Początek 2026 roku to dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych czas wytężonej pracy, a dla listonoszy – pełne torby urzędowej korespondencji. W najbliższych dniach do skrzynek pocztowych ponad 10 milionów emerytów i rencistów w całej Polsce zaczną trafiać ważne przesyłki. Choć większość seniorów spodziewa się corocznego rozliczenia podatkowego, treść tych listów może być zaskoczeniem. Eksperci ostrzegają: mechaniczne potraktowanie tej korespondencji jako „zwykłego PIT-u” może kosztować Cię utratę kilkuset złotych należnego zwrotu. Co dokładnie wysyła ZUS i dlaczego w tym roku trzeba zachować szczególną czujność?
Fot. Warszawa w Pigułce
Styczeń i luty to tradycyjnie miesiące, w których państwowy ubezpieczyciel rozlicza się ze świadczeniobiorcami za rok poprzedni. Jednak w 2026 roku, w gąszczu zmieniających się przepisów podatkowych i rosnącej inflacji, korespondencja z ZUS nabiera szczególnego znaczenia. Wiele osób starszych wychodzi z założenia, iż „urząd zrobił wszystko za nich”. To błędne myślenie, które w dobie wysokich kosztów leków i rehabilitacji jest po prostu nieopłacalne. List, który otrzymasz, to nie tylko informacja – to podstawa do walki o Twoje pieniądze.
Wielka wysyłka ZUS 2026. Co znajdziesz w kopercie?
Akcja wysyłkowa, która startuje w drugiej połowie stycznia, obejmuje dwa najważniejsze rodzaje formularzy podatkowych: PIT-40A oraz PIT-11A. To właśnie różnica między tymi dwoma drukami jest kluczem do zrozumienia Twojej sytuacji finansowej. ZUS nie wysyła ich losowo – rodzaj formularza zależy od Twojej sytuacji w roku 2025.
Otrzymanie tej korespondencji jest gwarantowane ustawowo. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma obowiązek dostarczyć te dokumenty każdemu, kto w minionym roku pobierał emeryturę, rentę, świadczenie przedemerytalne, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne czy rentę socjalną. Jednak uwaga – koperta z ZUS to nie to samo, co decyzja o marcowej waloryzacji. Na informację o podwyżce świadczenia trzeba będzie poczekać jeszcze kilka tygodni. Teraz gra toczy się o podatki.
PIT-40A: Wygoda, która może się nie opłacać
Największa grupa seniorów otrzyma formularz oznaczony symbolem PIT-40A. W telegraficznym skrócie oznacza on: „ZUS obliczył Twój podatek za Ciebie”. Jest to roczne obliczenie podatku przez organ rentowy. Trafia on do osób, które pobierały świadczenie przez cały rok podatkowy i nie miały innych dochodów (np. z pracy dorywczej).
Dla wielu seniorów to sygnał: „nie muszę nic robić, nie muszę iść do Urzędu Skarbowego”. I formalnie mają rację – jeżeli nie złożą żadnego innego zeznania, Urząd Skarbowy zaakceptuje wyliczenie ZUS jako ostateczne. Tu jednak czai się pułapka. Akceptacja PIT-40A jako ostatecznego rozliczenia zamyka drogę do skorzystania z ulg podatkowych.
Jeśli w 2025 roku wydawałeś pieniądze na leki, zabiegi rehabilitacyjne, dojazdy na zabiegi czy internet – PIT-40A nie uwzględnia tych wydatków. ZUS nie wie, ile wydałeś w aptece. Dlatego, choćby jeżeli dostaniesz ten formularz, warto potraktować go jedynie jako informację wyjściową do samodzielnego złożenia PIT-37 i odzyskania nadpłaconego podatku. W 2026 roku zwroty z tytułu ulgi rehabilitacyjnej mogą sięgać od kilkuset do choćby kilku tysięcy złotych.
PIT-11A: Sygnał do działania
Druga grupa świadczeniobiorców znajdzie w skrzynce PIT-11A. To jedynie „informacja o dochodach”. Kto ją otrzymuje? Przede wszystkim osoby, które:
- pobierały zasiłki chorobowe lub macierzyńskie z ubezpieczenia społecznego,
- nie pobierały świadczenia przez cały rok (np. przeszły na emeryturę w połowie roku),
- złożyły w ZUS oświadczenie o zamiarze wspólnego rozliczenia z małżonkiem,
- mają nadpłatę podatku wynikającą z rozliczenia.
W przypadku otrzymania PIT-11A, piłeczka jest po Twojej stronie. Masz obowiązek rozliczyć się z fiskusem samodzielnie (lub poczekać na automatyczne rozliczenie w usłudze Twój e-PIT, choć i tam warto zajrzeć, by dodać ulgi). Ignorowanie tego pisma lub pomylenie go z decyzją o waloryzacji może skutkować bałaganem w dokumentach skarbowych.
Pułapka „13. i 14. emerytury” w kontekście podatków
W 2026 roku rozliczenie komplikują dodatkowe świadczenia roczne, tzw. trzynastki i czternastki. Choć politycy często nazywają je „wolnymi od podatku”, w rzeczywistości podlegają one specyficznym zasadom składki zdrowotnej i zaliczek na podatek dochodowy (do kwoty 2500 zł brutto emerytury jest kwota wolna, powyżej wchodzi podatek).
Otrzymane z ZUS zestawienie (PIT) sumuje wszystkie te przychody. Często okazuje się, iż sumaryczny dochód seniora przekroczył próg kwoty wolnej od podatku (30 tys. zł), co skutkuje koniecznością dopłaty lub – w lepszym scenariuszu – powstaniem nadpłaty, którą można odzyskać. Dlatego dokładne przeanalizowanie otrzymanego listu jest w tym roku ważniejsze niż kiedykolwiek.
To nie jest decyzja o waloryzacji! Nie pomyl dokumentów
Wielu seniorów, widząc kopertę z logiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w styczniu lub lutym, automatycznie myśli o podwyżkach. To częsty błąd. Listy z decyzjami o nowej wysokości emerytury po marcowej waloryzacji zostaną wysłane dopiero w marcu i kwietniu.
Obecna korespondencja dotyczy wyłącznie roku 2025 i kwestii podatkowych. Nie znajdziesz tam informacji o tym, ile „na rękę” dostaniesz od marca 2026 roku. Mieszanie tych dwóch dokumentów prowadzi do nieporozumień. Dokumenty podatkowe należy zachować przez 5 lat, podczas gdy decyzja waloryzacyjna jest dokumentem potwierdzającym aktualną wysokość świadczenia (przydatnym np. przy wnioskowaniu o kredyt czy dodatki mieszkaniowe).
Co jeżeli list nie dotrze?
ZUS ma czas na wysyłkę deklaracji do końca lutego. jeżeli do tego czasu listonosz nie zapuka do Twoich drzwi, nie musisz panikować ani stać w kolejce w oddziale. W 2026 roku wszystkie te dokumenty są dostępne w wersji elektronicznej na Platformie Usług Elektronicznych (PUE ZUS), która przechodzi w tej chwili transformację w bardziej przyjazny system eZUS. Wystarczy zalogować się profilem zaufanym lub przez bankowość elektroniczną, by pobrać kopię swojego PIT-u bez czekania na pocztę. To najszybsza i najpewniejsza droga, by sprawdzić, co urząd „na nas ma”.
Co to oznacza dla Ciebie?
Odebranie listu z ZUS to dopiero początek Twoich działań. Aby zadbać o swój portfel w 2026 roku, wykonaj następujące kroki:
- Sprawdź symbol druku: Gdy otworzysz kopertę, spójrz w prawy górny róg. PIT-40A oznacza, iż ZUS Cię rozliczył, PIT-11A – iż masz tylko informację o dochodach.
- Nie wyrzucaj koperty: choćby jeżeli myślisz, iż to „tylko papiery”, ten dokument jest niezbędny do ewentualnej korekty zeznania podatkowego.
- Zbieraj faktury za leki: Masz PIT-40A? Nie osiadaj na laurach. jeżeli wydajesz na leki więcej niż 100 zł miesięcznie w danym miesiącu, nadwyżkę możesz odliczyć. To samo dotyczy wydatków na pieluchomajtki czy sprzęt rehabilitacyjny. Złóż samodzielnie PIT-37, by odzyskać pieniądze.
- Wspólne rozliczenie się opłaca: jeżeli jesteś w związku małżeńskim, sprawdź, czy wspólne rozliczenie nie będzie korzystniejsze. ZUS automatycznie tego nie zrobi – musisz złożyć własne zeznanie, choćby jeżeli dostałeś PIT-40A.
- Oczekuj kolejnego listu: Pamiętaj, iż informacja o tym, ile wyniesie Twoja emerytura „na rękę” od marca, przyjdzie w osobnej kopercie za kilka tygodni. Nie szukaj tej informacji w obecnym piśmie.
