Powiedziałam mężowi, żeby zaprosił swoją mamę na kolację. Nie wiedziałam, iż tej samej nocy wyjdę z własnego domu. Nigdy nie należałam do kobiet robiących sceny – choćby gdy chciało mi się krzyczeć, milczałam, choćby gdy cierpiałam, uśmiechałam się… Ale tamtego wieczoru wszystko się zmieniło. Moja opowieść zaczęła się od zwykłej kolacji, która zamieniła się w próbę sił i pokazała mi, iż czasami największym zwycięstwem kobiety jest nie być wybraną, ale wybrać siebie. Czy na moim miejscu zostałabyś walczyć o rodzinę, czy odeszłabyś jeszcze tej samej nocy?

Poprosiłam męża, żeby zaprosił swoją mamę na kolację. Nie miałam pojęcia, iż wyjdę z tego mieszkania tej samej nocy.

Nigdy nie byłam z tych kobiet, które robią sceny. choćby gdy miałam ochotę wrzeszczeć, zaciskałam zęby i milczałam. choćby gdy bolało, udawałam, iż wszystko jest dobrze. choćby gdy wyczuwałam, iż coś jest nie tak, mówiłam sobie: spokojnie przejdzie nie ma sensu się wykłócać.

Ale tamten wieczór nie przeszedł.
I tak naprawdę, gdybym nie usłyszała jednej, rzuconej niby mimochodem frazy, to dalej tkwiłabym z tym samym kłamstwem przez lata.

A wszystko zaczęło się od pozornie zwykłego pomysłu.
Zrobić kolację.
Tylko kolację.
Nie święto, nie uroczysty obiad, żadna wielka celebra. Jeden stół, domowe jedzenie i próba zebrania rodziny wokół. Żeby było spokojnie. Żeby pogadać. Żeby się uśmiechnąć. Żeby wyglądało na zwyczajność.

Od dawna wiedziałam, iż relacje między mną a jego matką są napięte jak struna.
Ona nigdy nie mówiła wprost: nie lubię cię.
Nie. Była bardziej wyrafinowana. Bardziej subtelna. Bardziej podstępna.
Na przykład:
Ty to jesteś taka specyficzna.
Ja to nie potrafię się przyzwyczaić do tych nowoczesnych kobiet.
Wy młodzi to wszystko wiecie najlepiej.
I zawsze z uśmiechem. Z tym uśmiechem, który zamiast pozdrowić, rani.

Ale myślałam, iż jak bardziej się postaram, będę milsza, bardziej cierpliwa to może kiedyś się uda.

Wrócił z pracy zmęczony, rzucił klucze na stół i zaczął się rozbierać jeszcze w przedpokoju.
Jak minął dzień? zapytałam.
Tak jak zwykle. Chaos.
Głos miał bezbarwny. Ostatnio tylko tak mówił.
Pomyślałam żeby zaprosić twoją mamę w sobotę na kolację.
Zatrzymał się. Spojrzał na mnie dziwnie, jakbym powiedziała coś z innego świata.
Po co?
Żeby nie było tak na dystans. Chcę spróbować. W końcu to twoja mama.
Zaśmiał się. Nie życzliwie. Tak, iż wiedziałam: jesteś naiwna.
Ty to masz pomysły.
Wcale nie jestem szalona. Po prostu chcę, żeby było normalnie.
To nie będzie normalne.
Ale spróbujmy.
Westchnął jakby mu dołożyła kolejny ciężar na barki.
Dobrze. Zaproś ją. Tylko bez żadnych dram.
To ostatnie mnie ukuło.
Bo to nie ja robiłam dramaty. Ja je połykałam w ciszy.
Ale nic nie mówiłam.

Nadszedł dzień. Gotowałam jak przed egzaminem. Celowo wybrałam dania, które wiem, iż lubi. Starannie nakryłam stół. Zapaliłam świeczki, które trzymałam na szczególne okazje. Ubrałam się elegancko, ale nie przesadnie. Żeby wyglądało z szacunkiem.

On cały dzień był nerwowy. Kręcił się po mieszkaniu, podchodził do lodówki, zamykał ją, zerkał na zegarek.
Spokojnie rzuciłam. To tylko kolacja, nie pogrzeb.
Spojrzał na mnie, jakbym powiedziała największą bzdurę.
Ty nie rozumiesz.

Przyszła punktualnie, ani minuty za wcześnie, ani za późno.
Gdy zadzwoniła domofonem, napiął się jak struna. Wyprostował się, poprawił koszulkę, rzucił mi przelotne spojrzenie.
Otworzyłam drzwi.
Stała w płaszczu, z tą pewnością siebie, jaką mają kobiety przekonane, iż świat im coś winien. Przeskanowała mnie wzrokiem, zatrzymała się na twarzy i uśmiechnęła się. Nie ustami. Oczami.
No witam rzuciła.
Zapraszam odpowiedziałam. Cieszę się, iż przyszłaś.
Weszła jakby sprawdzała sanepid.
Obejrzała przedpokój. Potem salon. Następnie kuchnię. Na końcu mnie.
Całkiem przyjemnie powiedziała. Jak na mieszkanie.
Udawałam, iż nie słyszę tej złośliwości.

Usiedliśmy. Nalałam wina. Postawiłam sałatkę. Starałam się prowadzić rozmowę, pytać co u niej, co nowego ona odpowiadała krótko, zwięźle, szorstko.

I wtedy się zaczęło.
Jesteś bardzo chuda rzuciła do mnie. To nie jest dobre dla kobiety.
Zawsze taka byłam uśmiechnęłam się.
Nie. To z nerwów. Kobieta jak się denerwuje, albo tyje, albo chudnie. A nerwowa w domu nie wróży dobrze.
On nie zareagował.
Spojrzałam na niego, licząc, iż coś powie. Nic.
Jedz, dziewczyno. Nie udawaj wróżki ciągnęła.
Nałożyłam więcej na talerz.
Mamo, już wystarczy rzucił leniwie.
Ale to było wystarczy z grzeczności. Nie obrona.

Podałam danie główne. Spróbowała, kiwnęła głową.
Może być. Nie jak u mnie, ale może być.
Zaśmiałam się cicho. Żeby nie było sztywno.
Miło mi, iż smakuje.
Upiła łyk wina, spojrzała mi w oczy.
A ty naprawdę wierzysz, iż miłość wystarczy?
To pytanie było tak niespodziewane, iż zgłupiałam.
Słucham?
Miłość. Uważasz, iż wystarczy? Że to wystarczy, by mieć rodzinę?
On poruszył się na krześle.
Mamo
Ja pytam. Miłość jest fajna, ale to nie wszystko. Jest rozum. Jest kalkulacja. Jest równowaga.
Poczułam, jak powietrze robi się ciężkie.
Rozumiem powiedziałam. Ale my się kochamy. Dajemy radę.
Uśmiechnęła się powoli.
Tak?
Zwróciła się do niego:
Powiedz jej, iż dajecie radę.
Zakłamał się jedzeniem. Sztucznie kasłał.
Dajemy radę powiedział cicho.
Ale głos mu nie drżał od wiary. Drżał od wymuszenia.
Wpatrzyłam się w niego.
Coś się dzieje? zapytałam ostrożnie.
Machnął ręką.
Nic. Jedz.

Otarła usta serwetką i kontynuowała:
Nie jestem przeciwko tobie. Nie jesteś zła. Po prostu jest różnica między kobietą do miłości, a kobietą do rodziny.

Wtedy zrozumiałam.
To nie była kolacja. To był przesłuchanie.
Odwieczny konkurs: czy zasługujesz? Tylko ja nie wiedziałam, iż biorę w nim udział.
A ja jestem jaka? zapytałam. Bez agresji. Z ciekawością. Klarownie.
Nachyliła się do stołu.
Jesteś wygodna, dopóki milczysz.

Spojrzałam jej w oczy.
A jeżeli nie milczę?
Wtedy zaczyna się problem.

Zapadła cisza. Świeczki drżały. On patrzył w talerz, jakby tam szukał ratunku.

To też tak myślisz? zwróciłam się do niego. Że jestem problemem?
Westchnął.
Proszę cię, nie zaczynaj
To nie zaczynaj było policzkiem.
Ja nie zaczynam. Pytam.
Zirytował się.
Co mam powiedzieć?
Prawdę.

Ona się uśmiechnęła.
Prawda nie zawsze się nadaje do stołu.
Nie powiedziałam. Właśnie tu się powinna pojawić. Bo tu wszystko wychodzi na jaw.

Spojrzałam mu prosto w oczy.
Powiedz mi: ty naprawdę chcesz tej rodziny?
Zamilkł. I ta cisza była odpowiedzią.

Poczułam, jak we mnie pęka coś, co trzymało się latami. Jakby węzeł ustąpił.

Ona znów przerwała, tym razem tonem pobłażliwej kobiety:
Słuchaj, nie chcę wam przeszkadzać. Ale prawda jest taka, iż mężczyzna musi mieć spokój. Dom powinien być przystanią, a nie areną konfliktów.
Konfliktów? powtórzyłam. Jakich konfliktów?
Wzruszyła ramionami.
No ty. Ty ciągle coś analizujesz. Ciągle musisz rozmawiać. Wyjaśniać. A to zabija.
Znów zwróciłam się do niego:
To ty jej powiedziałeś?
Zarumienił się.
Po prostu zwierzałem się. Mama to jedyna osoba, z którą mogę porozmawiać.

Wtedy usłyszałam najgorsze.
Nie sama rozmowa.
Ale to, iż zrobił ze mnie problem.

Przełknęłam.
Czyli ty jesteś biedaczkiem, a ja kłopotem.
Nie przekręcaj rzucił.

Ona weszła jeszcze mocniej, stanowczym tonem:
Mój mąż zawsze mówił: jak kobieta mądra, to wie, kiedy ustąpić.
Ustąpić powtórzyłam.
I w tym właśnie momencie, wypowiedziała frazę, która mnie zamroziła:
No bo przecież mieszkanie jest na niego. Prawda?

Spojrzałam na nią.
Potem na niego.
I czas się zatrzymał.

Co powiedziałaś? wyjąkałam cicho.
Dała słodki uśmiech jak przy rozmowie o pogodzie.
No mieszkanie. To on je kupił. To jego. To się liczy.
Już oddychałam z trudem.
Powiedziałeś jej iż mieszkanie jest tylko twoje?
Speszył się.
Nie mówiłem tak.
A jak to ująłeś?
Zaczął się denerwować.
Co to za różnica?
Jest różnica.
Po co?
Bo ja tu żyję. Tu wkładałam serce. Tu stworzyłam dom. A ty mówiłeś mamie tak, jakbym była gościem.

Ona odchyliła się zadowolona.

Nie obrażaj się. Po prostu tak jest. Twoje to twoje, jego to jego. Mężczyzna musi mieć poczucie bezpieczeństwa. Kobiety przychodzą i odchodzą.

W tej chwili przestałam być kobietą przy stole.
Stałam się kimś, kto widzi prawdę.

Tak mnie widzisz? spytałam. Jak kobietę, która może odejść?
Potrząsnął głową.
Nie dramatyzuj.
To nie dramat. To obraz.

Wstał z krzesła.
Dobra, dość! Z niczego zawsze robisz problem.
Z niczego? zaśmiałam się. Twoja mama powiedziała mi w twarz, iż jestem tymczasowa. A ty milczałeś.
Ona wstała powoli, udając urażoną.
Nie powiedziałam czegoś takiego.
Powiedziała pani. Swoimi słowami. Pani tonem. Pani uśmiechem.

Spojrzał na nią, potem na mnie.
Proszę cię uspokój się po prostu.
Uspokój się.
Zawsze to.
Kiedy mnie poniżano uspokój się.
Kiedy mnie deprecjonowano uspokój się.
Kiedy dostrzegałam, iż jestem sama uspokój się.

Wstałam od stołu. Głos miałam cichy, ale mocny.
Dobrze. Uspokoję się.

Weszłam do sypialni, zamknęłam drzwi.
Usiadłam na łóżku i słuchałam ciszy. Słyszałam głosy z salonu. Słyszałam jak jego mama mówi spokojnie, triumfująco.
A potem usłyszałam najgorsze:
Widzisz? Ona jest niestabilna. Ona nie nadaje się na rodzinę.
On jej nie przerwał.

I wtedy coś we mnie się rozpadło.
Nie serce.
Nadzieja.

Wstałam. Otworzyłam szafę. Wyjęłam torbę. Zbierałam najpotrzebniejsze rzeczy, spokojnie, bez histerii. Dłonie mi drżały, ale ruchy miałam precyzyjne.

Gdy weszłam do salonu, zamilkli.
Patrzył na mnie, jakby pierwszy raz widział.

Co robisz?
Wychodzę.
Ty co? Dokąd?
Tam, gdzie nie będą mnie nazywać kłopotem.

Uśmiechnęła się z satysfakcją.
Jak wolisz

Spojrzałam na nią i po raz pierwszy nie bałam się.
Za bardzo się nie ciesz. Nie odchodzę, bo przegrałam. Odchodzę, bo nie zgadzam się brać udziału w tym spektaklu.

Zrobił krok w moją stronę.
Daj spokój
Nie dotykaj mnie. Nie teraz.
Głos miałam jak lód.

Jutro porozmawiamy spokojnie.
Nie. My już rozmawialiśmy. Dzisiaj. Przy stole. I wybrałeś.
Zbladł.
Nie wybrałem.
Wybrałeś. Gdy zamilkłeś.

Otworzyłam drzwi.

I wtedy powiedział:
To jest mój dom.

Odwróciłam się do niego.
I właśnie to jest problem. Używasz tego jak broni.

Zamilkł.

Wyszłam.

Na zewnątrz było zimno. Ale nigdy nie oddychałam tak lekko.

Schodziłam po schodach i powiedziałam sobie w myślach:
Nie każde mieszkanie to dom.
Czasem to tylko miejsce, gdzie za długo czekałaś.

I wtedy pojęłam największe zwycięstwo kobiety to nie zostać wybraną.
Tylko sama siebie wybrać.

A ty? Co zrobiłabyś na moim miejscu walczyłabyś dalej o tę rodzinę, czy wyszłabyś tej samej nocy?