Nie waż się ruszać rzeczy mojej mamy – powiedział mąż — Te ubrania należą do mojej mamy. Dlaczego j…

Nie dotykaj rzeczy mojej mamy powiedział Michał

Te ubrania należą do mojej mamy. Po co je zebrałaś? zapytał Michał, a w jego głosie zabrzmiała dziwna obcość.

Wyrzucimy je. Po co nam to, Michał? Zajmują połowę szafy, a ja potrzebuję miejsca, chcę schować tu zimowe kołdry i zapasowe poduszki. Wszędzie mamy totalny bałagan.

Patrycja z upartą miną zsuwała z wieszaków skromne swetry, spódnice i letnie sukienki zmarłej teściowej, Stanisławy. Stanisława zawsze starannie wieszała swoje ubrania, by się nie pogniotły nauczyła tego i swojego syna. Patrycja miała w szafie wieczny chaos codziennie rano szukała po omacku bluzy, narzekała, iż nie ma co na siebie włożyć, a potem prasowała pogniecione rzeczy parownicą. Wyglądały, jakby przeżuła je krowa.

Minęły zaledwie trzy tygodnie, odkąd Michał pożegnał mamę. Stanisława potrzebowała leczenia i spokoju, ale nowotwór był już wtedy w czwartym stadium. Michał zabrał ją do siebie, a ona gasła z każdym dniem równie szybko, jak świeca na wietrze. Minął miesiąc i nie było już mamy. Po całym ciężkim dniu pracy Michał wrócił do mieszkania i zobaczył jej rzeczy wyrzucone jak śmieci na środku korytarza. Zamurowało go. Czy naprawdę tak ma wyglądać pożegnanie z matką? Wyrzucone, zapomniane?

Czemu gapisz się na mnie, jakbyś zobaczył Matkę Boską w tramwaju? cofnęła się Patrycja.

Nie waż się dotykać jej rzeczy wysyczał Michał przez zęby. Poleciała mu do głowy krew, na chwilę zdrętwiały mu dłonie i nogi.

I co, mamy się tego starego grata trzymać do końca życia?! Patrycja zaczynała się już złościć. Chcesz tu zrobić muzeum mamy? Przecież jej tu nie ma. Pogódź się z tym! Lepiej byś o nią dbał, gdy żyła! Może wiedziałbyś, jak bardzo chorowała?

Jakby ktoś strzelił Michała biczem. Ledwo złapał oddech.

Odejdź, zanim zrobię coś, czego nie wybaczę wykrztusił.

Patrycja parsknęła:

Proszę bardzo, wariat

Każdy, kto miał inne zdanie niż Patrycja, był, według niej, nienormalny.

Nie zdejmując choćby butów, Michał podszedł do szafy w korytarzu, otworzył najwyższą półkę, stanął na taborecie i wyciągnął jedną z wielkich, kraciastych toreb na suwak. Mieli ich kilka po przeprowadzce. Ostrożnie, kawałek po kawałku, złożył rzeczy Stanisławy w równe prostokąty, nie rzucając ich byle jak. Na wierzchu położył płaszcz i worek z butami. Obok kręcił się trzyletni synek, Adaś; pomagał tacie, wrzucając do torby choćby swój plastikowy traktor. Na samym końcu Michał wygrzebał w szufladzie klucz i schował do kieszeni.

Tato, gdzie idziesz?

Michał uśmiechnął się gorzko, łapiąc za klamkę:

Zaraz wrócę, synek. Leć do mamy.

Poczekaj! Patrycja stanęła w progu salonu, zaniepokojona. Dokąd jedziesz? Co z kolacją?

Dziękuję, już się najadłem twoim stosunkiem do mojej mamy.

Nie rób scen, Michał, po co się nakręcasz? Zdejmuj buty, gdzie się wybierasz o tej porze?

Michał wyszedł bez słowa, z torbą w ręku. Odpalił samochód i ruszył w stronę Warszawy, na Trasę Toruńską. Jechał, gapiąc się w światła innych aut i nie myśląc o niczym innym. Tylko jedna myśl powoli przelewała mu się w głowie. Reszta praca, plany wakacyjne, żarty na Facebooku rozmyły się na drugi plan. Zostały dzieci, żona i mama. Michał miał żal do siebie nie dopilnował, nie zdążył, ciągle coś miał ważniejszego, odkładał wizyty, rzadziej dzwonił. Matka nie chciała mu przeszkadzać, nie chciała być ciężarem. Zabrakło mu czasu.

Po godzinie zatrzymał się przy barze przy trasie, zjadł coś na gwałtownie i już bez przerw jechał dalej, jakieś trzy godziny. Tylko raz pochwycił wzrokiem zachód słońca szare niebo rozcięły czerwone smugi, jakby słońce desperacko próbowało utrzymać się na horyzoncie. Wjechał w końcu do rodzinnej wsi, na końcu jednej z polnych dróg zgasił silnik przed domem mamy. Tym samym, gdzie dorastał.

W ciemności prawie nic nie widział. Grzebał przy bramce, oświetlając sobie drogę ekranem telefonu pięć nieodebranych od żony. Nie, dziś nie oddzwoni. Telefon na cichy.

Pachniała mocno kwitnąca czeremcha, przyciągając motyle; jej kwiaty bielały widmowo w ciemności. W szybach odbijała się zamglona noc. Michał otworzył drzwi zapasowym kluczem, w przedsionku zapalił zakurzoną żarówkę.

Przy wejściu stały domowe kapcie mamy te, w których chodziła po podwórku. Przy drugich drzwiach, do pokoju, jej znoszone niebieskie pantofle z czerwonymi króliczkami na noskach. Michał kupił jej je osiem lat temu. Patrzył na nie długo i dopiero wtedy otworzył kolejne drzwi.

Cześć, mamo. Czekałaś na mnie?

Już nikt tutaj nie czekał.

W powietrzu unosił się zapach starej meblościanki i wilgoci, jakby wiało z piwnicy. Dom zawsze gwałtownie łapał wilgoć co chwila trzeba było palić w piecu. Na komodzie szczotka i trochę kosmetyków, na wieszaku reklamówka z makaronem najlepsza cena. Michał z mamą kupili kilka lat temu nową kanapę i telewizor dziś tylko one wyglądały nowocześnie. Otwarta lodówka na kuchni przypominała tu już nie mieszka nikt. Pokój Stanisławy vis-a-vis jej łóżko z wieżami poduszek, przykryte wzorzystą narzutą. Michał usiadł na brzegu.

To kiedyś był jego pokój, rodzice spali w większym. Przy ścianie stało drugie łóżko, należące do brata. Było też biurko przy oknie, a dziś stoi tam maszyna do szycia mama kochała szyć i haftować. Drugie łóżko zastąpiła szafa na swoje rzeczy.

Siedział bez ruchu i gapił się na szafę, jakby zaraz miała stanąć w niej matka. Wbił palce w czoło, pochylił się i rozpłakał. Osunął się na białą narzutę, wtulił twarz w kolana i zaczął łkać.

Płakał, bo nie zdążył już nic jej powiedzieć, kiedy w ostatni dzień ściskała go za rękę. Siedział nad nią niemy, widział jak gaśnie, a tysiące słów więzły mu w gardle. Matka wyszeptała tylko: Nie patrz tak na mnie, Michałku… Byłam z wami szczęśliwa. A on tak bardzo chciał podziękować za dzieciństwo, beztroskę, dom, miłość, poczucie bezpieczeństwa. Za to miejsce, do którego zawsze można wrócić, niezależnie od błędów.

Ale siedział, skamieniały, nie mogąc znaleźć słów. Bo jakie? Każde wydawało się zbyt górnolotne, nie z tej epoki. Nasze czasy nie wymyśliły jeszcze prostych słów na takie sprawy, za to cynizmu mamy w nadmiarze.

Michał zgasił światło, położył się ubrany na łóżku mamy, starając się nie zburzyć narzuty, przykrył się znalezionym na oparciu wełnianym kocem i zasnął. Sam był zaskoczony, jak dobrze spał. Rano, jak zwykle, obudził się punkt siódma. Ciało pamiętało stary rytm.

Podszedł do samochodu po torbę. Brzozy przy drodze, obsypane jasnymi liśćmi, wyglądały jak młode druhny. W ich gałęziach budziło się słońce. Michał przeciągnął się, rozruszał kości i wrócił do domu. Wciągnął ciężką torbę do mamy szafy.

Jedno po drugim, układał jej ubrania, wieszał na wieszakach tych samych, które nazywała ramięczkami. Buty ustawił równo na dole. Kiedy skończył, cofnął się i patrzył, czy wszystko wygląda jak trzeba. Miał przed oczami mamę w tych wszystkich rzeczach zawsze z miękkim, matczynym uśmiechem, jakby bez słów mówiła kocham cię. Michał pogładził lekko rząd bluzek i sukienek, przytulił cały ten pachnący kącik Stał długo, nie wiedząc, co dalej zrobić z tymi rzeczami. Wreszcie sięgnął po telefon.

Panie Krzysztofie, dziś nie będzie mnie w pracy. Sprawy rodzinne. Poradzicie sobie? Dziękuję.

I do żony napisał: Przepraszam, iż się uniosłem. Będę wieczorem. Buzi.

Przy ścieżkach w ogrodzie kwitły kwiaty. Narcyzy były już w pełnym rozkwicie, tulipany rozchylały dopiero płatki. Michał zebrał oba, zrywał też konwalie przy krzakach agrestu. Z trzech zrobił małe bukiety bo na cmentarzu czekała na niego trójka. Przechodził obok sklepu i przypomniał sobie, iż nic nie jadł. Wstąpił po mleko i bułkę, dorzucił czekoladę.

Michał! Co ty tutaj znowu robisz? zapytała zdziwiona ekspedientka.

Do mamy przyjechałem odpowiedział, unikając spojrzenia.

Wiem, wiem… Chcesz bryndzy? Świeża, od mojego znajomego rolnika. Twoja mama zawsze u mnie kupowała.

Spojrzał na nią. Drwi z niego? Nie, po prostu to dobra, prosta kobieta.

Daj pani Ireno, poproszę. Jak u pani?

Ech… machnęła ręką. Były z mamą przyjaciółkami. Lepiej nie pytaj. Mój Marek znowu popija.

Michał zjadł śniadanie na cmentarzu, przed pomnikami. Bukiety po kolei: narcyzy, konwalie, tulipany. Brat, ojciec, mama. Brat pierwszy odszedł spadł z dachu, poprawiając dachówki. Wysoko nie było, ale szyja pękła miał dwadzieścia lat. Pięć lat temu ojciec. Teraz mama. Michał położył każdemu kawałek czekolady, mamie dołożył jeszcze bryndzy. Uśmiechali się do niego z porcelanowych tabliczek. Michał szeptał do nich w myślach.

Przypominał sobie wygłupy własne i brata.

Odżywały w nim świty nad rzeką, łowienie na leszcza z tatą. Tata zarzucał wędkę jak prawdziwy kowboj.

A mama! Jak krzyczała na całą wieś: Michał! Chodź jeść! głos niósł się daleko. Było mu wtedy wstyd przed kolegami. Co by dał, żeby jeszcze raz to usłyszeć.

Pogładził drewniany krzyż na świeżym grobie mamy. Czarna ziemia, w południowym słońcu.

Mamusiu, przepraszam… Nie dopilnowałem cię. Niby człowiek już dorosły, a bez ciebie wszystko jest puste. Tyle chciałbym ci jeszcze powiedzieć, wam obojgu, i tacie, i bratu. Jacy wy byliście dobrzy, najwspanialsi na świecie. Dzięki wam za wszystko. A my, z Patrycją, to tylko ja, moje, chcę Dziękuję wam za wszystko. I tobie, Krzysiek, braciszku, też.

Wstał. Szło się przez wieś polną dróżką, po drodze żuł łodygi młodej trawy. Na zakręcie spotkał Marka, syna ekspedientki Ireny. Marek był już nieźle pijany całkiem się stoczył.

Michał, znowu tu? bełkotał Marek.

Tak, do swoich przyszedłem. Ty dalej pijesz?

A jak! Dziś święto, nie?

Jakie?

Wyciągnął z szortów kalendarzyk ostatnia kartka oderwana wczoraj. Przerzucił kartkę.

Światowy Dzień Żółwia, patrz! oświadczył poważnie.

Jasne skrzywił się Michał. Weź, Marek dbaj o mamę. Ona naprawdę jest złotym człowiekiem. I nie będzie tu zawsze, pamiętaj o tym.

Oddalił się, zostawiając Marka z rozdziawioną buzią. Ten po chwili przetrawił słowa i zawołał za nim:

No dobra! Na razie, Michał!

Trzymaj się rzucił tylko Michał i nie odwrócił się więcej.