Warszawa wchodzi w 2026 rok ze zmienionymi zasadami segregacji i znacząco wyższymi opłatami śmieciowymi od 1 kwietnia. Ale najważniejsza zmiana jest inna – mechanizm odpowiedzialności zbiorowej sprawia, iż jeden worek z bioodpadami wrzucony do złego pojemnika może podwoić rachunek dla całej nieruchomości. I nie ma tu znaczenia, czy to był wyjątek, czy nagminne zaniedbanie.
Fot. Shutterstock
Od brązowych worków do pojemników – co się zmienia od 2026 roku
Przez lata bioodpady w warszawskich blokach lądowały w brązowych workach foliowych. Od 2026 roku ten system jest stopniowo wygaszany – w jego miejsce wchodzą pojemniki wielokrotnego użytku. W zabudowie wielolokalowej pojemniki na bioodpady zapewnia firma odbierająca odpady w ramach umowy z miastem, więc w tym przypadku koszt nie spada bezpośrednio na lokatorów.
Równolegle zmienia się zakres frakcji bio. Do brązowego pojemnika można teraz wrzucać więcej niż dotychczas: resztki jedzenia, obierki warzyw i owoców, przeterminowane produkty, fusy po kawie i herbacie, papierowe filtry, ręczniki papierowe i chusteczki higieniczne, a także skoszoną trawę, liście i drobne gałęzie. Czego przez cały czas nie wolno: mięsa ani kości (idą do odpadów zmieszanych), folii i opakowań, ziemi, kamieni, popiołu, odchodów zwierząt ani płynnych resztek kuchennych.
Podział na frakcje jest określony rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 10 maja 2021 r. w sprawie sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów. Przepisy są jednoznaczne – każda nieruchomość musi prowadzić segregację. Zadeklarowanie wytwarzania wyłącznie odpadów zmieszanych jest niedopuszczalne.
Od 1 kwietnia Warszawa podnosi stawki – wzrost o ponad 40 proc.
Obniżone stawki za wywóz odpadów, które obowiązywały od października 2024 r., wygasły z końcem marca 2026 r. Od 1 kwietnia 2026 r. w stolicy obowiązują nowe, wyższe opłaty. Gospodarstwa domowe w zabudowie wielolokalowej zapłacą 85 zł miesięcznie – zamiast dotychczasowych 60 zł. To wzrost o ponad 41 proc. Domy jednorodzinne przejdą z 91 na 107 zł miesięcznie. Właściciele domów kompostujący bioodpady we własnym kompostowniku mogą odliczyć 9 zł ulgi.
Stawka za brak lub nieprawidłową segregację wynosi w Warszawie dwukrotność opłaty standardowej – czyli dla bloku 170 zł miesięcznie za gospodarstwo domowe zamiast 85 zł. Przy kilkudziesięciu lokalach w jednym budynku to kilka tysięcy złotych miesięcznie ekstra.
Podczas sesji Rady Warszawy radni PiS ostrzegali przed co najmniej 40-procentową podwyżką opłat za odbiór i zagospodarowanie odpadów, która nie spodoba się warszawiakom. Prezydent Rafał Trzaskowski kontrował, iż to nie nowa podwyżka, tylko powrót do wcześniejszych stawek, zawieszonych tymczasowo – podaje Interia Biznes.
Mechanizm zbiorowej odpowiedzialności działa i kary są nakładane
Tu leży sedno problemu dla mieszkańców bloków. Zgodnie z art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2024 r. poz. 1219 ze zm.), w budynkach wielolokalowych deklarację śmieciową składa spółdzielnia lub wspólnota mieszkaniowa, nie indywidualny lokator. Spółdzielnia odpowiada za całą nieruchomość jako całość.
Konsekwencja jest poważna. jeżeli pracownik firmy odbierającej odpady stwierdzi w altance śmietnikowej błędną segregację – np. bioodpady w pojemniku na plastik albo resztki mięsa w brązowym pojemniku – firma ma obowiązek zgłosić to prezydentowi miasta. Ten z kolei, na podstawie art. 6ka wspomnianej ustawy, wszczyna postępowanie administracyjne i może nałożyć podwyżkę opłaty za całą nieruchomość – od dwu- do czterokrotności stawki podstawowej. Kara dotyczy całego budynku, nie tylko winowajcy.
Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując skargę jednej ze spółdzielni mieszkaniowych, potwierdził tę wykładnię wprost: dla określenia opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie ma znaczenia to, czy stwierdzone nieprawidłowości miały charakter incydentalny bądź notoryczny – czytamy w opisie sprawy opublikowanym przez Portal Samorządowy. Spółdzielnia wskazywała, iż miała adekwatne pojemniki i odpowiednie frakcje, a naruszenia były jednostkowe. Sąd to zlekceważył. Jeden epizod wystarczy.
Kontrole altanek – kto sprawdza i jak często
Podstawową kontrolę prowadzą pracownicy firm odbierających odpady przy każdym wywozie. Mają obowiązek sprawdzić zawartość pojemników i zgłosić nieprawidłową segregację. W Warszawie miasto prowadzi też własne kontrole za pośrednictwem straży miejskiej i urzędów dzielnic – przy czym te ostatnie skupiają się raczej na nieruchomościach sygnalizowanych wcześniej przez wykonawcę.
Administratorzy nieruchomości muszą w związku z tym aktywnie nadzorować altanki śmietnikowe – nie wystarczy postawić pojemniki i liczyć, iż mieszkańcy sami się połapią. Zarządcy, którzy od wiosny 2026 roku stosują nowe zasady bioodpadów, powinni wywiesić aktualne instrukcje przy wejściu do altanki i rozesłać informacje do lokatorów. Każdy taki dowód staranności może mieć znaczenie, gdyby doszło do postępowania administracyjnego.
Co to oznacza dla Cienie? Co wrzucać, czego nie?
Brązowy pojemnik BIO: tak – obierki, resztki owoców i warzyw, fusy i filtry kawowe, torebki herbaty (bez zszywek), ręczniki papierowe i chusteczki, papierowe opakowania po jedzeniu (np. zabrudzony karton po pizzy), trawa, liście, drobne gałęzie, kwiaty cięte. Nie – mięso, kości, ryby, nabiał (to do czarnego pojemnika – odpady zmieszane), folia, opakowania plastikowe, ziemia, kamienie, popiół, odchody zwierząt, żwirek z kuwety dla kota, płynne resztki kuchenne.
Czarny pojemnik – odpady zmieszane: tu trafia wszystko, czego nie można posegregować inaczej: mięso i kości, pieluchy, ceramika, zabrudzony papier, żwirek dla kota, zimny popiół z kominka.
Co zrobić, żeby uniknąć zbiorowej kary
- Jeśli jesteś lokatorem – stosuj zasady segregacji i nie wrzucaj odpadów do pojemników na chybił trafił tylko dlatego, iż „i tak nikt nie sprawdza”. W altance śmietnikowej sprawdza się regularnie, a konsekwencje finansowe ponosi twój budynek. Zwróć też uwagę, co robią sąsiedzi – jeżeli regularnie widzisz rażące błędy segregacji, poinformuj administrację pisemnie. Zdejmujesz z siebie odpowiedzialność i dajesz zarządcy narzędzie do reagowania.
- Jeśli jesteś w zarządzie spółdzielni lub wspólnoty – zaktualizuj instrukcje w altankach zgodnie z nowym wykazem frakcji bio i wywieś je w widocznym miejscu. Przechowuj dokumentację wszelkich działań informacyjnych wobec lokatorów. W razie kontroli i postępowania administracyjnego to twoja pierwsza linia obrony. Pamiętaj, iż ewentualna podwyżka opłaty nałożona przez miasto to koszt, który spółdzielnia przerzuci na mieszkańców – czyli ty jako zarządca zapłacisz za zaniedbania, a potem mierzysz się ze skargami lokatorów.
W przypadku stwierdzenia przez urzędnika nieprawidłowej segregacji możesz złożyć wyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym, ale – jak pokazuje orzecznictwo NSA – liczyć na ich uwzględnienie tylko wtedy, gdy jesteś w stanie wykazać, iż zrobiłeś wszystko, by zapobiec naruszeniu. Sama dobra wola nie wystarczy.
