Opiekunka dla brata
Co się stało, Iwono? Znów nie odbiera?
Nie odbiera! Iwona rzuca telefon na blat. Nie odbiera od osiemnastej! Przez nią nie pojechałam do mamy Muszę ugotować i tu, i tam, a choćby nie mam z kim zostawić Stasia Ale nam dorosła pomocnica!
W tym momencie rozlega się dźwięk otwieranego zamka.
O, jeszcze nie śpicie? rzuca Martyna przez ramię, nie wyciągając słuchawek z uszu, i kieruje się prosto do swojego pokoju, ignorując rodziców.
Ale mama tak łatwo jej nie przepuści.
Martyna! Stój! woła mama, a Martyna zatrzymuje się, ale choćby nie odwraca. Gdzie się wybierasz? Spóźniłaś się o ile? Sześć godzin? Nie masz nic do powiedzenia?
Martyna wyciąga słuchawki.
O co te nerwy?
Obiecałaś! mówi z wyrzutem Iwona. Mówiłaś, iż zostaniesz dzisiaj ze Stasiem!
Martyna, marząc jedynie o kąpieli i łóżku, syknęła:
No, nie wyszło. Nikt nie umarł. Byłaś w domu przecież.
Uprzedzałam cię tydzień temu, iż dziś musisz zostać z bratem! Tata pracuje na zmianę wieczorną, nie zdąży wrócić, a ja muszę do mamy. Żal ci brata? Babci? A matki to już wcale!
Ale Martyna po prostu nie zdążyła! Przesiadywała z kolegami z roku, a potem Bartek zaproponował wszystkim, żeby podjechali do niego choćby się nie obejrzała, jak minęła masa czasu. Zapomniała się.
Tak Martyna tłumaczy sobie swoje postępowanie.
Bo telefon jej się nie rozładował, sama go wyłączyła.
Obiecałam, mamo, ale potem zmieniły się plany.
A dmuchnij mama podeszła bliżej.
Co tu, więzienie mamy? syknęła Martyna.
Piłaś stwierdziła rzeczowo mama. Imprezy ważniejsze niż rodzina.
I Martyna wybuchła:
Tak, ważniejsze! To ja nie jestem waszą niańką i z bratem nie będę siedzieć. Sami sobie radźcie! Zachciało się późnego macierzyństwa to teraz się bawcie. Mam własne życie.
Tata, który nigdy na Martynę nie krzyczał, ani nie ganił jej ostro, wysłuchał wszystkiego i włączył się do rozmowy.
Nie robimy z ciebie opiekunki. Rzadko kiedy cię o coś prosimy! Ale dziś bardzo potrzebowaliśmy, a ty obiecałaś Martyna, spóźniłaś się sześć godzin. Wyłączyłaś telefon. A i tak jeszcze wszystko zwalasz na nas?
Nic nie zrzucam, ale Staś to wasza sprawa. Tak, byłam na imprezie. Wszyscy poszli, miałam czekać aż ostatnia?
Martyna nie była przeciążana obowiązkami domowymi. Ledwie skończyła liceum, jeszcze niedawno była dzieckiem, a teraz zaczęła trudny kierunek na Uniwersytecie Warszawskim. Rodzice rozumieli to i jej współczuli.
Za to ona nie miała dla nich litości.
Wiesz, co jest gorsze? wtrąciła mama. Gorsze to, iż przez ciebie nie pojechałam do babci. choćby nie jest w stanie sobie nic ugotować! A ja nie dam rady być naraz z trzylatkiem i chorą mamą!
Martyna, rozplątując misterną fryzurę, którą zrobiła jej koleżanka z roku, rzuciła obojętnie:
To twoja sprawa, mamo. To ty chciałaś dziecko na stare lata. Zajmuj się nim. Ja wam nic nie jestem winna.
Ojciec aż zadrżał po tych słowach.
Martyna, tym razem przesadziłaś!
Dlaczego przesadziłam? Studiuję. Muszę mieć kontakt z rówieśnikami, przyjaźnie nawiązywać, choćby przyszłego męża kiedyś szukać! A nie siedzieć w domu z wami i bratem.
Ojciec posadził ją na krześle.
Martyna, posłuchaj mnie. Nikt nie każe ci być nianią na pełen etat. Prosiliśmy o przysługę, nie o zawodową opiekę. Zgodziłaś się.
A Martyna, już zaczęta kłócić się, nie zamierzała ustąpić:
Zgodziłam się, a potem zmieniłam zdanie. Życie czasem rzuca nowe pomysły.
Rzuca nowe pomysły, ale to ty zmieniłaś plany bez słowa odpowiedział ojciec. Rozumiem, iż studiujesz. Rozumiem, iż masz znajomych. Ale Martyna, jesteś częścią tej rodziny. Nikt cię nie więzi. Ale powinnaś zrozumieć, iż czasem też nam przyda się pomoc. Chociaż te dwie godzinki w tygodniu, posiedzieć z bratem, żebym mógł np. z mamą do lekarza iść, albo tak jak dziś do babci?
Martyna choćby nie pozwoliła mu dokończyć. Prychnęła, odrzucając głowę, z włosów posypały się wsuwki, których nie zdążyła wyjąć.
Nie.
Dlaczego?
Bo to nie mój obowiązek, tato. Nie będę poświęcać swojego życia dla waszych decyzji.
Martyna wewnętrznie się spięła, gotowa na prawdziwą awanturę. Przecież zaraz rzucą jej coś pod nos
Dobrze ojciec powiedział zadziwiająco spokojnie. Usłyszałem cię.
Ekhm. Usłyszał? A gdzie wrzaski? Gdzie zabieranie telefonu? Gdzie grożenie, iż kiedyś rodziców zabraknie i będzie żałować?
I to wszystko? spytała Martyna.
Tak. Na dzisiaj wszystko.
Martyna, lekko zdezorientowana, jak łatwo jej odpuścili, pośpiesznie rusza do łazienki zmyć makijaż i spać, spać Wyczerpujący wieczór! Jeszcze rodzice przyczepili się!
Rodzice za zamkniętymi drzwiami swojej sypialni nie zamknęli tej sprawy.
Andrzej, jak ona może mieć takie serce z kamienia? już nie ze złością, a prawie ze łzami mówi Iwona. Przecież wychowywaliśmy ją jak trzeba Niczego nie żałowaliśmy, nie zakazywaliśmy bez powodu. Nie tyranizowaliśmy! A ona jakby nas wcale nie kochała I co teraz? Będziemy błagać, by się zajęła bratem?
Nie Andrzej potrząsa głową. Prosić jej nie będziemy. Skoro uważa, iż nic nam nie jest winna my jej też nie jesteśmy. Przynajmniej do czasu, aż zrozumie, na czym polega dorosłość.
***
Ranek nie zaczyna się od kawy, ale od poczucia, iż wczorajszy konflikt wcale się nie skończył.
Martyna jest pierwsza w kuchni. Pije wodę, podjada stare kanapki zostawione w lodówce. Gdy wchodzi mama, niosąc Stasia, Martyna od razu sięga po telefon, żeby uniknąć moralizatorstwa. Ale mama je w milczeniu. Ojciec pojawia się za chwilę, choćby mówi:
Dzień dobry rzuca do Martyny.
Oho, jeszcze się ze mną rozmawia kpi Martyna.
Ojciec otwiera zeszyt z rodzinnymi wydatkami.
Martyna, musimy pogadać.
Wywraca oczami.
Znowu o odpowiedzialności? Przecież już powiedziałam, iż nie
Nie, nie o odpowiedzialności przerywa ojciec a w sumie trochę tak. Ale bardziej o pieniądzach. Od tego miesiąca oczekujemy twojej części za jedzenie i mieszkanie. Masz płacić tak jak inni.
Martyna się uśmiecha, z przekąsem. Uznała, iż to żart, dzienna próba wojny nerwów po wczorajszym. Wieczorem ona im popsuła nastrój, rano oni jej. Równowaga.
Tata, ty żartujesz. Ale nie nabiorę się na to.
Tata był gotów.
To nie żart, Martyna. Od dziś, jako dorosła osoba, opłacasz swoją część wydatków domowych. Od A do Z.
Nawet Staś, który rozcierał śniadanie po stole, patrzył na tatę z wybałuszonymi oczami. Jeszcze nie ogarniał tematu finansów, ale ton głosu ojca go przeraził.
Co? wyjęczała Martyna.
Sama powiedziałaś, iż nic nam nie jesteś winna. Świetnie. Od tej pory nie jesteś już na naszym utrzymaniu. Płacisz swoją część jedzenia, mediów, a przede wszystkim studiów.
Martyna zaczęła się domyślać, iż to naprawdę, nie sztuczny dramat. Chyba mocno się na nią obrazili.
Tata, żartujesz? Przestańcie mnie karmić, ale studia przecież nie odpuścisz mi dyplomu. Znasz siebie.
Poradzę sobie odpowiada. Jesteś dorosła. Masz dziewiętnaście lat. Dorośli płacą za siebie. Zawsze mówiliśmy będziemy cię wspierać, dopóki studiujesz i mieszkasz, ale to opiera się na wzajemnym szacunku i choćby minimalnym udziale w życiu rodzinnym. Ty z tego zrezygnowałaś. Więc my też rezygnujemy z pomocy.
Iwona spojrzała pytająco na męża: Nie przesadziliśmy?
Martyna, trzymając kawałek sera, rzuciła go z powrotem na talerz i gwałtownie wstała:
Dobrze, nie będę jadła! Może nie zadłużę się przez to!
Rodzina kończy śniadanie w milczeniu. Martyna w swoim pokoju celowo hałasuje wszystkim, czym się da, przebiera się i w pośpiechu rusza na zajęcia, póki jeszcze są opłacone.
Chyba przesadziliśmy? pyta Iwona.
Andrzej przeżuwa ser, który ledwo przechodzi mu przez gardło.
Ale warknął:
W sam raz! Skoro nikt nikomu nic nie jest winien, to według prawa już dorosła. Niech płaci za siebie. To konieczne, choć boli. Bo się tylko przyzwyczaja jeździć na innych
Martynę coraz rzadziej widać w domu. Wychodzi wcześnie, wraca bardzo późno. Przestała jeść w domu w ogóle. Iwona, mimo sprzeciwu Andrzeja, próbowała podpytać, czy córka nie chodzi głodna, ale ta odpowiadała tylko urażonym spojrzeniem i oddalała się.
Trafiła jej się praca w kawiarni kiedyś zastąpiła koleżankę, a ta niedługo po tym odeszła, więc Martyna po zajęciach cztery godziny nosi tace, ale przynajmniej ma swoje pieniądze.
Rodzice się niepokoją, ale trzymają się swojej decyzji.
Znowu choćby na kolację nie przyszła, Andrzejku. Chyba nic nie je. Wychowanie wychowaniem, ale do czego to ją doprowadzi niepokoiła się Iwona.
Przemęczy się, zauważy, iż rodzina to wzajemna pomoc i przestanie się tak stawiać. Trochę dumy, ale przejdzie jej uspokajał Andrzej.
I po trzech miesiącach tego cichego bojkotu Martyna powiedziała:
Dobra, wygrała wasza metoda szantażu. Nie daję rady i po zajęciach pracować, a płacą marne grosze Zgadzam się siedzieć ze Stasiem. Kilka razy w tygodniu, po trzy godziny. Możecie traktować to jak moją pracę. Wygraliście. A tutaj pieniądze za mieszkanie, oszczędziłam ile mogłam.
Wyłożyła na stół dziesięć tysięcy złotych. Więcej nie miała. Ale rodzice nie wzięli tych pieniędzy.
Martyna nie chcieliśmy cię zranić. Nie jesteśmy szantażystami mówi mamam, Zawsze się tobą opiekowaliśmy nie dlatego, iż musimy, tylko dlatego, iż jesteśmy twoimi rodzicami i cię kochamy. Okaż nam chociaż odrobinę tego samego swoim udziałem.
Zrozumiałam, przepraszam i tym razem to ona sama przytuliła rodziców.
