Papiery leżały na biurku

Cztery godziny siedziałem w tej kancelarii. adekwatnie to nie siedziałem, tylko przekładałem papiery z lewej sterty na prawą, udając, iż porządkuję akta. Marcin mówił, iż do końca sezonu muszę zamknąć przynajmniej osiem spraw spadkowych, bo inaczej znowu nie weźmie mnie na urlop. Za oknem, od strony Wąwozu, wiało tak, iż szyby w starym świetliku brzęczały. Więc ta cała sprawa miała być zwykłą czynnością notarialną. Ostatnia klientka przed piątkiem. A tutaj już czwarta godzina, bo po podpisaniu protokołu zjawił się pan z walizką.

Nazywam się Cezary Wiśniewski. Prowadzę kancelarię notarialną w Radomiu przy ulicy Struga. Mam pięćdziesiąt trzy lata, żonę i psa. Żona ma na imię Dorota. A pies, jeszcze po mamie, wabi się Bolek. Nie lubię wtrącać się w cudze sprawy, ale to, co zobaczyłem w tamten piątek, siedzi mi do dzisiaj.

Klientka zgłosiła się w marcu. Hanna Mrozik. Sześćdziesiąt dwa lata. Niewysoka, włosy popielate do ramion, ale nie farbowane na siłę — po prostu takie, jak u kobiety, która trzy lata temu zaczęła sypiać osiem godzin. Przyszła w zielonej kurtce i z teczką. Chodziło o podział majątku po rozwodzie. Znam ten typ spraw. Zwykle zaczyna się od płaczu, potem jest pretensja, a kończy się na tym, iż jedna strona nie przynosi zaświadczenia uzupełniającego. Ale ona nie płakała. Wyłożyła dokumenty na biurko i powiedziała tylko:

— Tutaj jest wykaz nieruchomości. Proszę pana, głównie chodzi o dom w Laskach.

Dom w Laskach to nie jest jakaś willa. Parter z lat siedemdziesiątych, za siatką. Znam te okolice, bo teść kupił działkę w Jedlni i tamtędy jeździmy na grzyby. Tyle iż Dom w Laskach pani Hanny nie wyglądał już jak parter z lat siedemdziesiątych. Kiedy w sierpniu pojechałem obejrzeć działkę i nieruchomość do celów spisowych, zauważyłem rzeczy, których mąż pani Hanny, jak rozumiem, nie oglądał od dawna.

Na podwórzu stały drewniane skrzynie z kwiatami, świeżo pomalowane. Stara pompa obok studni była podparta nowym kamieniem. Przez furtkę pachniało gotowaną kukurydzą, bo sąsiadka gotowała dla kur. Wszedłem do środka tylko na chwilę, ale i tak zdążyłem zobaczyć, iż podłoga w korytarzu jest wycyklinowana, a piec kaflowy pomalowany na kolor morski.

Wracając do piątku. Podpisaliśmy wstępne oświadczenie o stanie majątku. Pani Hanna miała wyjść o czternastej, bo o szesnastej miała jechać autobusem numer dziesięć do córki. Ale przy drzwiach zatrzymała się i poprosiła, żebym jeszcze raz sprawdził, czy w dokumentach jest zapis o drugiej działce. Mój stary dziadek miał taką zasadę: zawsze sprawdzaj numer działki dwa razy. Więc sprawdzaliśmy. I wtedy zadzwonił dzwonek u drzwi.

Wszedł mężczyzna. Odtworzę to tak, jak zapamiętałem.

Miał brązową kurtkę, spodnie z kantem i torbę podróżną z kółkami. W ręce trzymał kartkę z pieczątką, chyba jakąś kopertę. Włosy mu się trochę przerzedziły, a z boku były dłuższe, jakby przestał je strzyc. Stanął dwa metry od biurka i popatrzył na panią Hannę, jakby oczekiwał, iż kobieta na jego widok odsunie krzesło.

Na nią to nie zrobiło żadnego wrażenia.

— Cezary, to jest mój były mąż, Jerzy — powiedziała. — Proszę nie przerywać.

A ten Jerzy podszedł, położył torbę płasko na podłodze i powiedział:

— Haniu, możemy porozmawiać. Wiem, iż wszystko zepsułem.

Pani Hanna popatrzyła na mnie. Nie wiem, jak to nazwać. Nie była ani zła, ani poddenerwowana. Bardziej zmęczona w taki sposób, w jaki mężczyźni po sześćdziesiątce bywają zmęczeni po przejściu pod górkę w skwar.

— Mówiłam panu — powiedziała — iż on wróci. Tylko nie mówiłam kiedy.

Jerzy zrobił krok w stronę okna. Torba z kółkami zaczepiła o nogę krzesła i cała się przewróciła. Z kieszonki wysunęła się szczoteczka do zębów i jakaś ładowarka. Jerzy pochylił się, zgarnął rzeczy, ale ta szczoteczka potoczyła się dalej pod biurko. Zostawił ją. Stał i znów patrzył na panią Hannę.

— Ta kobieta oszukała mnie — powiedział. — Nie było żadnej miłości. Chodziło jej o moje konto. Zostałem sam.

Pani Hanna choćby nie drgnęła.

— Masz rację, Jurek — powiedziała. — Zostałeś sam. Ale nie dlatego, iż ona cię oszukała. Zostałeś sam, bo ja przestałam czekać.

W kancelarii zrobiło się tak cicho, iż słyszałem, jak na górze u adwokata spuszczają wodę w toalecie.

Jerzy spojrzał w kąt pokoju, tam gdzie stał mój stary grzejnik olejowy. Bo ja mam kancelarię urządzoną po staremu, z grzejnikiem olejowym od babki. Kiedyś myślałem, iż go wymienię, ale pasuje do tego brązowego pieca, którego i tak nikt nie używa. Tak więc patrzył w ten kąt i milczał.

W końcu powiedział:

— Myślałem, iż wrócę do domu, a ty przez cały czas tam jesteś. A tam wszystko wygląda inaczej.

Pani Hanna wstała z krzesła. Chciała jeszcze coś wyjaśnić w sprawie zapisu, ale Jerzy wyciągnął rękę i chwycił ją za rękaw kurtki.

Nie lubię, jak klient łapie drugą osobę przy notariuszu. Wstałem więc i powiedziałem:

— Proszę usiąść. Albo proszę wyjść. Czynność trwa.

Dopiero wtedy się uspokoił. Usiadł na krześle obok drzwi i zaczął mówić. Mówił, iż wracał z Dębicy, iż przez dwa miesiące mieszkał u kuzyna, iż nie ma już za co. Wspomniał, iż jak wjechał taksówką w uliczkę, to zobaczył, iż pani Hanna zrobiła nowe ogrodzenie. Mówił, iż zabolało go to ogrodzenie bardziej niż rozwód.

Pani Hanna stała przy biurku. W końcu podeszła do torby, którą on zostawił na podłodze. Schyliła się, podniosła ją, postawiła przy krześle.

— Słucham — powiedziała po prostu.

Jerzy poderwał głowę, jakby usłyszał coś, na co czekał trzydzieści lat.

— Chcę wrócić — powiedział. — Chcę dołożyć swoją część. Odnowię kuchnię. Wynagrodzę wszystko.

Pani Hanna nie wyglądała na obrażoną. Tylko jej dłoń na torbie się nie poruszyła. To mnie uderzyło. Bo większość kobiet, które przychodzą do mnie po rozwodzie, zaczyna w pewnym momencie pocierać obrączkę, pasek od torebki, cokolwiek. Ona po prostu trzymała tę torbę i patrzyła.

— Jurek — powiedziała po chwili — ja ten dom dostałam w podziale. Ty dostałeś samochód i dwadzieścia tysięcy z oszczędności. Umowa jest podpisana.

— Przecież tobie zostawili więcej! — wybuchł. — Świadomie wtedy nie wzięłaś swojej części, żeby mieć mnie w garści!

Wtedy ja zrobiłem coś, na co zwykle się nie odważam. Położyłem przed nim dokument. Zwykłą kartkę z pieczątką, na której widniała wycena samochodu i saldo konta.

— Panie Jerzy — powiedziałem. — Według wyceny z majątku, pana samochód plus te dwadzieścia tysięcy to jest dokładnie sto czterdzieści dwa tysiące złotych. A dom i działka to według nowej wyceny dwieście osiemdziesiąt tysięcy. Kto zostawił komu więcej, niech pan policzy w domu.

Zapadła cisza. Jerzy sięgnął po swoją torbę, ale pani Hanna wciąż trzymała dłoń na uchwycie. Wyglądało to jak scena z jakiegoś filmu, który sam bym nazwał „Kobieta z teczką”. Tyle iż tu nie było kamery.

W końcu ona zdjęła rękę. Postawiła torbę na kółka.

— Weź to — powiedziała. — A w niedzielę przyjedź do Lasek, na dwunastą.

Zamarłem. Bo po tym, co powiedziała wcześniej, to zdanie brzmiało jak otwarcie furtki. Jerzy też tak to zrozumiał, bo wyprostował się i popatrzył na mnie z takim uśmieszkiem, jakby chciał powiedzieć: „widzi pan, a jednak”. Po czym wyszedł.

Kiedy drzwi się za nim zamknęły, nie wytrzymałem.

— Pani Hanno — powiedziałem. — Po co pani go zaprasza? Przecież on nie zrozumie.

Wtedy ona wyciągnęła z kieszeni zielonej kurtki telefon. Otworzyła aplikację i pokazała mi wiadomość. Pisała do córki:

„W niedzielę o dwunastej Jurek przychodzi do Lasek. Powiedz ojcu, iż dom będzie zamknięty. Ty go zawieziesz do schroniska. Ja idę z lekarką do ogrodu.”

Nie zrozumiałem. Więc wyjaśniła:

— W niedzielę w Laskach jest zbiórka rzeczy dla schroniska. Buty, koce, garnki. Jerzy zawsze w niedzielę oglądał mecz. Powiedziałam mu, żeby przyjechał na dwunastą, bo o dwunastej będę stała przed domem z dwoma workami jego rzeczy. Których nie zdążyłam wyrzucić. Niech zabierze, co jego. Bo ja już nie będę za niego płacić.

Patrzyłem na nią długo. Potem zapytałem tylko:

— A ta kurtka zielona? To nowa?

Pokiwała głową.

— Za sto trzydzieści. Kupiona w marcu, kiedy przestałam gotować obiady na dwa talerze.

Zabrałem z biurka swoje papierzyska. Coś mi się jednak nie zgadzało. Poprosiłem, żeby została jeszcze minutę. Bo umowa, którą podpisaliśmy, miała jeden błąd. W paragrafie siódmym ktoś zapomniał dopisać, iż Jerzy ma prawo dożywocia. To był błąd mojego aplikanta, Adama. Adam w ogóle ma skłonność do nieczytania tego, co drukuje. Siedziałem do tej czwartej godziny właśnie dlatego, iż po drodze było siedem poprawek.

Pani Hanna usiadła i powiedziała:

— To dobrze. Ten paragraf niech zostanie. Nie chcę go w tym domu.

Sporządziliśmy aneks. A ja, zamiast jechać do teścia, zostałem w kancelarii do osiemnastej, bo musiałem jeszcze Adamowi podyktować, iż wycena działki stoi tak, jak stała, a Jerzy może ją najwyżej zobaczyć z autobusu.

Co było dalej, wiem od pani Hanny, bo przyszła we wtorek z kopią. W niedzielę Jerzy rzeczywiście przyjechał punktualnie. Dom w Laskach był zamknięty. Na płocie wisiała kartka: „Dzwonić pod numer dziewięćset trzynaście. Tylko w sprawie worków.” Tyle iż worek był jeden. Jeden worek, w którym mieściło się dwadzieścia par starych butów. W sumie dwanaście i pół kilo.

Jerzy stał przy furtce z torbą na kółkach i tą kartką w ręce. Nie zadzwonił. Zadzwoniła do niego jego córka, Justyna, i powiedziała, iż matka wyszła na spacer do lasu. Do lasu, czyli tam, gdzie zwykle nie jeżdżą żadne samochody, bo to droga przez pola. Więc Jerzy, zamiast iść do domu, wsiadł z powrotem do taksówki i odjechał. A torbę zostawił pod płotem. Znaleźli ją w poniedziałek rano. W środku była tylko jedna rzecz — stara opinia techniczna do wymiany pieca, datowana na listopad dwadzieścia jeden lat temu.

Pani Hanna podeszła wtedy do skrzynki, w której trzyma narzędzia. Wyjęła z kieszeni ten aneks, który z nią podpisaliśmy. Złożyła go na pół i wsunęła do kieszeni razem z opinią. Potem poszła do sąsiadki, pożyczyć sekator.

Nie powiem, żeby to była sprawa, jakich wiele. Ale coś z tego piątku we mnie zostało. W sobotę poszedłem z Bolkiem na spacer. I wie pan, chyba po raz pierwszy od trzech lat podszedłem do śmietnika przy naszej klatce i wyrzuciłem stary stołek, który trzymałem na balkonie. Dorota, jak zobaczyła, iż balkon pusty, zapytała:

— No i co teraz tam będzie?

A ja, zamiast odpowiedzieć, poszedłem do łazienki i umyłem psu łapy. Taka była cała rozmowa.

W poniedziałek rano otworzyłem kancelarię. Na biurku leżały papiery z pani Hanny. Pod spodem była karteczka od Adama. Pisało: „Pan Mecenas, dzwoniła Mrozikowa. Wszystko zrozumiała.”