Oddaliśmy babcię do domu opieki – choćby mi tego nie mów, Aliska, nie waż się choćby zaczynać! – Klaudia Stefanowna z siłą odepchnęła od siebie talerz z owsianką. – Chcesz mnie oddać do przytułku? Żeby mnie szprycowali czym popadnie i poduszką przyduszali, żebym nie krzyczała? Nie doczekasz się! Ala wzięła głęboki oddech, starając się nie patrzeć na drżące ręce babci. – Babciu, jaki przytułek? To prywatny dom opieki. Las obok, pielęgniarki na miejscu przez całą dobę. Będziesz miała towarzystwo, wielki telewizor. A tutaj całe dnie sama siedzisz, jak tata w pracy. – Znam ja to „towarzystwo” – zaskrzeczała staruszka, rozsiadając się wygodniej na poduszkach. – Obrabują do gołej nitki, mieszkanie zabiorą, a mnie do rowu wrzucą. Powiedz Pawłowi, iż żywcem mnie z tego mieszkania nie wyniosą. Niech sam mnie dogląda. Syn czy kto? Wychowałam go, noce zarywałam, jak chorował na odrę. Teraz jego kolej. – Tata haruje na dwóch etatach, żeby ci leki kupować! Ma pięćdziesiąt trzy lata, skacze mu ciśnienie, od trzech lat do kina nie poszedł, a co dopiero na urlop! – Daj spokój – odcięła Klaudia Stefanowna i zacisnęła usta. – Młody jeszcze, da radę. A ty się nie wtrącaj, jajko kurę nie uczy. Idź zetrzyj kaszę. Syf tu narobiliście! Ala wyszła do korytarza i głośno wypuściła powietrze. Jak z nią rozmawiać? Ojciec wrócił do domu o siódmej wieczorem. Nie zdjął od razu butów, przysiadł na stołku w przedpokoju i przez chwilę gapił się w jeden punkt. – Tata, jak się masz? – Ala wybiegła do niego, zabierając ciężką torbę z zakupami. – W porządku, Ala. Na magazynie bałagan, zaraz rozliczenie roczne. Jak babcia? – Jak zawsze. Znów awantura o dom opieki. Mówi, iż chcemy ją zgubić. Tato, tak się nie da. Patrzyłam na rachunki za ten miesiąc – na jedzenie zostaje nam trzy tysiące. A ja muszę jeszcze zapłacić za akademik i kupić podręczniki. – Poradzimy sobie – Paweł ciężko się podniósł, zdjął buty. – Wziąłem dorabianie na nocne zmiany w ochronie, co drugi dzień. – Zwariowałeś? Kiedy będziesz spać? Przecież gdzieś cię zemdli! Paweł nie odpowiedział. Poszedł do kuchni, nalał wody do garnka i postawił na kuchence. – Jadła? – Połowę wylała na łóżko. Przebierałam. – Dobra. Idź się ucz, musisz przygotować się do sesji. Ja ją sam nakarmię i umyję. Ala patrzyła, jak ojciec kulejąc idzie do pokoju matki. Było jej go strasznie żal. Widziała, jak z kiedyś silnego, wesołego mężczyzny powoli zamienia się w cień. Zniknęły żarty, zniknęła euforia życia. *** Po tygodniu było jeszcze gorzej – wrócił później niż zwykle, chwiał się. Ala od razu się zaniepokoiła. – Tato? Źle ci? – Nic mi nie jest, Ala. Po prostu zakręciło się w głowie w metrze. Duszno tam. – Siadaj. Zaraz zmierzę ci ciśnienie. Na ciśnieniomierzu wyskoczyło 180 na 110. Ala bez słowa podała tabletki. – Jutro nigdzie nie idziesz. Dzwonię po lekarza. – Nie mogę – skrzywił się ojciec. – Jutro kontrola. Jak mnie nie będzie, to zabiorą premię. A na mieszkanie mamy podwyższony podatek do zapłaty. – Sprzedaj je, tato! – Ala szepnęła, by babcia nie słyszała. – Sprzedaj tę kawalerkę pod Warszawą. Sześćset tysięcy – to teraz dla nas ogromne pieniądze. Spłacimy długi, zatrudnimy porządną opiekunkę. Ojciec westchnął: – Matka się nie zgadza… – Tato, tam nie była od pięciu lat! Po co jej to mieszkanie, skoro leży? Ojciec nie zdążył odpowiedzieć – za ścianą rozległo się głośne stukanie. Klaudia Stefanowna waliła kubkiem o szafkę, wołając o uwagę. – Paweł! Paweł, chodź tu! Z kim tam szepczesz? Znów mnie obgadujecie? – rozległ się jej piskliwy głos. Paweł westchnął, połknął tabletkę podaną przez córkę i poszedł do pokoju. *** Jeszcze sześć lat temu ojciec miał kobietę. Elżbieta, dobra, spokojna, wpadała do nich, przynosiła ciasta, planowali z tatą wyjazd na weekend w góry. Wszystko się skończyło, gdy babcia się położyła. Elżbieta próbowała pomagać, ale staruszka zrobiła jej taki koszmar, iż kobieta nie wytrzymała. – Przyszła na gotowe! Syna mojego chce okradać! – darła się na cały dom, symulując zawały za każdym razem, gdy Paweł szedł na randkę. – Precz stąd! Wynocha! W końcu Elżbieta odeszła, a tata choćby nie próbował jej zatrzymać. Telefon zadzwonił, gdy Ala wieczorem przygotowywała się do egzaminu. Ojca w domu jeszcze nie było. – Halo? – Czy to Pan Paweł Aleksandrowicz? – zapytał męski głos. – Nie, to jego córka. Co się stało? – Dzień dobry, tu dział kadr. Ojciec dziś na zebraniu stracił przytomność. Wezwaliśmy karetkę, zabrali go do miejskiego szpitala. Proszę zapisać adres. Ala gorączkowo zapisała adres na marginesie notatek. Nie zdążyła jeszcze odłożyć słuchawki, a już babcia domagała się uwagi. – Alisko! – rozległo się z pokoju. – Kto dzwonił? Gdzie Paweł? Niech mi herbaty zrobi, pić chcę! Ala weszła do pokoju. Babcia leżała na półsiedząco w poduszkach, skrzywiona. – Tata jest w szpitalu – powiedziała krótko Ala. – Jak to w szpitalu? – Klaudia Stefanowna na chwilę zamarła, po czym dodała: – No widzisz, doprowadziliście mnie! Wczoraj na mnie krzyczał, to Bóg go ukarał! Wcale mnie nie szanujecie! Kto mnie teraz nakarmi? Wstaw czajnik. Ala wyszła bez słowa. *** Trzy dni Ala kursowała między szpitalem a domem. U ojca stwierdzono przełom nadciśnieniowy z powodu silnego stresu. Lekarze zakazali mu choćby wstawać z łóżka. – Ala, jak mama? – zapytał od razu, gdy przyszła do sali. – Wszystko w porządku, tato. Sąsiadka wpada, pomaga. Myśl o sobie. Musisz leżeć co najmniej dwa tygodnie. – Jakie dwa tygodnie… Zwolnią mnie… Pieniądze… – Śpij – poprawiła mu kołdrę. – Ja wszystkim się zajmę. Obiecuję. Czwartego dnia, gdy wróciła do domu, babcia przywitała ją lawiną pretensji. – Gdzie się włóczysz? Brudna leżę, Paweł baluje, a ja tu gniję! Ala zacisnęła pięści i spokojnie powiedziała: – Babciu, posłuchaj. Tata jest ciężko chory, może dostać wylewu, jeżeli jeszcze się zdenerwuje. – Nie wygłupiaj się! – fuknęła staruszka. – Jest silny. Po ojcu. – Nie, babciu. Nie będę cię dziś przewijać, ani karmić. Klaudia Stefanowna zrobiła wielkie oczy. – Co to za nowości? Zwariowałaś, dziewczyno? – Nie. Nie mamy pieniędzy. W ogóle. Tata nie pracuje, premii nie będzie, twoja emerytura nie starcza choćby na pampersy i leki. – Łżesz! Paweł zawsze miał skarbonkę! – Nie ma żadnej skarbonki. Wszystko poszło na twoje badania w zeszłym miesiącu. Są dwie opcje: sprzedajemy twoją kawalerkę pod Warszawą i podpisujemy papiery, albo jutro zgłaszam cię do opieki społecznej – zabiorą cię do państwowego domu opieki. Bezpłatnego. – Nie waż się! – wrzasnęła Klaudia Stefanowna. – Ja matka! Tu jestem gospodynią! – Gospodynią czego? Krzywdzisz własnego syna. Nie obchodzi cię, iż może nie wyjść ze szpitala. Liczy się tylko twój kawałek i ciepła kołdra. Dzwoniłam dziś do tego domu opieki, o którym rozmawialiśmy. Zwolniło się miejsce, z pieniędzy za mieszkanie zapłacimy. Opieka jest bardzo dobra. – Nie jadę! – staruszka zaczęła kaszleć. – To głoduj. Nie mam pieniędzy na twoje jedzenie. Jutro idę do pracy dorywczej, wrócę późno. Butelka wody jest na szafce. Pomyśl. Ala wyszła i zamknęła drzwi. Trzęsła się. Nigdy nie była okrutna, ale teraz rozumiała: albo przełamie tę sytuację, albo straci ojca. A babcia… babcia przeżyje ich wszystkich, jeżeli na to pozwolą. Noc minęła w ciszy. Ala nie wchodziła do pokoju, choć słyszała, jak babcia wołała, płakała, przeklinała. Weszła dopiero rano. – Daj się napić… – zachrypiała staruszka. Ala podała jej kubek. – I co? Podpisujesz? Notariusz przyjedzie o dwunastej. – Wy dranie… – wyszeptała staruszka, już bez dawnej złości. – Wszystko mi zabrać chcecie… Dobrze. Piszę, co trzeba. Tylko Pawłowi powiedz… Powiedz, żeby odwiedzał. – Będzie odwiedzał. Jak zacznie chodzić. I ja będę przyjeżdżać. Obiecuję. *** Paweł siedział na ławce w parku domu opieki. Wyglądał dobrze – nabrał trochę ciała, miał rumieńce. Obok na wózku inwalidzkim siedziała jego mama – czyściutka, w nowej ciepłej chuście, skupiona na jedzeniu jabłka. – Paweł? Pawełku, – odezwała się. – Tak, mamo? – Dzwoniłeś do Eli? Pogodziliście się, hmm? Paweł spojrzał na nią zdziwiony. – Dzwoniłem. Powiedziała, iż wpadnie w sobotę. – No i dobrze – staruszka odwróciła się do rabatki. – Niech wpada. Tu jest pielęgniarka Lena, taka szorstka, co chwilę mi zwraca uwagę. Niech twoja Elżbieta zobaczy, jak się tu ze mną obchodzą. Tylko Pawle, nie krzywdź jej! Niedobrze, kiedy mężczyzna kobiecie krzywdę robi. Twój tata… Paweł się uśmiechnął i ścisnął matce dłoń. W alei biegła do nich Ala, machając ręką i uśmiechając się szeroko. – Tato! Babciu! – krzyknęła już z daleka. – Dostałam stypendium! I w pracy podwyżkę! Paweł wstał i rozłożył ręce. Klaudia Stefanowna patrzyła na nich zmrużonymi oczami. przez cały czas uważała, iż niesprawiedliwie ją wysiedlili z własnego domu, ale już nie narzekała. Kiedy podeszła do niej opiekunka i zaprosiła na masaż, staruszka tylko z godnością kiwnęła głową. – Chodź, kochanie. Tylko ostrożnie, jestem delikatna. Ostatnio pani masażystka tak mi nogę ścisnęła… Powiedz mu, żeby był bardziej delikatny. A nie jak niedźwiedź, no… Opiekunka odjechała z wózkiem, Ala objęła ojca, a oni długo stali, patrząc na wysokie sosny. Po raz pierwszy od dawna wszyscy troje byli naprawdę szczęśliwi. *** Klaudia Stefanowna doczekała prawnuka – Ala skończyła studia, wyszła za dobrego człowieka, urodził się syn. Paweł ożenił się z Elżbietą, drugą synową babcia zaakceptowała i choćby polubiła – Elżbieta wybaczyła jej wszystkie przykrości przy pierwszym spotkaniu. Staruszka odeszła cicho, we śnie, nie żywiąc żalu ani do wnuczki, ani do syna.