Słyszymy, iż ktoś do nas mówi, ale coraz częściej prosimy o powtórzenie. W większym gronie trudno nam nadążyć za rozmową, a po spotkaniu czujemy zmęczenie. Problem nie zawsze polega tylko na tym, jak głośno słyszymy. Ważne jest również to, jak mózg odbiera i przetwarza docierające do niego informacje. Czym różni się słyszenie od słuchania i kiedy warto zbadać słuch, wyjaśnia mgr Halina Paliwoda, protetyk słuchu, właścicielka podmiotu leczniczego Amed Centrum Audiologii i Aparaty Słuchowe oraz doktorantka Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu.
Materiał reklamowy Amed Aparaty Słuchowe
Więcej aktualnych informacji znajdziesz na stronie głównej gazetasenior.pl
Dlaczego z wiekiem słyszymy gorzej?
Słyszenie oraz skuteczne słuchanie wiążą się nie tylko z prawidłowo funkcjonującą drogą słuchową, ale również z prawidłowo funkcjonującymi centralnymi procesami przetwarzania słuchowego. W chwili narodzin nasze ucho może odbierać dźwięki w zakresie od 20 Hz do 20 kHz. Z wiekiem pasmo to zawęża się do ok. 16 kHz. To naturalny, powolny proces starzenia się słuchu. Wiąże się on z uszkodzeniem receptora, czyli zewnętrznych komórek słuchowych, które niestety nie mają zdolności odnawiania się.
Komórki słuchowe są bardzo wrażliwe i mogą zostać dodatkowo uszkodzone wskutek współistniejących chorób, np. kardiologicznych, takich jak nadciśnienie tętnicze, endokrynologicznych, diabetologicznych, takich jak cukrzyca, czy genetycznych. Do uszkodzeń może dochodzić także w wyniku nadmiernej ekspozycji na hałas w pracy, np. przemysłowy lub budowlany, słuchania głośnej muzyki przez dłuższy czas, a także wykonywania prac remontowych czy ogrodowych bez stosowania odpowiedniej ochrony słuchu.
Jak działa narząd słuchu?
Ucho ludzkie może jednocześnie odebrać niezliczoną ilość dźwięków, ale to mózg pozwala na ich lokalizację w przestrzeni i identyfikację. Część obwodowa naszej drogi słuchowej składa się z trzech części: ucha zewnętrznego, ucha środkowego i ucha wewnętrznego, które są ze sobą powiązane i mają ściśle określone zadania.
Zadaniem ucha zewnętrznego, czyli małżowiny usznej i przewodu słuchowego zewnętrznego, jest odbiór fali akustycznej. Ucho środkowe poprzez łańcuch najmniejszych w naszym organizmie kosteczek: młoteczka, kowadełka i strzemiączka, przekazuje ją do ucha wewnętrznego, czyli tzw. ślimaka, w którym zlokalizowany jest receptor słuchu, a dokładnie komórki słuchowe.
W uchu wewnętrznym zaczyna się przekazywanie dźwięku w postaci impulsów elektrycznych, które następnie poprzez nerw słuchowy wędrują do kory mózgowej. To mózg sprawia, iż jesteśmy w stanie usłyszeć i zrozumieć, co mówi do nas inna osoba.
Podstawą naszego słuchu jest sprawnie działająca cała droga słuchowa. Musimy mieć pewność, iż np. w przewodzie słuchowym zewnętrznym nie zalega woskowina, iż w uchu środkowym nie znajduje się płyn, a w uchu wewnętrznym nie są uszkodzone komórki słuchowe. Bez tego informacja, którą odbierze nasz mózg, będzie niepełna, za cicha lub zniekształcona. Wtedy np. zamiast słowa „targ” usłyszymy słowo „bark” czy „park” albo zamiast „wjazd” – „zjazd”. I do nieporozumień już blisko.
Jak wygląda diagnostyka słuchu? Gdzie można ją wykonać?
Badanie słuchu jest krótkie i bezbolesne. Warto odwiedzić gabinet protetyki słuchu lub poradnię laryngologiczną. W takich profesjonalnych ośrodkach badanie wykonuje się w kabinie audiometrycznej.
Podstawowym badaniem słuchu jest audiometria tonalna. Można ją uznać za profilaktyczne badanie słuchu u osób dorosłych. Wynik wskazuje, jak słyszymy poszczególne dźwięki oraz czy mamy niedosłuch, czy też słuch jest prawidłowy.
Uzupełnieniem audiometrii tonalnej może być audiometria słowna. To badanie oceniające tzw. wyższe funkcje słuchowe. Jest zaliczane do badań subiektywnych, nadprogowych. Zadaniem badanego jest powtarzanie listy słów przy różnych poziomach natężenia dźwięku. Wynik audiometrii słownej pozwala określić, przy jakim poziomie natężenia dźwięku i jaki procent słów pacjent jest w stanie prawidłowo zrozumieć i powtórzyć. Wskazuje więc nie tylko, czy osoba słyszy, ale również czy i jak rozumie przedstawiony jej materiał słowny.
Można powiedzieć, iż prawidłowe wyniki obu badań oznaczają dobre słyszenie i rozumienie, czyli: słyszę i rozumiem.
Nasz zmysł słuchu słyszy, ale czy słucha?
Słuchanie to zachowanie, w którym nasza uwaga ukierunkowuje się na to, czego słuchamy. Z tym się nie rodzimy. Tej zdolności musimy się w ciągu naszego życia nauczyć.
Żeby mówić o słuchaniu mowy, musimy zrozumieć, iż dodatkowo w proces słyszenia angażujemy procesy uwagi i pamięci słuchowej, emocje, a poprzez narząd równowagi również postrzeganie przestrzenne. Nie bez znaczenia są dla nas intonacja osoby mówiącej, mowa jej ciała, mimika twarzy oraz nasz zasób słownictwa i wiedza o świecie.
Tracąc słuch, tracimy jednocześnie zdolność prawidłowego zrozumienia informacji. Wkładamy wówczas w słuchanie więcej wysiłku. Nasz mózg pracuje na zwiększonych obrotach, a my po rozmowie w grupie osób stajemy się coraz bardziej zmęczeni. W efekcie z czasem okazuje się, iż zostaje nam również mniej zasobów na zapamiętywanie informacji i koncentrację.
Wówczas wydaje się nam, iż wszyscy wokół mówią niewyraźnie i z niewystarczającą dbałością wypowiadają końcówki. Dochodzimy do wniosku, iż słyszymy, tylko nie rozumiemy wypowiedzi.
To pierwszy znak, żeby skorzystać z badania słuchu. Im wcześniej wykryjemy niedosłuch, tym wcześniej możemy zareagować. Liczne badania naukowe potwierdzają, iż nieleczony niedosłuch wiąże się z pogorszeniem funkcji poznawczych oraz rozwijającymi się procesami otępiennymi. Konsekwencją może być wycofywanie się z życia rodzinnego i towarzyskiego, brak pewności siebie, a często również pojawiająca się apatia i depresja.
Działania wspierające dobre słyszenie
- Profilaktyczne badanie słuchu.
- Jak najwcześniejsze stosowanie indywidualnie dobranych aparatów słuchowych.
- Treningi słuchowe.
- Aktywny odpoczynek poza miastem, na łonie przyrody, np. nad jeziorem, w lesie czy nad rzeką.
- Stosowanie indywidualnych ochronników słuchu w pracy, podczas koncertów i na stadionach sportowych.
- Zwracanie uwagi na poziom natężenia hałasu generowanego przez sprzęty AGD.
- Unikanie używek, takich jak alkohol i papierosy.
- Zwracanie uwagi na ototoksyczność stosowanych leków.
- Korzystanie z poradnictwa genetycznego w zakresie dziedziczenia podatności na zaburzenia słuchu.
W październiku bezpłatne profilaktyczne badania słuchu
Zapraszamy na bezpłatne profilaktyczne badanie słuchu w gabinetach Amed Aparaty Słuchowe. Nie czekaj! Tym badaniem można dużo zmienić. Pomożemy ocenić słuch i znaleźć odpowiednie rozwiązanie.
Po więcej informacji zapraszamy do gabinetów Amed Aparaty Słuchowe
- Poznań ul. Poznańska 18 a/1, tel. 48 730 554 111
- Zalasewo ul. Kórnicka 198 b lok. 7, tel. 48 730 580 111
- Wieleń, ul. Storczykowa 1 tel. tel. 48 609 712 803
fot. Zdjęcie ilustracyjne, Adobe Stock oraz archiwum prywatne Halina Paliwoda
Dziękujemy, iż przeczytałaś/łeś artykuł do końca. Mamy dla Ciebie kilka propozycji!
✓ Prenumeruj Gazetę Senior
>>>TU nie przegap ważnych tematów dla seniorów
✓ Zapisz się do bezpłatnego Newslettera [środowy biuletyn] >>>TU najciekawsze treści prosto na Twój e-mail
✓ Wesprzyj pracę redakcji drobną kwotą: odwiedź buycoffee.to/gazeta-senior >>>TU
Mogą zainteresować Cię również inne artykuły „Gazety senior”. Sprawdź!
Bakterie w tężniach. Czy jest się czego bać? Czym różni się miejska mikrotężnia od tężni uzdrowiskowej i co zaleca GIS?
