Ostatnie lato w rodzinnym domu – Powrót Włodzimierza, rodzinne remonty, dawne wspomnienia i próba od…

Ostatnie lato w domu

Włodzimierz pojawił się w środę, gdy słońce przechylało się już ku zenitowi i rozgrzało dach tak, iż eternit aż strzelał od gorąca. Furtka leżała na trawie od trzech lat, więc przeszedł nad nią jak przez przeszkodę i stanął przed gankiem. Trzy schodki, ten najniższy przegnił zupełnie. Ostrożnie nacisnął drugi, sprawdzając czy wytrzyma, i wszedł dalej.

W środku unosił się duszny zapach mysich ścieżek i stęchlizny. Kurz zalegał na parapetach równą warstwą, a w kącie salonu ciągnęła się pajęczyna od belki do wysłużonego kredensu. Włodzimierz otworzył okno rama poddała się z oporem i do środka wpadł zapach nagrzanej pokrzywy i suchej trawy z podwórka. Przechodził po kolejno czterech pokojach, robiąc w głowie listę: umyć podłogi, sprawdzić piec, naprawić kran przy letniej kuchni, wyrzucić wszystko, co spleśniało. Potem zadzwonić do Andrzeja, mamy, siostrzeńców. Powiedzieć: przyjeżdżajcie w sierpniu, spędzimy tu miesiąc, jak kiedyś.

A kiedyś to było z ćwierć wieku temu. Ojciec żył, co lato zbierali się tu całą rodziną. Włodzimierz pamiętał gotowanie powideł w mosiężnym garnku, jak z bratem nosili wiadrami wodę ze studni, jak mama wieczorami czytała na werandzie. Potem tata zmarł, mama wyjechała do miasta do młodszego syna, dom zabito deskami. Włodzimierz zaglądał raz w roku, sprawdzał czy nikt nie splądrował, i tyle go widzieli. Ale tego roku coś w nim pękło: może warto jeszcze raz spróbować to odzyskać. Choćby na trochę.

Przez pierwszy tydzień był tu sam. Przeczyścił komin, wymienił dwie deski w ganku, szorował okna. Pojechał do powiatowego miasteczka po farbę i cement, dogadywał się z elektrykiem, żeby w końcu zrobić porządną instalację. Przewodniczący rady sołeckiej, gdy spotkał go pod sklepem, kręcił głową:

Po co ci, Włodku, taki złom remontować? I tak sprzedasz.

Włodzimierz tylko wzruszył ramionami:

Do jesieni nie sprzedam i poszedł swoje.

Andrzej zajechał pierwszy, w sobotni wieczór, z żoną i dwójką dzieci. Wysiadł z auta, popatrzył na podwórko i skrzywił się.

Ty tak na poważnie, iż mamy tu spędzić cały miesiąc?

Trzy tygodnie, poprawił Włodzimierz. Dzieci na powietrzu, tobie też by się przydało.

Tu choćby prysznica nie ma.

Jest sauna. Rozpalę dzisiaj.

Dzieci, jedenastoletni chłopak Staś i ośmioletnia dziewczynka Zuzia, bez wielkiego entuzjazmu podeszły do huśtawki, którą Włodzimierz dzień wcześniej zawiesił na starym dębie. Żona Andrzeja, Mariola, milcząco poszła do domu z torbą z zakupami. Pomogał rozpakować rzeczy. Brat dalej się krzywił, ale już nie komentował.

Mama przyjechała w poniedziałek, przywiózł ją sąsiad swoim Passatem. Weszła do środka, stanęła w salonie i westchnęła:

Wszystko jakieś takie małe, powiedziała cicho. W pamięci było większe.

Trzydzieści lat cię tu nie było, mamo.

Trzydzieści dwa.

Przeszła do kuchni, pogładziła ręką blat.

Tu zawsze było zimno. Twój ojciec obiecywał centralne, ale nigdy się nie zebrał.

Włodzimierz słyszał w jej głosie nie nostalgię, tylko zmęczenie. Zaparzył jej herbatę, posadził na werandzie. Mama patrzyła na ogród i opowiadała, jak ciężko było nosić wodę, jak bolały plecy po praniu, jak sąsiadki obgadywały. Włodzimierz słuchał i widział, iż dla niej ten dom to nie ciepłe gniazdo, ale dawna rana.

Wieczorem, gdy mama już spała, siedział z Andrzejem przy ognisku. Dzieci też spały, Mariola czytała w pokoju przy świeczce prąd był tylko w połowie domu.

Po coś nam to zafundował? zapytał Andrzej, gapiąc się w płomienie.

Chciałem nas zebrać.

Przecież i tak się widujemy. Na święta.

To nie to samo.

Andrzej się uśmiechnął pod nosem.

Ty to, Włodek, zawsze marzyciel. Myślisz, jak tu pomieszkamy trzy tygodnie, to będziemy sobie bliżsi?

Nie wiem przyznał Włodzimierz. Chciałem spróbować.

Po chwili brat zmiękł:

W sumie dobrze, iż się za to zabrałeś. Ale nie oczekuj cudów.

Włodzimierz nie oczekiwał. Ale miał nadzieję.

Następne dni upłynęły na krzątaniu. Włodzimierz naprawiał płot, Andrzej pomagał przekryć dach nad stodołą. Staś najpierw się nudził, ale potem odkrył stare wędki i znikł nad rzeką. Zuzia pomagała babci w grządkach, które Włodzimierz naprędce zorganizował przy południowej ścianie domu.

Raz, gdy malowali razem werandę, Mariola parsknęła śmiechem:

Jak w komunie.

Komuna chociaż miała jakiś plan! burknął Andrzej, ale się uśmiechnął.

Włodzimierz zauważył, jak napięcie w rodzinie powoli puszcza. Wieczorami kolacje na długim stole na werandzie, mama gotowała zupę, Mariola piekła sernik na wiejskim twarogu. Rozmawiali o wszystkim i o niczym: gdzie kupić moskitierę, czy kosić pod oknami, czy pompa już naprawiona.

Aż któregoś wieczoru, gdy dzieci już spały, mama powiedziała nagle:

Wasz ojciec chciał sprzedać ten dom. Jeszcze przed śmiercią.

Włodzimierz zamarł z kubkiem w ręku. Andrzej się zmarszczył.

Ale dlaczego?

Był zmęczony. Mówił, iż dom to kotwica. Chciał się przeprowadzić do miasta, bliżej szpitala. Ja byłam przeciw. Myślałam, iż to nasza ostoją, tacy tradycyjni. Pokłóciliśmy się. Domu nie sprzedał, a po roku odszedł.

Włodzimierz odstawił kubek.

Obwiniasz się?

Nie wiem. Jestem już zmęczona tym miejscem. Wszystko mi tu przypomina, iż postawiłam na swoim, a on nie zdążył odpocząć.

Andrzej oparł się na krześle.

Mamo, czemu nam o tym nie mówiłaś?

Nikt nie pytał.

Włodzimierz spojrzał na mamę skulona, stare dłonie ze śladami pracy, i nagle zobaczył, iż dla niej ten dom to już nie skarb, tylko ciężar.

Może trzeba go było sprzedać, szepnął.

Może, zgodziła się mama. Ale wy tu dorastaliście. To też coś znaczy.

Ale co adekwatnie?

Spojrzała mu w oczy:

To, iż pamiętacie, jacy wtedy byliście. Zanim was życie rozrzuciło po świecie.

W tych słowach nie było łatwej wiary. Ale następnego dnia, gdy poszli z Andrzejem i Stasiem nad rzekę i chłopak złowił pierwszego okonia, Włodzimierz widział, jak Andrzej obejmuje syna, śmieje się szczerze, nie przez zgrzytnięte zęby. Wieczorem mama opowiadała Zuzi na tej samej werandzie, jak tu nauczyła jej tatę czytać, i tym razem w jej głosie pobrzmiewało coś innego. Może choćby pogoda ducha.

Wyjazd zaplanowano na niedzielę. W sobotę Włodzimierz rozgrzał banię, wszyscy się wyparzyli, potem herbatka na werandzie. Staś dopytywał, czy wrócą za rok. Andrzej zerknął na Włodzimierza, ale nie odpowiedział.

Rano pomagał ładować bagaże. Mama przytuliła go na pożegnanie.

Dzięki, iż nas tu zwołałeś.

Myślałem, iż będzie lepiej.

Było dobrze. Po naszemu.

Andrzej klepnął go w plecy.

Sprzedaj, jeżeli zechcesz. Ja się nie obrażę.

Zobaczymy.

Samochód pojechał, kurz opadł na szutrze. Włodzimierz wrócił do domu. Chodził po pokojach, zebrał resztki, wyniósł śmieci. Pozamykał okna i drzwi. Wyjął z kieszeni stary, zardzewiały, ale mocny skobel, znaleziony w stodole, i zawiesił na furtce.

Stanął przy bramie, patrząc na dom. Dach prosty, ganek solidny, okna lśniące. Dom wyglądał na żywy. Ale Włodzimierz wiedział, iż to tylko pozór. Dom żyje, póki są w nim ludzie. Przez trzy tygodnie był żywy. Może tyle wystarczy.

Wsiadł do samochodu i ruszył powoli. W lusterku przez moment zamajaczył dach, potem drzewa go zasłoniły. Jechał wyboistą wiejską drogą i myślał, iż na jesieni zadzwoni do pośrednika. Ale na razie na razie będzie pamiętał, jak wszyscy siedzieli przy stole, jak mama śmiała się z żartów Andrzeja, jak Staś dumnie prezentował swoją rybę.

Dom zrobił swoje. Połączył ich. I to wystarczy, by go spokojnie pożegnać.