Metalowa puszka po herbatnikach

Metalowa puszka po herbatnikach wylądowała na stole obok tortu z karmelem. Mama wyjęła z niej plik banknotów przewiązany czerwoną recepturką i położyła obok zeszytu w kratkę. Karolina choćby nie zdjęła rozpiętej kurtki.

— Musisz mi pomóc, do pierwszego potrzebuję osiemset złotych — powiedziała od progu. — Czesne za przedszkole podskoczyło, a w sobotę padł mi rozrusznik.

Stałem w przejściu do przedpokoju i patrzyłem na ten sam obrazek, który powtarzał się od lat. Blok z wielkiej płyty w Lublinie, kuchnia pomalowana na musztardowo, za oknem mokry listopad. Na starej maszynie do szycia Łucznik leżał mój prezent: wełniany sweter w butelkowej zieleni, kupiony na bazarze przy ulicy Ruskiej. W radiu leciały akurat lokalne ogłoszenia, a ja myślałem tylko o tym, iż Karolina znowu traktuje dom rodzinny jak bankomat.

— Zaraz. — Zasłoniłem puszkę dłonią. — Dziś mama kończy sześćdziesiąt pięć lat. Ty choćby kwiatka nie przyniosłaś, a już wyciągasz po pieniądze.

Karolina odwiesiła torebkę na oparcie krzesła.

— Tomek, to sprawa między mną a mamą. Nie wtrącaj się.

— To jest też moja mama. Więc się wtrącam. W marcu pożyczyłaś dwa tysiące. W czerwcu tysiąc. W sierpniu półtora tysiąca na wakacje. Gdzie jest zapisane, ile oddałaś? W tym zeszycie? — Wskazałem palcem na okładkę.

Mama nic nie mówiła. Wiązała pasek starego szlafroka, tak ciasno, iż materiał wybrzuszył się na plecach. Potem odezwała się cicho, ale wyraźnie:

— Wystarczy, dzieci.

Nachyliła się i otworzyła zeszyt na stronie, gdzie pod literą K widniały daty i kwoty. Ostatnia pozycja: cztery tysiące osiemset złotych, bez dopisku „oddane”. Przesunęła po niej opuszkiem.

— Karolino, chyba wyrządziłam ci krzywdę. Bo zawsze, zanim zdążyłaś poczuć strach, otwierałam już puszkę. Dziś jej nie otworzę.

Karolina stanęła przy stole, mnąc w palcach końcówkę szalika. Zaczęła mówić, iż to nie tak, iż wszystko odda, iż ma dwa tygodnie do wypłaty. Mama zamknęła zeszyt i wsunęła go pod deskę do krojenia.

— Wróć, jak będziesz chciała po prostu zjeść ze mną kolację — dodała.

Tego dnia Karolina wyszła bez żadnego banknotu. W kieszeni kurtki miała tylko paragon z parkingu.

Gdy drzwi się zamknęły, mama podeszła do zlewu i odkręciła wodę. Myła filiżanki, które były już czyste. Chciałem jej pomóc, ale odsunęła się łokciem.

— Dlaczego zawsze musisz dawać wszystko? — zapytałem.

— Ty nigdy nie przyszedłeś, żeby coś wziąć — odpowiedziała, nie odwracając się.

Potem tarła gąbką po dnie filiżanki, aż piana zrobiła się rzadka. Nie o brak pieniędzy chodziło. Ale tego nie powiedziała. Podała mi ciastko z karmelem i włączyła czajnik.

Przez następne miesiące Karolina nie prosiła. Na Boże Narodzenie przywiozła pierogi z kapustą i grzybami, które lepiła w nocy po pracy. W maju zadzwoniła, żeby umówić mamę do okulisty, zamiast prosić o pożyczkę. W sierpniu zabrała ją nad Zalew Zemborzycki, kupiła lody i nie wspomniała, żeby mama płaciła za parking. Zeszyt przez cały czas leżał pod deską do krojenia, a puszka stała na parapecie, obok paprotki.

Rok później, na kolejne urodziny, Karolina przyjechała pierwsza. Trzymała małą paczkę przewiązaną szarym sznurkiem.

— To nie jest drogie — powiedziała, stawiając ją na stole. — Ale sama wybrałam.

W środku był lniany obrus z haftowanymi makami. Mama wzięła go do dłoni i bardzo długo obracała materiał. Potem podeszła do kuchennej szuflady, wyjęła ten sam zeszyt w kratkę.

Otworzyła na ostatniej stronie. Czarnym mazakiem przekreśliła cztery tysiące osiemset złotych — od lewego rogu do prawego, mocno, tak iż kartka prawie pękła. Nad cyframi napisała: „Zamknięte. Dzisiaj”. Włożyła zeszyt do torby z makulaturą, obok gazetek z marketu.

Karolina patrzyła na to, a potem sięgnęła do wewnętrznej kieszeni kurtki. Położyła na stole małą kopertę.

— To zwrot. Cztery tysiące osiemset. Odkładałam dwieście miesięcznie przez dwa lata. Nie chcę, żebyś nosiła ten dług.

Mama wzięła kopertę, ale nie otworzyła. Włożyła ją do puszki po herbatnikach i zamknęła wieczko.

— Dziś przyszłaś dać, a nie wziąć — powiedziała. — To lepsze niż wszystkie prezenty.

W przedpokoju, kiedy Karolina wkładała buty, mama podała mi plastikowy pojemnik.

— Upiekłam z wiśniami. Wiem, iż lubisz.

— To twoje urodziny. To ja powinienem coś przywieźć.

— A ja nie mogę dawać? — Uśmiechnęła się i wepchnęła mi pojemnik pod ramię. — Zanieś to do samochodu. Tylko nie zjedz wszystkiego przed mostem.

Zbiegałem po schodach. Pojemnik pachniał wiśniami i masłem. Na chodniku przed blokiem stała Karolina i patrzyła na trolejbus, który akurat ruszał z pętli.

— Podwieźć cię? — zapytałem.

— Nie. Poczekam. Lubię tu stać.

Tego wieczoru nie wyglądała na kogoś, kto zaraz ucieknie.