– Nie będę dogorywać ze starą ruiną! – wrzasnął mąż – Dość! Mam tego dość! – Irek z hukiem zatrzasnął szafkę nocną, aż zadrżały flakoniki z wodą kolońską. – Mam po dziurki w nosie narzekań na bolące stawy i tabletki! Chcę żyć, a nie dogorywać w tym szpitalu! Walentina stała w drzwiach sypialni i patrzyła, jak mąż pakuje w torbę swoje skromne rzeczy. Trzydzieści dwa lata wspólnego małżeństwa mieściły się w jednym plecaku i reklamówce z adidasami. Ta myśl zabolała ją bardziej niż wszystkie wyrzuty. – Irek… – zaczęła cicho – Mama po udarze nie może zostać sama. Rozumiesz? – Twoja mama, twój problem! – syknął mąż, nie odrywając wzroku od plecaka. – Mam pięćdziesiąt osiem lat, a nie osiemdziesiąt! Nie zamierzam robić z domu oddziału intensywnej terapii! Walentina drgnęła. Ostatnie pół roku słowa „młodość” i „starość” stały się kością niezgody. Irek nagle zaczął farbować siwe włosy, kupił rower, skórzaną kurtkę. A potem pojawiła się Sylwia – rozwiedziona sąsiadka z piątego piętra, lat trzydzieści pięć. – Przeprowadzasz się do niej? – zapytała, choć znała już odpowiedź. Irek gwałtownie się odwrócił, przez moment zawahał, ale zaraz znów stwardniał: – Tak, do niej. I wiesz dlaczego? Bo z nią zapominam o wieku. Nie liczy moich siwych włosów i nie przypomina o chorym sercu. Ona po prostu jest wolna. Rozumiesz? „Wolna…” – to słowo ugodziło w samo serce. Walentina spojrzała w lustro na zmęczoną twarz z nową zmarszczką przy ustach. Kiedyś Irek mówił do niej „moja piękna”. A dziś… – Niedługo skończysz sześćdziesiąt lat, Irek – wymruczała cicho. – Naprawdę uważasz… – Co? – wybuchł. – Że nie zasługuję na szczęście? Na nową szansę? Wielu w moim wieku… – Ucieka do młodszych kochanek? – gorzko się uśmiechnęła. – Smutna statystyka. Irek zirytowany machnął ręką: – Znowu! Zawsze musisz wszystko obrzydzać! A ja chcę po prostu oddychać pełną piersią, rozumiesz? Zamek w plecaku zatrzasnął się jak wyrok. – Powiedz swojej mamie, iż życzę zdrowia – burknął, idąc do wyjścia. – Mam nadzieję, iż wam będzie wygodnie. Dwóm… – zaciął się, ale dokończył: – Dwóm starym przyjaciółkom. Drzwi trzasnęły. Walentina długo siedziała na łóżku, wpatrując się w jeden punkt. W głowie dudniło: „Dwóm starym przyjaciółkom”… A miała zaledwie pięćdziesiąt trzy lata. Czy to już starość? Z sąsiedniego pokoju dobiegł cichy głos: – Waluś, coś się stało? – Nie, mamusiu… – Walentina z trudem wstała. – Irek pojechał załatwić sprawy. Kłamać było ciężko, ale nie potrafiła powiedzieć prawdy. Jeszcze tego brakowało, żeby osiemdziesięcioletnia mama obwiniała się za rozpad małżeństwa córki. Następne dni płynęły jak szara rzeka. Walentina wykonywała codzienne rytuały: gotowanie, sprzątanie, opieka nad mamą. W głowie tylko jedna myśl: kiedy? Kiedy wyrosła między nimi ściana? Przypominała sobie, jak poznała Sylwię. Sąsiadka niedawno się rozwiodła, często spotykały się przy skrzynkach pocztowych. Energetyczna, kolorowa, z beztroskim śmiechem. Walentina choćby jej współczuła – samotnej z dzieckiem niełatwo. Ale potem zauważyła, jak Irek patrzy na Sylwię. Jak przesiaduje przy oknie, gdy Sylwia wyprowadza psa. Jak „przypadkiem” kręci się koło bloku, gdy ona wraca z pracy. Jak coraz częściej zostaje do późna w garażu. – Córciu – głos mamy przywrócił ją do rzeczywistości – od pół godziny myjesz jedną filiżankę. Usiądź ze mną. Walentina oprzytomniała – rzeczywiście stała przy zlewie, wpatrując się w okno, z jedną filiżanką w ręce. – Już kończę, mamusiu. – Walcia – mama przysiadła na krześle z trudem – wszystko rozumiem. Nie musisz mnie oszukiwać. – Mama… – Zostawił cię, prawda? Odchodzi do tej z piątego piętra? Walentina przytaknęła, czując, jak napływają łzy. – Głupiec – skwitowała mama filozoficznie. – Wiesz, co się dzieje z facetami pod sześćdziesiątkę? Jakby diabeł w nich wstąpił – szukają młodości tam, gdzie nigdy jej nie było. – Mama, wystarczy. – Wystarczy? – mama niespodziewanie zaśmiała się dźwięcznie. – Twój tata też wariował. W wieku pięćdziesięciu dwóch lat uznał, iż życie mu ucieka. Walentina spojrzała zdumiona: – Tata? Nigdy… – Po co było mówić? – wzruszyła ramionami mama. – Wrócił po dwóch miesiącach. Skruszony. Ale już nie czekałam. – Niemożliwe… – A jednak – mama puściła oczko. – Przez te dwa miesiące zrozumiałam, iż życie się nie skończyło. Poszłam na kurs haftu. I przede wszystkim – poczułam, iż bez niego żyje się łatwiej. Jakoś więcej powietrza… Przypatrywała się swoim starym dłoniom – w plamach i cienkiej skórze, a ciągle zręcznym. – Widzisz, Walcia, lata nieważne. Liczy się to, co w sercu. Mam już osiemdziesiąt pięć, ale ciągle siedzi we mnie ta dziewczynka. Walentina uśmiechnęła się mimowolnie. Tak, to prawda – jej mama, mimo wieku i chorób, promieniała życiową siłą. Może dlatego zawsze przyciągała ludzi? – Twój Irek – kontynuowała mama – nie uciekł od ciebie. Zbiega przed samym sobą. Boi się starości. Myśli, iż od młodej zrobi się młodszy. – Broni go mama? – zabulgotała w niej żal. – Nie bronię – pokręciła głową mama. – Żal mi go. Bo wiem – nie znajdzie tam tego, czego szuka. Przed czasem się nie ucieknie. W tym momencie zza okna dobiegł śmiech. Walentina zerknęła. Irek spacerował z Sylwią po podwórku, niósł jej torby. Ona opowiadała coś wesołego i gestykulowała, a on patrzył na nią z uwielbieniem, co zabolało w sercu. – Nie męcz się, – delikatnie zaprowadziła ją mama od okna. – Chodź na herbatę. Mam świeże pierniki. – Mama, jakie pierniki… – głos zadrżał jej w gardle. – A on głupiec – powtórzyła cierpliwie mama. – Ale to jego droga. Ty znajdź swoją. Wiesz co? Jutro idziemy do parku. Po remoncie jest naprawdę pięknie. Walentina chciała zaprotestować, ale coś w głosie mamy kazało jej zamilknąć. Może mama ma rację? Może czas po prostu żyć? Park był zaskakujący. Nowe chodniki, fontanny, wygodne ławeczki. W środku działał mały dom kultury, skąd płynęła muzyka. – Zobacz! – mama zatrzymała się przy tablicy ogłoszeń. – Nabór do klubu literackiego! I szkoła tańca! O, i joga dla seniorów! – Mama, tylko nie mów… – A co takiego? – mama figlarnie uniosła brew. – W moim wieku mogę jeszcze pokazać, co potrafię! Jakby na dowód, zrobiła gest ręką. Laska wypadła z dłoni i z łoskotem upadła. – Oj – zmieszała się mama. – Pozwól, pomogę – odezwał się łagodny głos mężczyzny. Elegancki pan w średnim wieku podał laskę i z ukłonem oddał mamie: – Proszę bardzo. – Dziękuję – mama aż się zarumieniła. – Bardzo miło z pana strony. – Michał Skrzypczak, prowadzę tu spotkania literackie. Widzę, iż interesują się panie naszymi wydarzeniami? – Nie, my tylko… – zaczęła Walentina, ale mama gwałtownie przerwała: – Oczywiście! Moja córka pięknie pisze wiersze. W studenckiej gazetce publikowała! – Mamo! – Walentina poczerwieniała. – To było lata temu! – Poezja jest ponadczasowa – uśmiechnął się Michał Skrzypczak. – Chcecie zajrzeć? Właśnie omawiamy nowe teksty. Tak Walentina trafiła do kółka literackiego. Sama nie wie, kiedy się wciągnęła – miała tylko wesprzeć mamę. Zapach książek, ciche rozmowy, zainteresowane twarze – tworzyły wyjątkową atmosferę. Nikt nie oceniał wyglądu ani wieku. Liczyły się myśli i uczucia. Potem przyszedł wieczór poetycki. Kameralny, dla swoich. Ale Walentina stresowała się jak przed egzaminem. Czytała wiersze – o miłości, o stracie, o tym, iż życie nie kończy się bólem. Z każdym wersem czuła, jak coś w niej się wyzwala i wraca do życia. Wracając do domu, natknęła się na Irka. Wyszedł od Sylwii. Przystanął na chybcika, pokręcił się niezręcznie jak dziecko. – Walka, pięknie wyglądasz. Patrzyła na niego obojętnie. Dziwnie – patrząc w te znajome oczy, nie czuła bólu. Tylko spokój. – Dziękuję. – I tyle. – Nie, posłuchaj… – podszedł bliżej. – Chciałem wyjaśnić… Zrozumiałem. – Rozczarowałeś się? Sylwia okazała się nieidealna? Irek się skrzywił: – To nie tak… Młoda jest, atrakcyjna, ale… – zamilkł. – Nie mamy o czym rozmawiać. – Myślałeś, iż dziewczyny z piątego piętra pasjonują się PRL-em? – Walentina nieoczekiwanie się roześmiała. – Irek, jesteś naiwny! – Nie o to chodzi… – spochmurniał. – Walka, narobiłem głupot. Może można… – Nie – stanowczo pokręciła głową. – Nic już nie można. Wiesz co? Jestem ci wdzięczna. – Za co? – zaskoczony zamrugał. – Za to, iż odszedłeś. Dzięki temu zrozumiałam, iż życie nie kończy się na gotowaniu i sprzątaniu. – Walka, zrozumiałem. Chcę wrócić, wszystko naprawić – wyciągnął rękę. Odsunęła się łagodnie, ale stanowczo: – Nie, Irek. Nie chcesz wracać do domu. Bo tego starego domu już nie ma. Tej Wali, która prała twoje skarpetki i milczała przy kolacji, już nie ma. Nowej choćby nie znasz. Obawiam się, iż by cię wystraszyła. – Dlaczego? – Bo ona żyje dla siebie. W tej chwili podeszła mama, już bez laski – pod rękę z Michałem Skrzypczakiem. – O, Irek – rzuciła chłodnym tonem. – Wciąż tu? – Dzień dobry, pani Elżbieto – mruknął. – Już sobie idę. – I dobrze. A wiesz co? Następnym razem, jak będziesz chciał uciekać od starości, pomyśl. Może to nie ludzie wokół, tylko ty sam? Irek aż się wzdrygnął, jakby dostał po głowie. Rzucił się do wyjścia. – Mamo! – upomniała ją Walentina. – Nie trzeba było… – Co nie trzeba? – wzruszyła ramionami mama. – Mówić prawdę? A pan Michał zaproponował mi prowadzenie kółka „Bajki z naszego dzieciństwa” dla wnuków. Ciekawe! – Pani Elżbieta jest urodzonym opowiadaczem – uśmiechnął się Michał Skrzypczak. – Dzieciaki będą zachwycone. Walentina patrzyła na mamę – odmłodzoną, pełną życia – i myślała: może to właśnie jest mądrość? Nie walczyć z upływem lat, tylko przyjąć je jako dar. Szansę, by odkryć siebie na nowo. Dwa miesiące później Irek rozstał się z Sylwią. Podobno znalazła młodszego. A miesiąc później napisał do Walentiny krótką, roztrzęsioną wiadomość – pełną skruchy i próśb o wybaczenie. Nie odpisała. Po co? Teraz miała własne życie. Dwa razy w tygodniu – spotkania literackie. A wiecie co? W swoje pięćdziesiąt trzy lata pierwszy raz od dawna czuła się naprawdę młoda. Bo młodość to nie gładka skóra. To odwaga być sobą – w każdym wieku.