Po czterdziestu trzech latach odkryłem, dlaczego żona tak wcześnie chodzi spać

Poznaliśmy się w osiemdziesiątym pierwszym, na zabawie w remizie pod Łodzią. Ja miałem dwadzieścia siedem lat, ona dwadzieścia pięć. Zatańczyliśmy razem, potem drugi raz, a po miesiącu zapytałem, czy za mnie wyjdzie. Zgodziła się bez wahania. Czterdzieści trzy lata minęły jak jeden wieczór.

Nazywam się Stanisław, mam siedemdziesiąt lat. Moja żona Halina właśnie skończyła sześćdziesiąt osiem. Mieszkamy w Pabianicach, w tym samym mieszkaniu od trzydziestu lat. Dwa pokoje, kuchnia, balkon od strony podwórka. Na klatce pachnie kapustą i pastą do podłóg, choć wszyscy sąsiedzi dawno się wyprowadzili albo poumierali.

Halina zawsze była rannym ptaszkiem. Wstaje o piątej, parzy kawę, słucha radia. Ja wręcz przeciwnie — potrafię siedzieć do północy, oglądać powtórki meczów, skakać po kanałach. Kiedyś to nie przeszkadzało. Wieczorem siadaliśmy razem, ona czytała tygodnik, ja patrzyłem w telewizor. Czasem rozmawialiśmy. Czasem milczeliśmy. I to milczenie wydawało mi się dobre.

Około roku temu Halina zaczęła chodzić spać wcześniej. Najpierw o dwudziestej trzeciej. Potem o wpół do jedenastej. W końcu zdarzało się, iż szła do sypialni zaraz po dzienniku.

Myślałem: starzeje się, potrzebuje więcej snu. Kobieta po sześćdziesiątce ma prawo być zmęczona. I co w tym dziwnego.

Pewnego wieczoru wszedłem do sypialni po okulary. Halina leżała pod kołdrą i czytała. Lampa nocna z abażurem z lat dziewięćdziesiątych rzucała żółte światło na ścianę. Za oknem padał deszcz, bębnił o parapet.

— Nie śpisz? — zdziwiłem się.

— Nie.

— Myślałem, iż jesteś zmęczona.

— Też tak myślałam.

Wyszedłem. Zamknąłem drzwi. Dopiero w korytarzu poczułem, iż coś w tym zdaniu było nie tak.

Powtórzyło się kilka razy. Wchodzę — nie śpi. Czasem leży z zamkniętymi oczami, ale widzę po oddechu, iż udaje. Czasem siedzi oparta o poduszki i układa pasjansa na starej podkładce. Telewizor w salonie gra, ja siedzę sam na kanapie, a ona woli leżeć w ciemnym pokoju niż być obok mnie.

I wtedy dotarło do mnie, iż Halina nie chodzi spać wcześnie dlatego, iż jest senna. Ona po prostu wychodzi.

Zapytałem w sobotę. Było po dwudziestej drugiej. W telewizji leciał program o wędkarstwie, akurat robiłem herbatę w kuchni. Halina zakładała kapcie, żeby pójść do łóżka.

— Hala, powiedz mi coś — stanąłem w drzwiach. — Chodzisz spać przed dziesiątą, a potem nie śpisz. O co chodzi?

Przez chwilę układała koc. Potem powiedziała cicho, ale wyraźnie:

— Nie mam siły siedzieć co wieczór i patrzeć, jak ty oglądasz tylko to, co sam wybierzesz.

Zamurowało mnie. W salonie szumiał telewizor. Herbata stygła w kubku.

— Przecież mamy drugi telewizor — powiedziałem. — W sypialni. Możesz oglądać, co chcesz.

— Wtedy każdy z osobna je kolację i znika w swoim pokoju. To nie jest małżeństwo. To poczekalnia.

Pamiętam, iż chciałem coś odpowiedzieć, ale nie znalazłem słów. W końcu usiadłem na brzegu łóżka, obok niej.

Halina zaczęła mówić. Że od kiedy przeszedłem na emeryturę, nasze życie skurczyło się do kilku czynności. Zakupy w czwartek. Obiad o trzynastej. Spacer do parku, jeżeli nie pada. Serie, których nie wybieramy. Kanały, które przeskakuję bez pytania. Ona siada obok, bo tak robiła przez czterdzieści lat, ale coraz częściej czuje, iż mogłoby jej tam nie być, a ja bym nie zauważył.

— Od kiedy przestałeś pracować — mówiła — siedzimy w tym mieszkaniu jak dwoje obcych, którzy akurat mają wspólny kredyt.

— Zmyślasz — powiedziałem.

— Naprawdę? To powiedz, kiedy ostatni raz rozmawialiśmy dłużej niż dwadzieścia minut.

Chciałem odpowiedzieć: wczoraj. Ale wczoraj rozmawialiśmy o tym, czy w piątek będzie ładna pogoda. Przedwczoraj o cenie masła w Biedronce. Tydzień temu o tym, iż w skrzynce pocztowej znowu ulotki.

Dotarło do mnie, iż nie pamiętam naszej ostatniej rozmowy, która nie dotyczyła spraw codziennych. Ceny. Pogody. Rachunków. Listy zakupów. Wnuczek. Telefonu od córki. Tyle.

— Czy ty masz dość mnie? — zapytałem, choć bałem się odpowiedzi.

— Nie. Mam dość tego, jak teraz żyjemy.

Przez kilka dni chodziłem z tym jak z kamieniem w bucie. Byłem zły. Czterdzieści trzy lata, myślałem, a ona nagle mówi, iż to nie jest małżeństwo, tylko poczekalnia. Dla mnie to, co mieliśmy, było spokojem. Wygodą. Ciszą, na którą się pracuje całe życie. A dla niej — widać — powolnym znikaniem.

Halina też przyznała, iż nie powinna była wycofywać się bez słowa. Że zamiast kłaść się do łóżka z książką, powinna była rzucić pilotem, zalać mi herbatę na spodnie, cokolwiek. Tylko nie milczeć.

Zaczęliśmy od małych rzeczy. Dwa wieczory w tygodniu wyłączamy telewizor po kolacji. Nie dlatego, iż ktoś kazał. Po prostu. Czasem gramy w karty. Czasem siadamy przy kuchennym stole i rozmawiamy. O wszystkim — o ludziach z bloku, o dzieciństwie, o tym, co byśmy zrobili, gdybyśmy wygrali w totka.

Czasem wychodzimy na spacer wieczorem, przez park, wzdłuż rzeki Dobrzynki. Halina pokazuje mi miejsca, w których jako dziewczyna zbierała kasztany. Ja opowiadam o stadionie, na którym grałem w piłkę w trzeciej lidze, póki kolano nie odmówiło posłuszeństwa.

W piątki Halina chodzi do klubu czytelniczego przy bibliotece. Wraca podekscytowana, opowiada o książce, o kłótni między dwiema paniami, o kawie, która była za mocna. Ja w tym czasie oglądam mecz i choćby dobrze mi samemu.

Dziwne, iż to właśnie te osobne wieczory sprawiły, iż zaczęliśmy za sobą tęsknić. Troszkę. Tyle, ile trzeba, żeby człowiek zapamiętał, kogo ma obok.

Wczoraj Halina znowu poszła spać przed dziesiątą. Odstawiłem kubek i popatrzyłem na nią z progu.

— Coś się stało? — zapytałem.

Roześmiała się.

— Nie. Po prostu dzisiaj naprawdę chce mi się spać.

Podszedłem, pogłaskałem ją po ramieniu i zgasiłem lampę. Na stoliku nocnym zostawiła książkę z wetkniętą między strony starą fotografią — naszą, z wesela.