała pod blokiem. Załadowała walizkę, usiadła z tyłu. Kierowca, młody chłopak, spytał: Na dworzec? Tak, na dworzec.
Warszawa powoli się budziła. Na ulicach cicho, niemal pusto. Majowy ranek, lekki chłód, światło. Drzewa jasnozielone, wręcz nienaturalne; Beata patrzyła przez szybę i myślała, jak dawno nie zauważała prostych rzeczy. Liście świeże, błękit nieba…
Na dworcu było jak zwykle: tłum, zapach drożdżówek, zapowiedzi przez megafon, maszerujący z walizkami ludzie. Odszukała adekwatny peron, ustawiła się.
Pociąg podjechał punktualnie.
Znalazła przedział, dolna koja pod oknem jak lubiła. Współpasażerowie starsze, miłe panie. Jedna wyjęła termos, podała herbatę. Dziękuję, później się napiję odpowiedziała Beata.
Pociąg ruszył.
Warszawa mijała za oknem: bloki, drzewa, garaże, przystanki. Wszystko zostawało w tyle. Potem coraz większe pola, lasy, przestrzeń i niebo. Patrzyła i nie myślała o niczym konkretnym. Po prostu była. Po raz pierwszy od lat.
Telefon leżał w kieszeni. Nie zaglądała.
Myślała tylko, iż w Gnieźnie nigdy nie była. Że widziała tylko na zdjęciach te kościoły, te zamki, iż w Kruszwicy jest Mysia Wieża, o której czytała jako dziecko…
Współpasażerka pyta: Daleko pani jedzie?
Beata uśmiechnęła się.
Szlakiem Piastowskim odpowiedziała.
Piękna rzecz. Sama?
Sama.
Odważnie skinęła kobieta z uznaniem.
A ja tam nie wiem. Po prostu najwyższa pora.
Pociąg nabierał rozpędu. Za oknem rozpościerała się Polska, wielka, zielona, z białymi brzozami na polach. Beata Zielińska patrzyła za okno, myśląc, iż gdy następnym razem ktoś rzuci jej przynieś śmietanę takim tonem, pewnie się tylko uśmiechnie. Uprzejmie. I powie: Nie.
Takie małe słowo.
Trzy litery.
Powiedziała je wczoraj po raz pierwszy na serio.
Może się nauczy.
Na zmiany w życiu nigdy nie jest za późno.
