PREZYDENT PODPISAŁ USTAWĘ O OSOBACH STARSZYCH I KOORDYNACJI OPIEKI DŁUGOTERMINOWEJ
Prezydent podpisał ustawę o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej. Nowe przepisy wprowadzają Bon Senioralny, porządkują system opieki długoterminowej oraz rozszerzają zakres działań państwa na rzecz seniorów. Na pierwszą edycję programu Bon Senioralny rząd przeznaczy łącznie 1 mld zł.
Ustawa ma stworzyć podstawę do rozwoju kolejnych programów i rozwiązań w polityce senioralnej. Realizuje również kamień milowy Krajowego Planu Odbudowy dotyczący opieki długoterminowej.
W pierwszej edycji programu rząd przeznaczy 1 miliard zł na Bon Senioralny. To rekordowa kwota na organizację usług wsparcia w miejscu zamieszkania. Rząd przychodzi z interwencją skierowaną do osóbstarszych, aby mieli szansę uzyskać wsparcie nie tylko w dużym mieście, ale także w mniejszej miejscowości czy na wsi – mówi Marzena Okła-Drewnowicz, sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów i pełnomocnik rządu do spraw polityki senioralnej.
Czym jest Bon Senioralny?
Bon Senioralny będzie usługą wsparcia świadczoną w miejscu zamieszkania osoby, która ukończyła 65 lat. Senior otrzyma pomoc opiekuna, natomiast gmina dostanie środki na zorganizowanie usług, między innymi na zatrudnienie odpowiednich pracowników.
Gmina oceni potrzeby osoby starszej, zawrze z nią umowę i zapewni pomoc samodzielnie lub za pośrednictwem wybranego podmiotu.
Zakres wsparcia będzie mógł obejmować podstawowe czynności życia codziennego, takie jak:
- robienie zakupów,
- przygotowywanie posiłków,
- pomoc w utrzymaniu higieny,
- wsparcie podczas mycia i ubierania się,
- inne czynności niezbędne do możliwie samodzielnego funkcjonowania seniora w domu.
Kryterium dochodowe ma wynosić 3410 zł średniego miesięcznego dochodu obliczonego na podstawie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Kwota ta będzie rosła wraz z waloryzacją emerytur i rent. Próg finansowy uprawniający do uzyskania wsparcia będzie około trzykrotnie wyższy od kryterium stosowanego w pomocy społecznej.
Program najpierw trafi do gmin z ograniczonym dostępem do usług
W pierwszej kolejności Bon Senioralny ma zostać uruchomiony w gminach, w których usługi opiekuńcze nie są w tej chwili świadczone lub korzysta z nich nie więcej niż 10 osób.
Następnie program obejmie samorządy, w których prognozowany jest wysoki wzrost liczby seniorów oraz ich udziału w lokalnej społeczności. Dotyczy to często gmin wiejskich i miejsko-wiejskich.
Obecnie blisko 13 proc. gmin nie zapewnia usług opiekuńczych, a około 32 proc. świadczy je dla nie więcej niż 10 osób. Program ma pomóc w likwidowaniu tzw. białych plam na mapie dostępności usług opiekuńczych.
4,5 mld zł na Bon Senioralny do 2035 roku
Na pierwszą edycję programu, obejmującą lata 2026–2028, budżet państwa przeznaczy łącznie 1 mld zł.
Finansowanie ma wynieść:
- 100 mln zł w 2026 roku,
- 400 mln zł w 2027 roku,
- 500 mln zł w 2028 roku.
W kolejnych latach na Bon Senioralny ma być przeznaczane po 500 mln zł rocznie. Łączne finansowanie programu w latach 2026-2035 ma wynieść 4,5 mld zł.
Jeden system opieki długoterminowej
Ustawa realizuje kamień milowy A70G Krajowego Planu Odbudowy w ramach reformy A4.6 „Wzrost współczynnika aktywności zawodowej określonych grup poprzez rozwój opieki długoterminowej”.
Celem zmian jest stworzenie spójnego systemu opieki długoterminowej, łączącego ochronę zdrowia z pomocą społeczną. Nowe przepisy wprowadzają wspólne definicje opieki długoterminowej, opieki nieformalnej oraz opiekuna nieformalnego.
Określają również, które instytucje odpowiadają za koordynowanie systemu, informowanie mieszkańców o dostępnych świadczeniach oraz monitorowanie sposobu udzielania pomocy.
Koordynator pomoże seniorowi znaleźć odpowiednie wsparcie
Jednym z najważniejszych rozwiązań przewidzianych w ustawie jest powołanie koordynatorów opieki długoterminowej na szczeblu powiatowym.
Koordynator pomoże osobie potrzebującej wsparcia i jej bliskim ustalić, jakiego rodzaju pomoc będzie najbardziej odpowiednia. Wskaże również usługi oraz świadczenia dostępne na terenie danego powiatu.
Informacje będą dotyczyły między innymi:
- pomocy świadczonej w domu,
- placówek dziennego pobytu,
- domów pomocy społecznej,
- zakładów opiekuńczo-leczniczych,
- zakładów pielęgnacyjno-opiekuńczych.
Senior i jego rodzina mają otrzymać jasną informację, gdzie należy się zgłosić, jakie dokumenty przygotować i jak przejść przez kolejne etapy uzyskiwania pomocy.
Państwo sfinansuje pracę koordynatorów
Zadania powiatowych koordynatorów opieki długoterminowej będą finansowane z budżetu państwa. Środki trafią do powiatów w formie dotacji celowych.
Na ten cel zaplanowano:
- 19,23 mln zł w 2027 roku,
- 19,71 mln zł w 2028 roku,
- 20,18 mln zł w 2029 roku.
W kolejnych latach koszt funkcjonowania systemu koordynatorów ma wynosić około 20 mln zł rocznie.
Szersze monitorowanie potrzeb osób starszych
Nowa ustawa utrzymuje dotychczasowe przepisy dotyczące działań na rzecz osób starszych, a jednocześnie rozszerza je o dodatkowe elementy.
Państwo przez cały czas będzie co roku monitorowało sytuację seniorów. Analizowana będzie również dostępność infrastruktury potrzebnej do ich aktywności społecznej, edukacyjnej, kulturalnej, sportowej i rekreacyjnej.
Dane te mają umożliwić lepszą ocenę potrzeb osób starszych oraz pomóc w przygotowywaniu kolejnych działań i programów rządowych.
Coraz więcej seniorów będzie potrzebować pomocy
W Polsce żyje w tej chwili prawie 10 mln osób w wieku co najmniej 60 lat. Stanowią one więcej niż jedną czwartą mieszkańców kraju.
Według prognoz do 2050 roku liczba osób w tej grupie wiekowej wzrośnie do 12,4 mln, a seniorzy będą stanowili niemal 40 proc. społeczeństwa.
Szczególnie gwałtownie będzie rosła liczba najstarszych osób. Populacja mieszkańców Polski w wieku co najmniej 85 lat ma zwiększyć się ponad dwukrotnie – z około 840 tys. do 1,7 mln.
Wraz z wiekiem zwiększa się ryzyko występowania chorób przewlekłych, ograniczeń sprawności i trudności w wykonywaniu codziennych czynności. Z tego powodu jednym z głównych elementów ustawy jest rozwój opieki długoterminowej świadczonej możliwie blisko miejsca zamieszkania seniora.
Jednocześnie będzie zmniejszać się liczba osób w wieku produkcyjnym. w tej chwili jest ich około 21,7 mln, natomiast do 2050 roku liczba ta ma spaść do 15,8 mln, czyli o prawie 6 mln.
Ta ustawa to systemowe podejście do planowania polityki senioralnej. To akt prawny, który ma być fundamentem tworzenia rozwiązań dla osób starszych. Jest tak zaprojektowana, żeby była kołem zamachowym dla kolejnych rozwiązań, działań i programów na rzecz seniorów – podkreśla Marzena Okła-Drewnowicz.
PRZYSZŁOŚĆ OPIEKI SENIORALNEJ W POLSCE
CHCEMY WSPARCIA ZATRUDNIENIA SENIORÓW
