Peron 4, dworzec w Ostrawie

Cuchnie olejem silnikowym i mokrą betonową posadzką – tak zapamiętam tamto popołudnie do końca życia. Pracuję jako konduktorka na trasie Wiedeń–Warszawa od jedenastu lat, ale to, co wydarzyło się 20 sierpnia, nie mieści mi się w głowie do dziś, mimo iż minął już prawie rok.

Pociąg jechał pełny – wakacyjny szczyt, rodziny z dziećmi, studenci z plecakami, para w moim wieku wracająca z Chorwacji. Sprawdzałam bilety w wagonie szóstym, kiedy zauważyłam mężczyznę, który zbyt długo siedział w toalecie na końcu składu. Zapukałam, zapytałam, czy wszystko w porządku. Odpowiedział coś przez zamknięte drzwi, głosem szorstkim, jakby był przeziębiony. Nie przywiązałam do tego wagi – ludzie różnie reagują na klimatyzację, na jedzenie z bufetu, na nerwy przed podróżą. Poszłam dalej wagonem, licząc kompostowane bilety.

W wagonie ósmym siedziało trzech kolegów z Krakowa – Bartek, Michał i Kuba. Poznałam ich, bo Bartek zapytał mnie, czy da się dokupić bilet na leżankę, bo koledzy chcieli się zdrzemnąć po nocnym pociągu z Pragi. Zaśmiałam się wtedy, iż akurat leżanek nie mamy, to nie jest nocny ekspres. Michał spał z kapturem naciągniętym na oczy, oparty o okno. Kuba czytał coś na telefonie. Zwyczajni chłopcy, zwyczajna sobota.

Około godziny 17:40 usłyszałam krzyk z przedziału obok bufetu. Byłam wtedy trzy wagony dalej, sprawdzałam kompostowanie biletu u starszej kobiety, która nie mogła znaleźć okularów. Puściłam wszystko i pobiegłam w stronę hałasu, bo po jedenastu latach pracy człowiek wyrabia sobie odruch – każdy krzyk na pokładzie to potencjalny wypadek albo coś gorszego.

Zobaczyłam mężczyznę bez koszuli, z długą bronią w ręku, i pasażera leżącego na podłodze w kałuży krwi, która rozlewała się po linoleum szybciej, niż zdążyłam to ogarnąć wzrokiem. To był ten sam mężczyzna z toalety – rozpoznałam bliznę na jego przedramieniu, którą widziałam, gdy trzymał się framugi drzwi. Ktoś krzyczał, żeby dzwonić po pomoc, ktoś inny ciągnął dzieci w głąb wagonu. Ja stałam w progu i przez ułamek sekundy nie wiedziałam, czy uciekać, czy wciskać alarm.

I wtedy zobaczyłam Bartka. Wybiegł zza pleców napastnika razem z Michałem i Kubą – tym samym, który jeszcze przed godziną spał pod kapturem. Rzucili się na mężczyznę wszyscy naraz, bez namysłu, jakby ktoś dał im komendę, której ja nie słyszałam. Napastnik odwrócił się, próbował strzelić – broń się zacięła, usłyszałam tylko suchy trzask mechanizmu, a nie huk wystrzału. To był dźwięk, który do dziś budzi mnie w nocy.

Michał krzyknął z bólu – nóż, który napastnik trzymał w drugiej ręce, przeciął mu dłoń i szyję. Krew lała się na podłogę wagonu, mieszając się z tą, która już tam była. Ale on nie puścił. Trzymał ramię napastnika, dopóki Bartek nie wyrwał mu karabinu, a jeden z pasażerów, starszy mężczyzna w marynarce, nie pomógł związać mu nogi paskiem od torby.

Ja w tym czasie wołałam przez radiotelefon do maszynisty, żeby zatrzymał skład na najbliższej stacji i wezwał pogotowie oraz policję. Głos mi się łamał, choć starałam się mówić wyraźnie – protokół każe podać numer wagonu, charakter zdarzenia, liczbę rannych. Powiedziałam to wszystko, sama nie wiem jak.

Kuba przez cały ten czas klęczał przy rannym pasażerze na podłodze – tym, który jako pierwszy rzucił się na napastnika, zanim moi trzej Polacy się tam znaleźli. Mężczyzna miał postrzał w plecy, krew tryskała nierówno, a Kuba – student prawa, nie medycyny, jak się później dowiedziałam – wsadził palce prosto w ranę, żeby zacisnąć naczynie. Trzymał tak przez całe dwadzieścia minut, aż pociąg wjechał na stację w Ostrawie i na peron wbiegli ratownicy.

Nikt nie zginął. Powtarzam to sobie codziennie, bo sama w to z trudem wierzę. Napastnik miał przy sobie karabin, pistolet, nóż, butelkę z płynem łatwopalnym i ponad dwieście naboi w dziewięciu magazynkach. Gdyby broń długa nie zacięła się w tamtej sekundzie, nie opowiadałabym dziś tej historii, tylko może zeznawałabym na innej sprawie.

Trzy dni później dostałam telefon od kierownictwa kolei – mieliśmy się stawić na uroczystość w Warszawie, gdzie minister wręczał odznaczenia. Stałam z boku sali, w mundurze wyprasowanym tak, iż zostawił mi na dłoni czerwoną smugę od żelazka, i patrzyłam, jak przypinają Bartkowi, Michałowi i Kubie Krzyż Zasługi. Bartek, przypinając order, potrącił łokciem mikrofon na stojaku – zaśmiał się nerwowo, jakby to było najtrudniejsze zadanie tego dnia. Ten sam order dostał później mężczyzna, którego Kuba ratował na podłodze wagonu – przeżył, mimo przestrzelonego płuca.

Wracam czasem na peron 4 w Ostrawie, kiedy trasa mi na to pozwala. Stoję tam kilka minut przed odjazdem, patrzę na miejsce przy filarze, gdzie tamtego dnia stanął wózek z noszami. Beton jest tam ciemniejszy niż reszta peronu – może to tylko wilgoć, może coś zostało. Nie sprawdzam. Zapalam papierosa, którego nie wypalam do końca, i wracam do pracy, bo pociąg czeka, a bilety same się nie skasują.