Piątek trzynastego od lat budzi emocje. Dla jednych to zwykła data w kalendarzu, dla innych dzień, w którym lepiej nie podejmować ważnych decyzji. Skąd wziął się przesąd związany z piątkiem trzynastego i czy rzeczywiście ma on jakiekolwiek uzasadnienie
Dlaczego liczba 13 jest uznawana za pechową
Liczba 13 w wielu kulturach uchodzi za symbol braku harmonii. Dwunastka od wieków była utożsamiana z pełnią i porządkiem. Mamy dwanaście miesięcy w roku, dwanaście znaków zodiaku, dwanaście godzin na zegarze. Trzynastka pojawiała się jako element wykraczający poza ustalony porządek.
W tradycji chrześcijańskiej podczas Ostatniej Wieczerzy przy stole zasiadało trzynaście osób. Jedną z nich był Judasz, który zdradził Jezusa. To wydarzenie dodatkowo utrwaliło negatywne skojarzenia z liczbą trzynaście.
Lęk przed liczbą 13 ma choćby swoją nazwę. To triskaidekafobia. W przypadku piątku trzynastego mówi się o paraskewidekatriafobii, czyli strachu przed tą konkretną datą.
Dlaczego piątek bywał uważany za pechowy dzień
W kulturze chrześcijańskiej piątek to dzień ukrzyżowania Jezusa Chrystusa. Z tego powodu w tradycji ludowej dzień ten często miał poważny i refleksyjny charakter. W średniowieczu uważano, iż w piątek nie powinno się rozpoczynać ważnych przedsięwzięć ani zawierać istotnych umów.
Z czasem negatywne skojarzenia związane z piątkiem połączyły się z lękiem przed liczbą trzynaście. Tak narodził się jeden z najbardziej znanych przesądów w kulturze zachodniej.
Historia templariuszy i piątek trzynastego
Często przywoływana jest data 13 października 1307 roku. Tego dnia król Francji Filip IV nakazał aresztowanie członków zakonu templariuszy. Wydarzenie to miało miejsce w piątek i według niektórych interpretacji stało się symbolicznym początkiem nieszczęść związanych z tą datą. Historycy podkreślają jednak, iż bezpośredni związek tego wydarzenia z przesądem pojawił się znacznie później.
Piątek trzynastego w innych krajach
Nie wszędzie piątek trzynastego jest uznawany za pechowy dzień. W Hiszpanii i Grecji za nieszczęśliwy uchodzi wtorek trzynastego. We Włoszech to piątek siedemnastego budzi większy niepokój niż trzynastka.
Różnice kulturowe pokazują, iż przesądy są w dużej mierze wytworem tradycji i przekonań społecznych, a nie obiektywnych faktów.
Czy piątek trzynastego naprawdę przynosi pecha
Badania naukowe nie potwierdzają, aby w piątek trzynastego dochodziło do większej liczby wypadków czy nieszczęśliwych zdarzeń niż w inne dni roku. Psychologowie wskazują na zjawisko samospełniającej się przepowiedni. Osoby przekonane o pechowości tej daty mogą bardziej koncentrować się na negatywnych sytuacjach i przypisywać im większe znaczenie.
W praktyce piątek trzynastego jest przede wszystkim ciekawym zjawiskiem kulturowym. To przykład tego, jak silnie tradycja i przekonania wpływają na nasze postrzeganie rzeczywistości.
Podsumowanie
Piątek trzynastego to przesąd zakorzeniony w historii, religii i kulturze. Łączy w sobie lęk przed liczbą trzynaście oraz symbolikę piątku. Choć dla wielu osób pozostaje dniem, w którym wolą zachować ostrożność, nie ma dowodów na to, iż rzeczywiście przynosi on więcej pecha niż inne daty w kalendarzu. Warto traktować go jako element tradycji i ciekawostkę, a nie realne zagrożenie.
