Załóż czapkę, na dworze jest minus dziesięć. Przeziębisz się.
Maria podała wełnianą czapkę tę niebieską z pomponem, którą Wiktoria sama wybrała miesiąc temu w sklepie na Marszałkowskiej.
Nie jesteś moją matką! Rozumiesz?!
Krzyk rozdarł ciszę w przedpokoju. Wiktoria rzuciła czapką o podłogę z taką złością, jakby była czymś trującym.
Wika, ja tylko
I nigdy nią nie będziesz! Słyszysz? Nigdy!
Drzwi wejściowe trzasnęły z hukiem. Szyby zadrżały w ramach i przez mieszkanie przetoczyła się fala lodowatego powietrza z klatki schodowej.
Maria została w przedpokoju, z czapką leżącą pod nogami śmieszną, zmiętą i niepotrzebną. Poczuła w gardle napływ łez gorących i gniewnych. Zacisnęła zęby, odchyliła głowę do góry, wpatrując się w sufit. Nie płakać. Nie teraz
Pół roku temu widziała swoje życie inaczej. Ciepłe, rodzinne kolacje. Rozmowy do późna. Może wspólne wyjazdy w okolice Warszawy. Paweł tak pięknie opowiadał o córce inteligentnej, utalentowanej, tylko trochę zamkniętej w sobie po śmierci mamy. Potrzebuje czasu, tłumaczył. Odmrozi się.
Czas płynął. Wiktoria nie topniała.
Od pierwszego dnia, gdy Maria przekroczyła próg mieszkania już nie jako gośćka, a żona, dziewczyna zbudowała wokół siebie mur. Za każdym razem, gdy próbowała się zbliżyć odbijała się jak od lodu. Propozycja pomocy z lekcjami poradzę sobie. Zaproszenie na spacer nie mam czasu. Komplement o fryzurze długie, pogardliwe spojrzenie i cisza.
Mam mamę oznajmiła Wika drugiego dnia wspólnego życia.
Siedziały przy śniadaniu, Paweł się spieszył, nerwowo sączył kawę.
Miałam i będę mieć. Ty tu jesteś nikim.
Paweł się wtedy zakrztusił. Bąknął coś pojednawczo. Maria uśmiechnęła się usta wygięły jej się skurczem i milczała.
Z czasem było tylko gorzej.
Wiktoria już nie krzyczała przy ojcu. Była sprytniejsza. Przechodziła obok Marii jakby jej nie było. Odpowiadała półgębkiem, jednym słowem. Wychodziła demonstracyjnie z pokoju, jak tylko Maria się pojawiała.
Tata kiedyś był inny wyrzuciła dziewczyna przy kolacji. Bez ciebie był normalny. Rozmawialiśmy. Teraz
Nie dokończyła. Schowała twarz w talerzu. ale Paweł zbladł, a Maria odłożyła widelec kęs stanął w gardle.
Paweł szalał pomiędzy nimi jak zwierzę złapane w pułapkę. Wieczorami zaglądał do Marii do sypialni ich sypialni, choć Maria nigdy nie umiała nazwać jej swoją i prosił o cierpliwość.
Ona jest dzieckiem, przechodzi przez trudny czas. Daj jej jeszcze chwilę.
Potem szedł do Wiktorii i błagał ją o odrobinę wyrozumiałości.
Maria jest dobrą osobą, stara się. Spróbuj ją zaakceptować.
Maria słyszała te rozmowy przez ścianę. Zmęczony, złamany głos Pawła. I odpowiedzi Wiktorii krótkie, kąśliwe, wrogie.
Czuła, jak mężczyzna się rozdziera. Widać to było w zmarszczce między brwiami, która pogłębiała się z tygodnia na tydzień. W drżeniu, gdy Maria i Wiktoria spotykały się przypadkiem w jednym pokoju. W cieniach pod oczami.
Ale Paweł nie potrafił wybrać. Albo nie chciał.
Maria podniosła czapkę z podłogi. Otrzepała ją ze zwyczaju, powiesiła na haczyku. Poszła do salonu zamarła w drzwiach, jak zawsze
Zdjęcia. Dziesiątki oprawionych fotografii: na półkach, ścianach, parapecie. Jasnowłosa kobieta z delikatnym uśmiechem. Ta sama z małą Wiktorią na rękach. Z Pawłem młodym, szczęśliwym, kompletnie niepodobnym do dzisiejszego. Fotografie ze ślubu. Z wakacji. Z rodzinnych świąt.
Ewa. Pierwsza żona. Zmarła żona
Jej rzeczy przez cały czas tkwiły w szafach. Sukienki, swetry, szaliki poskładane starannie, posypane lawendą na mole. Jej kosmetyki na osobnej półce w łazience. Jej kapcie różowe, puszyste czekały przy drzwiach.
Jakby gospodyni wyszła tylko do sklepu po chleb i miała zaraz wrócić.
Mama gotowała to lepiej wyrzucała Wiktoria przy obiedzie.
Mama nigdy by tak nie zrobiła.
Mamie by się to nie spodobało.
Każde porównanie raniło Marię jak cios. Udawała uśmiech, kiwała głową, przełykała gorycz z jedzeniem. A w nocy nie mogła spać, myśląc: jak wygrać ze wspomnieniem? Jak zająć miejsce kobiety, która z roku na rok w pamięci córki i męża staje się coraz doskonalsza?
Paweł wciąż kochał Ewę. Maria czuła to już dawno. Patrzył na jej zdjęcia z tą nostalgią, iż serce ściskało. Słuchał opowieści Wiktorii o matce a twarz mu gasła, stawała się odległa, zamknięta.
Kim była Maria dla niego? Próbą rozpoczęcia nowego? Leki na samotność? Kobietą, która po prostu była akurat pod ręką?
Wieczorami, gdy Paweł zasypiał, leżała w ciemnościach i patrzyła w sufit. Obcy sufit obcego domu, w którym nie miała swojego miejsca. Wiedziała ostro, bez litości iż ich małżeństwo się rozpada. Że Paweł ożenił się z nią, nie żegnając się z przeszłością. Że Wiktoria nigdy jej nie zaakceptuje.
I iż ona sama chyba popełniła największy błąd swojego życia.
To pojawiło się jasno między trzecią a czwartą rano, kiedy znów leżała bezsennie i wsłuchiwała się w równe oddechy Pawła. On spał. On zawsze zasypiał łatwo odwracał się do ściany, pięć minut i już odpływał. A ona zostawała z sufitem, z cieniami od latarni za oknem, ze zdjęciem Ewy na komodzie, którego Paweł nigdy nie zdjął.
Dość.
Decyzja przyszła spokojnie. Chłodne zrozumienie: tej walki nie wygra. Z pamięcią się nie wygra. Nie zastąpi człowieka, który w tej rodzinie już zawsze będzie święty.
Maria usiadła na łóżku. Paweł się nie poruszył.
Trzy dni później złożyła wniosek. Sama, bez adwokata, bez zapowiedzi. Przyszła do urzędu stanu cywilnego z dowodem i aktem małżeństwa. Wypełniła wniosek równym charakterem pisma, podpisała. Pracownica spojrzała na nią z rutynowym współczuciem pewnie widziała dziesiątki podobnych przypadków.
Marysiu
Paweł znalazł dokumenty wieczorem. Zatrzymał się w kuchni z kartką w ręce, blady, zbity z tropu.
Co to ma znaczyć?
Tam jest wszystko napisane Maria dalej zmywała naczynia. Złożyłam pozew o rozwód.
Dlaczego? Jak? Przecież choćby nie rozmawialiśmy
O czym mielibyśmy rozmawiać, Paweł?
Zakreciła wodę. Otarła dłonie ręcznikiem. Odwróciła się do niego.
Mam dość życia w muzeum, bycia tą drugą. Dość tego, jak patrzysz na jej zdjęcia. Dość tego, jak twoja córka mi powtarza, iż jestem nikim.
Wika to dziecko, nie rozumie
Wiktoria bardzo dobrze rozumie. Ty też. Tylko nie potraficie się przyznać.
Paweł zrobił krok w jej stronę. Ujął ją za ramiona delikatnie, jak porcelanową figurkę.
Marysiu, porozmawiajmy. Naprawię wszystko. Pogadam z Wiką, schowam zdjęcia, zaczniemy od nowa
Ty ją kochasz.
Nie pytanie, ale stwierdzenie. Maria spojrzała mu w oczy znalazła tam odpowiedź zanim otworzył usta.
Wciąż kochasz Ewę. Kim ja dla ciebie jestem? Zastępstwem? Towarzyszką? Kimś, kto gotuje obiady i pierze skarpetki?
To nieprawda
To powiedz, iż już jej nie kochasz. Powiedz, iż zapomniałeś. Mów!
Cisza.
Paweł rozluźnił uścisk. Odstąpił. Jego twarz szara, zmęczona postarzała się w tej chwili o dziesięć lat.
Maria skinęła głową. Innej odpowiedzi się nie spodziewała.
Wiktoria siedziała w swoim pokoju. Drzwi uchylone przypadkiem czy z premedytacją, nie wiadomo. Gdy Maria przechodziła, spojrzała na nią znad telefonu. Uśmiechnęła się kątem ust. Triumfalnie.
Wygrała.
Reszta wieczoru to był mechaniczny rytuał. Szafa. Wieszak. Walizka. Sukienka, którą Paweł podarował na rocznicę trzy miesiące temu, czyli wieczność. Perfumy, które wybierał cierpliwie, wąchając próbki. Książka, którą zaczęli czytać razem i nigdy nie dokończyli.
Maria składała rzeczy ostrożnie, prostując każdą fałdkę. Nie myśleć. Nie wspominać. Po prostu pakować.
Wieczór ciągnął się w nieskończoność. Maria siedziała na łóżku obok spakowanych walizek. Dwie walizki cały dobytek po zrujnowanej próbie stworzenia rodziny.
Wyjechała o dwudziestej.
Zamówiła taksówkę z wyprzedzeniem, sama zniosła walizki winda chodziła cicho, żadne drzwi się na klatce nie otwarły. Klucze zostawiła na szafce w przedpokoju. Kierowca pomógł zapakować bagaże i ruszyli. Maria nie spojrzała za siebie.
Wieczorna Warszawa była pusta, obca. Latarnie już się paliły, nieliczni przechodnie pędzili do metra. Za plecami została mieszkanie pełne duchów i zdjęć. Tam został Paweł ze swoją niepogrzebaną miłością i Wiktoria wierna, zapiekła w oddaniu matce.
Maria patrzyła przez okno taksówki i oddychała. Po raz pierwszy od pół roku swobodnie.
Samotność przerażała. Ale życie w cieniu ducha przerażało bardziej.
Zaczynała wszystko od nowa. Z czystą kartą. Bez męża, bez rodziny, bez złudzeń.
Ale przynajmniej bez wiecznego porównywania do ideału, którego już nie było.
