Przemoc ekonomiczna dotyczy zwłaszcza rodzin, w których tylko jedna osoba pracuje zawodowo. Jednak nie jest to jedyny scenariusz, można wyobrazić sobie wcale nie rzadką sytuację, gdy pieniądze zarobione przez dwie osoby lądują na koncie, do którego ma swobodny dostęp tylko jedna z nich. Z tego powodu sprawuje pełną kontrolę, wydziela je, decyduje o wszystkim. Druga osoba musi się w pełni podporządkować. Od razu warto dodać, iż wcale nie chodzi w tym przypadku o mądre gospodarowanie pieniędzmi, raczej o posiadanie nad kimś kontroli i władzy.
Przemoc ekonomiczna – gdy musisz prosić o pieniądze na podpaskiPieniądze są wspólne
Jeśli ktoś zawarł związek małżeński i nie podpisał intercyzy, to oznacza tyle, że wszystkie pieniądze zarabiane przez małżonków są wspólne. Nie ma znaczenia, czy ktoś zarabia więcej oraz choćby to, iż jedna z osób nie zarabia w ogóle. Pieniądze należą do dwóch osób i majątek, który w okresie małżeństwa się gromadzi, również.
Co do zasady przemoc ekonomiczna jest zatem nieuzasadniona, bo nikt nie ma prawa czuć się ważniejszy pod względem finansowym. Tak jak całkiem bezzasadne jest przekonanie, z którego wynika, iż ten kto zarabia, ma władzę. Oczywiście często dana osoba tak się czuje, ale nie powinna. Podobnie jak druga strona, która ma mniej, co odbiera jej siłę głosu – nie ma podstaw do kompleksów.
Pieniądze w małżeństwie są wspólne.
Co nie zmienia jednak faktu, iż warto zarabiać, aby w ten sposób budować własną niezależność.
Gdy jedna osoba jest oszczędna, a druga nie…
Często przemoc ekonomiczną widzi się tam, gdzie tak naprawdę jej nie ma. Nie można jej bowiem identyfikować w związkach, w których jedna osoba jest rozrzutna, a druga oszczędna i ta druga próbuje wpłynąć na tą pierwszą.
To naturalne, iż możemy różnić się w podejściu do pieniędzy. Niektórzy lubią żyć z dnia na dzień, ponad stan, inni podchodzą do wydawania pieniędzy bardzo ostrożnie. Są tacy, którzy budują poduszkę finansową i tacy, którzy uważają, iż ich na to nie stać.
Kluczowe jest dogadanie się, w jaki sposób będziemy gospodarować pieniędzmi, jakie cele finansowe mamy i jakie zasady przyjmujemy oraz to, jaki stosunek mamy do środków finansowych. Czasami przydaje się metoda kopertowa, czyli rozłożenie pieniędzy na kupki i gospodarowanie nimi zgodnie z ustalonymi regułami – mamy wtedy przykładowo środki na jedzenie, na opłaty, na przyjemności, ubrania, oszczędności, itd. To może nam gwałtownie zobrazować, na co dokładnie wydajemy pieniądze i jak nad tym zapanować. W ten sposób można też uniknąć nieporozumień i złości.
Niestety warto tu dodać, iż przemoc ekonomiczna bywa też skutkiem nadmiernie lekkiego podejścia do pieniędzy i braku zaufania do drugiej osoby. Nie zawsze jest efektem patologicznej chciwości, niekiedy po prostu lęku.
Przemoc ekonomiczna to narzędzie kontroli
Kiedy zatem dochodzi do przemocy ekonomicznej?
- kiedy na przykład kobieta ma wydzielane niewspółmiernie niskie pieniądze na codzienne wydatki,
- blokuje się jej dostęp do wspólnych środków, kart, itd.,
- żąda się przedstawienia paragonów, rozlicza się z każdej złotówki,
- nie stać ją na podstawowe środki, takie, jak artykuły higieniczne,
- partner utrudnia edukowanie się, czy pójście do pracy,
- jedna osoba kupuje sobie kosztowne przedmioty, a druga musi rezygnować niemal ze wszystkiego,
- istnieje obawa, jak druga strona zareaguje na podstawowe wydatki,
- żeby dostać pieniądze, trzeba sobie zasłużyć,
- nie ma równowagi w związku, jedna osoba podejmuje finansowe decyzje, druga musi się dostosować,
- brakuje wiedzy dotyczącej wspólnych finansów,
- jedna z osób podejmuje decyzje o chwilówkach i pożyczkach, nie konsultując tego z drugą osobą.
- pieniądze są środek do kontroli, szantażowania i manipulowania,
- jedna z osób czuje się gorsza, tylko dlatego, iż mniej zarabia
- przemoc ekonomiczna to pozbawienia osoby autonomii, regularne upokarzanie jej i tworzenie z niej osoby uległej.
Co się dzieje z osobą, która staje się ofiarą przemocy ekonomicznej?
- traci godność,
- niezależność,
- poczucie bezpieczeństwa,
- często również odwagę do zmiany swojej życiowej pozycji.
Jak sobie radzić z przemocą ekonomiczną?
Należałoby zacząć od nazwania problemu.
Przemoc ekonomiczna to nie jest oszczędność, to nie jest efekt “takiego charakteru” jest to przemoc o podobnych mechanizmach działania jak przemoc fizyczna czy przemoc psychiczna.
Uwolnienie się zaczyna się od uświadomienia sobie problemu. Zaprzestania wypierania go, usprawiedliwiania, tylko od spojrzenia prawdziwe w oczy – to, co się dzieje nie jest normalne. Gdy to sobie uzmysłowimy, możemy o siebie zadbać.
Co później? najważniejsze jest zadbanie o swoje bezpieczeństwo, dobrym rozwiązaniem staje się osobne konto, aby zabezpieczyć podstawowe potrzeby, następnie należy zrobić wszystko, żeby odkładać niewielkie kwoty, ale systematycznie. Nie jest też przesadą zrobienie kopii ważnych dokumentów i przechowywanie ich poza domem.
Poza tym dobrze notować konkretne sytuacje, kiedy partner podjął decyzje finansową bez konsultacji, gdy ograniczył środki (zapisuj, kiedy, na co). Wszystkie te informacje są ważne, jeżeli w przyszłości będzie trzeba poszukiwać pomocy prawnej.
Należy budować swoją niezależność finansową. Uczyć się codziennie, robić kursy online, brać choćby niewielkie zlecenia, budować sieć kontaktów, chodzić na rozmowy kwalifikacyjne (możesz to robić online), warto skoncentrować się nad stworzeniem najlepszego z możliwych CV, cały czas się kształcić.
Dobrze szukać wsparcia u zaufanej osoby. Można iść do psychologa, ale równie dobrze można porozmawiać z kimś, kto wysłucha. Czasami wystarczy życzliwa obecność i wypowiedzenie pewnych słów na głos.
Kilka ważnych słów na koniec
Przemoc ekonomiczna sama z siebie się nie skończy.
Tylko osoba jej doświadczająca może z nią realnie skończyć. Podstawa to uświadomienie sobie problemu i wzmocnienie swojej pozycji. Należy zabezpieczyć się i zadbać o to, żeby móc pracować, choćby w ograniczonym zakresie. Warto wziąć papier i długopis, żeby spisać to, co musi się zmienić. Taka forma daje wyższą szansę na powodzenie i pozwala osiągnąć również w patowej sytuacji dużo więcej niż można byłoby się spodziewać.
Przemoc ekonomiczna jest bardzo upokarzająca. Nie pozwólmy sobie na to, aby tkwić w chorym układzie.
Jak ustalać zdrowe granice w związkach?
