Ty chyba żartujesz, Paweł? Powiedz mi, iż to jakiś głupi dowcip. Albo może źle usłyszałam przez szum wody?
Joanna zakręciła kran, wytarła ręce kuchenną ściereczką i powoli odwróciła się w stronę męża. W kuchni pachniało gotowanymi warzywami, świeżym koperkiem i mandarynkami pełnym nadziei aromatem nadchodzącej Wigilii. Do Bożego Narodzenia zostało zaledwie sześć godzin. Na stole piętrzyły się zwały pokrojonych składników do sałatki jarzynowej, w piekarniku rumieniła się kaczka z jabłkami, a w lodówce chłodziło się galaretowane mięso, które gotowała całą noc.
Paweł stał w drzwiach, niepewnie przebierając z nogi na nogę i miętosił guzik swojej domowej koszuli znak, iż rozumie absurd tej sytuacji, ale nie zamierza się wycofać.
Asia, no przestań, proszę odezwał się błagalnym, takim trochę zmiękczonym tonem. U Doroty w ogóle rury puściły. No nie tak zupełnie, ale odcięli u niej wodę i ogrzewanie. Wyobrażasz sobie siedzieć z dzieciakami w zimnie w Wigilię? Nie mogłem jej odmówić. To przecież moje dzieci.
Dzieci tak, twoje, Joanna starała się, żeby jej głos brzmiał spokojnie, choć w środku aż się gotowało. Ale Dorota? Ona też? Jest twoim dzieckiem? Dlaczego nie może pojechać do swojej mamy? Albo do znajomych? Albo choćby do hotelu? Przecież alimenty od ciebie starczają jej na dobry pokój!
Mama jest w sanatorium, znajome gdzieś się rozjechały Paweł spuścił wzrok. A poza tym to rodzinne święta. Chłopcom będzie miło spędzić Wigilię z ojcem. Po prostu zjemy, pogadamy, obejrzymy Kevina. Mamy dużą chatę, miejsca starczy dla wszystkich.
Joanna rozejrzała się po mieszkaniu. Tak, było przestronne ale to było ich miejsce. Jej i Pawła. Tydzień sprzątała, wybierała bombki do koloru zasłon, zerkała nerwowo na wystawę w Rossmannie, żeby trafić z perfumami, które Paweł tak chciał. Ten wieczór miał wyglądać zupełnie inaczej: świece, subtelne światło lampek na choince, cicha kolęda w tle i oni tylko we dwoje. Pierwsze takie święta od ślubu, bez wyjazdów, bez gości. Teraz ta wizja rozbijała się na kawałki jak bombka na podłodze.
Paweł, przecież się umawialiśmy, przypomniała cicho. Mieliśmy być tylko dla siebie. Przecież nie mam nic do twoich chłopaków, dobrze wiesz. Zawsze są dla mnie mile widziani w weekendy. Ale Dorota Ty zaprosiłeś byłą żonę do naszego stołu. Wiesz, jak to wygląda?
Przesadzasz, próbował zażartować Paweł, ale mu nie wyszło. Jesteśmy dorośli. Dorota to zwyczajna kobieta, matka moich dzieci. Nie bądź taka zawzięta, Asia. W Wigilię trzeba być wyrozumiałym. Przyjadą za godzinę.
Odwrócił się i wyszedł, zupełnie jakby bał się, iż Joanna rzuci w niego tym, co akurat trzyma pod ręką. Stała chwilę, wsłuchując się w odgłos piekącej się kaczki, ale apetyt dawno już jej przeszedł. Nie bądź zawzięta dźgnęło ją to bardziej niż wszystko, co usłyszała przez trzy lata razem. Zawsze chciała być tą najlepszą żoną: zajęła się domem, nigdy nie była zazdrosna o kontakty Pawła z dziećmi z pierwszego małżeństwa, cierpliwie odpisywała Dorocie na WhatsAppie, choćby gdy prosiła, żeby odebrał jej kota od weterynarza. Oto wdzięczność.
Od niechcenia wróciła do krojenia ziemniaków może gniew przejdzie, kto wie? Przecież to święta. Może Dorota zachowa się normalnie? Boże Narodzenie to czas cudów, prawda?
Nie tym razem. Dzwonek zadzwonił równo po pięćdziesięciu minutach. Joanna w ostatniej minucie przebrała się ze spranego szlafroka w ładną sukienkę, musnęła rzęsy tuszem. Paweł pobiegł otworzyć drzwi, uradowany jakby zaraz miał przyjechać Święty Mikołaj.
Do przedpokoju wtoczyła się cała karawana. Na przód wpadli chłopcy dziesięcioletni Kuba i siedmioletni Bartek. Bez przesady z obuwiem od razu przez jasny przedpokój pogalopowali prosto do salonu, zostawiając ślady na połyskującym parkiecie. Zaraz za nimi, wyniośle jak lodołamacz na Wiśle, pojawiła się Dorota.
Miała na sobie krwisto czerwoną sukienkę z dekoltem, w rękach wielkie torby. Jej ciężki, słodki zapach perfum natychmiast wypełnił cały przedpokój, zagłuszając choćby aromat mandarynek.
No wreszcie! rozległo się donośne powitanie, kiedy strzepywała śnieg z futra wprost na dywan Stare korki na mieście, musiałam praktycznie nakrzyczeć na taksówkarza, żeby szybciej jechał! Paweł, weź mi te torby tu są prezenty dla chłopaków i szampan. W porządnym sklepie, nie tam gdzie ty zwykle kupujesz.
Joanna wyszła na korytarz z wymuszoną uprzejmością na twarzy.
Dobry wieczór, Dorota. Hej, chłopaki.
Dorota spojrzała na nią z góry na dół, mrużąc oczy na widok prostej, eleganckiej sukienki.
Siema, Asiu, rzuciła od niechcenia. Ojej, strasznie tu duszno. Może byście otworzyli okno. I kapcie… Paweł, gdzie są moje różowe kapcie, które zostawiałam ostatnio jak przyjeżdżałam po alimenty?
Już szukam, Dorotko, sekundka Paweł natychmiast pogrążył się w przepastnej szafce z butami.
Dorotko. W tym domu była osobna para kapci dla byłej żony i Paweł wie, gdzie one są? Joanna poczuła, jak coś ją aż ściska od środka.
Goście przeszli do salonu. Chłopaki już włączyli telewizor na maksa i wygłupiali się, skacząc po nowej, jasnej kanapie, którą Joanna przecież czyściła i głaskała.
Kuba, Bartek, spokojnie, proszę, powiedziała łagodnie Joanna.
Niech się bawią, dzieci przecież! wtrąciła Dorota, siadając swobodnie w fotelu. Mają dużo energii, muszą to jakoś skanalizować. Paweł, nalej mi wody, bo w gardle mi zaschło.
Kolejna godzina była jednym wielkim spektaklem Doroty. Wszędzie jej było pełno. Oceniała choinkę (Jakieś takie nudne ozdoby, kiedyś wieszało się ciekawsze), komentowała nakrycie stołu (Po co tyle sztućcy, jakbyśmy byli u królowej Elżbiety!), raz ganiła dzieci, by zaraz im ulegać. Paweł biegał wokół niej, spełniając drobne życzenia: przynieś poduszkę, wyłącz, włącz, daj ładowarkę. Na Joannę choćby nie patrzył.
Joanna bez słowa nakrywała do stołu. Nosiła talerze, rozstawiała kieliszki, czuła się jak kelnerka na cudzym weselu.
Asiu! wołała Dorota z salonu Ty robisz jarzynową z mortadelą? O matko, relikt PRL-u. Paweł zawsze lubił z cielęciną. Nie wiedziałaś? My zawsze tak robiliśmy.
Paweł od trzech lat je moją jarzynową i nie narzeka, odpaliła Joanna z kuchni, głośno stawiając salaterkę.
No to pewnie jest po prostu dobrze wychowany, zarechotała Dorota. Mój biedny Pawełek, dusi się, ale je…
Paweł, stojący w drzwiach, uśmiechnął się głupkowato i nie zareagował. Ani razu nie stanął w obronie Joanny. choćby nie powiedział, iż gotuje genialnie. Po prostu milczał, by nie urazić byłej żony.
To był pierwszy sygnał. Drugi rozległ się, kiedy Joanna wyjęła z piekarnika kaczkę. Apetyczna, złocista, wyglądała jak z kulinarnego magazynu. Joanna z dumą postawiła ją na stole.
Zapraszam. Kaczka z antonówką i śliwką.
Chłopaki gwałtownie zajrzały na stół i skrzywiły się.
Fuj, spalone! rzucił Bartek. Ja nie chcę tego jeść! Tato, zamówimy pizzę?
To nie spalone, to skórka, próbowała wytłumaczyć Joanna.
No dajcie spokój, dzieci czegoś takiego nie tkną, wtrąciła się Dorota, z niesmakiem szturchając bakę kaczki widelcem. Jakieś tłuste. I jeszcze te śliwki Kto dodaje śliwki do mięsa? Paweł, zamów dzieciom pizzę. I mnie też, bo tej kaczki chyba nie tknę. Niedawno miałam problemy z żołądkiem.
Paweł rzucił Joannie przepraszające spojrzenie:
Asiu, może faktycznie? Chłopaki chcą mieć święta, a dzieci muszą być zadowolone. Zamówię pizzę, przywiozą za pół godziny.
Ty się zgrywasz teraz? Joanna prawie się załamała. Cztery godziny stałam przy tej kaczce. Marynowałam dobę. To najlepsze, co umiem zrobić.
Nie obrażaj się, Paweł spróbował ją objąć, ale Joanna odsunęła się chłodno. Po prostu każdy lubi coś innego. Zjemy i kaczkę, i pizzę. Bogaty stół.
Wyjmując telefon, już pytał Dorotę: Z grzybami czy pepperoni?.
Joanna osunęła się na krzesło. Miała wrażenie, iż to jakiś absurdalny sen jej mieszkanie, jej kuchnia, jej święta, a czuje się jak cień, podczas gdy jej mąż dogaduje się z byłą o dodatki do pizzy i wyśmiewa jej jedzenie.
Swoją drogą, Dorota rozsiadła się wygodniej, nalewając sobie szampana. Paweł, pamiętasz jak spędzaliśmy 2015 w Zakopanem? Przebrałeś się za Mikołaja i odpadła ci broda w połowie wieczoru! Śmiałyśmy się jak głupi do sera.
No jasne, iż pamiętam! parsknął Paweł, wreszcie rozluźniony. A ty byłaś elfem i złamałaś obcas na śniegu!
Zaczęli wspominać. Wspomnienia, anegdoty, śmiechy, przekrzykiwanie się. To była ich wspólnota stara historia, w której nie było miejsca dla Joanny. Siedziała za swoim pięknie przystrojonym stołem i czuła się jak niewidzialna. Mebel. Nikt.
Dzieci śmigały wokół stołu; jeden z nich potrącił kieliszek czerwonego wina, które rozlało się na śnieżnobiałą serwetę tę samą, którą Joanna prasowała godzinę przed przyjściem gości. Plama rozlała się szeroko, jakby zadrwić w twarz.
No i pięknie, pokręciła głową Dorota. Paweł, co tak stoisz? Posprzątaj. Zresztą, kto stawia wino przy dzieciach? Asiu, masz sól? Trzeba nasypać, może się spra. Chociaż, ta serweta i tak pospolita.
Joanna podniosła się powoli, odgrodzona szumem z telewizora od reszty świata. Spojrzała na Pawła, jak posłusznie biegnie po sól, wykonując rozkazy Doroty. Nie spojrzał na nią choćby przez sekundę był cały dla swojej byłej.
I wtedy Joanna jasno to poczuła: ona tu nie istnieje. Fizycznie tak. Ale jej nie było dla Pawła. Dla niego był Dorota, jego dzieci i jego wieczne poczucie winy do rozgrzeszenia. A ona? Tylko wygodny element dekoracyjny, który ma zadbać o komfort, podać jedzenie i zniknąć w tle.
Bez słowa wyszła z salonu. Nikt choćby nie zwrócił na to uwagi Dorota trajkotała o wyjazdach do teściowej, Paweł się śmiał.
W sypialni było cicho. Tylko światło z lampy ulicznej odbijało się na pościeli. Joanna bez żalu sięgnęła po podręczną torbę. Ręce się nie trzęsły przeciwnie, była spokojna, zdecydowana. Spodnie, ciepły sweter, zapasowa bielizna, kosmetyczka, ładowarka, portfel. Pasek.
Szybko się przebrała, rzucając sukienkę na łóżko, założyła zimowe buty, spojrzała w lustro. Z powrotu patrzyła zmęczona, ale bardzo stanowcza kobieta.
Wychodząc, usłyszała dzwonek do drzwi przywieźli pizzę.
O, pizza! krzyczały dzieci.
Paweł, zapłać! Mam tylko większe! zarządziła Dorota.
Joanna minęła salon. Paweł był odwrócony, właśnie płacił kurierowi. Gdy tylko zabrał kartony i wszyscy ruszyli do stołu, Joanna spokojnie otworzyła wejściowe drzwi i cicho wyszła na klatkę. Zatrzasnęła je i wezwała windę. Kiedy zjeżdżała na dół, w końcu odetchnęła.
Na zewnątrz prószył gęsty śnieg. Miasto szykowało się na święta, petardy już wybuchały, słychać było śmiechy. Joanna wyciągnęła telefon i zadzwoniła.
Sylwia, nie śpisz? zapytała, gdy tylko odebrała.
Zwariowałaś? Wigilia, dziewiąta wieczorem! U nas z Marcinem już barszcz, zaraz kolędy. Co tam u ciebie? Ty masz dziwny głos
Wyszłam od Pawła. Mogę do ciebie?
O rany jasne! Marcin, wystaw jeszcze jeden talerz, Asia jedzie! Gdzie jesteś? Zaraz wezwę ci taksówkę!
Po czterdziestu minutach Joanna siedziała już w przytulnej kuchni Sylwii. Było ciepło, pachniało makowcem i spokojem. Marcin uprzejmie zniknął do salonu, żeby ustawić telewizor, zostawiając przyjaciółki same.
Mów, Sylwia postawiła przed nią gorącą herbatę z cytryną. Co ten twój nabroił?
Asia wszystko jej opowiedziała. O cieknących rurach Doroty. O jarzynowej. O wspominkach. O kaczce, której nikt nie tknął.
Wiesz, Sylwia, choćby nie o to chodzi, iż przyszli. Chodzi o niego. Stał się jej sługusem. On o mnie zapomniał. Stałam się służącą, podczas gdy oni bawili się w rodzinę. Po co on mnie w ogóle ma, skoro nie potrafi zostawić przeszłości?
Klasyka, westchnęła Sylwia. Z syndromem świętego. Dla wszystkich dobry, najbliższych rani. Dobrze, iż odeszłaś. Gdybyś została uznałby, iż wszystko mu wolno.
Telefon Joanny zadzwonił dopiero godzinę po ucieczce. Widać dopiero wtedy zauważyli, iż jej nie ma przy stole.
Dzwonił Paweł. Joanna rozłączyła.
Zadzwonił znowu. I znowu.
Potem przyszły wiadomości.
Asia, gdzie jesteś? Zniknęłaś.
Poszłaś po coś do sklepu? Pizza czeka.
Asiu, odbierz telefon, to już nie jest zabawne. Goście pytają o gospodynię.
No co ty, obraziłaś się? Tak się nie robi. Wróć, bo przed Dorotą głupio!
Asia przeczytała ostatnią wiadomość i tylko smętnie się uśmiechnęła. Przed Dorotą głupio Nie przed żoną upokorzoną przy własnym stole, tylko przed byłą, która teraz, pewnie, siedzi dumna jak paw.
Nie odbieraj, doradziła Sylwia. Niech teraz sam kelneruje Dorocie i dzieciom.
Joanna wyłączyła telefon.
Tego wieczoru nie wypowiadała życzeń przy kolędach. Po prostu piła szampana z Sylwią i Marcinem, oglądała Kevina i czuła się zdumiewająco lekka. Jakby ciężki plecak, taszczony trzy lata, spadł z ramion.
Poranek w pierwszy dzień świąt był zimny i słoneczny. Joanna obudziła się na kanapie Sylwii, pachniało kawą. Włączyła telefon. Pięćdziesiąt nieodebranych połączeń, dwadzieścia wiadomości. Ton od wymagań do paniki, potem do żałości.
Dzieci stłukły wazę. Tę twoją ulubioną. Przepraszam.
Dorota się awanturowała, iż kanapa twarda.
Wyjechali. Asia, jest tu totalny bałagan. Nie wiem, od czego zacząć.
Asieńko, kochanie, wybacz mi. Jestem idiotą. Proszę, zadzwoń.
W południe ktoś zadzwonił do drzwi Sylwii. Na progu stał Paweł. Wyglądał jak wrak człowieka potargane włosy, zmięta koszula, cienie pod oczami, w rękach gigantyczny bukiet róż, najwidoczniej kupiony w jedynej kwiaciarni czynnej za majątek.
Sylwia, otwierając mu drzwi, zablokowała przejście.
No, rycerz wrócił. Czego chcesz?
Sylwia, proszę cię, zawołaj Joannę. Wiem, iż tu jest. Muszę pogadać.
Joanna wyszła do przedpokoju. Patrząc na Pawła, nie czuła już ani żalu, ani złości. Tylko pustkę.
Asia! Paweł rzucił się ku niej, ale zatrzymał, widząc jej zimny wzrok. Asiu, wybacz mi. Wszystko zrozumiałem. To było piekło. Jak tylko wyszłaś, Dorota zaczęła rozstawiać wszystkich po kątach, dzieci szalały, wywrócili choinkę Próbowałem ich ogarnąć, a Dorota tłumaczyła, iż jestem złym ojcem, psuję im święta. Pokłóciliśmy się. W końcu zamówiłem jej taksówkę po trzeciej i wygoniłem wszystkich.
Wziął głęboki oddech, szukając jej spojrzenia.
Zrozumiałem. Skrzywdziłem cię. Bałem się być złym dla nich, więc byłem potworem dla ciebie. Jesteś moją rodziną. Tylko ty. Wybacz. Wróć do domu. Jest pusty bez ciebie. Już trochę posprzątałem Prawie wszystko.
Joanna patrzyła na mokre od śniegu róże.
Nie tylko mnie zraniłeś, Paweł. Pokazałeś mi, gdzie jest moje miejsce. Między kucharką a meblem. Pozwoliłeś obcej osobie rządzić w moim domu i mnie ośmieszać.
Przysięgam, już nigdy do tego nie wrócę! zapalił się Paweł. Zablokuję Dorotę wszędzie. Kontakty tylko o dzieci i tylko na mieście, żadnych gości, żadnych telefonów po nocach. Naprawdę się zmienię.
Joanna milczała. Widziała, iż mówi szczerze. Ale czy zapomni to uczucie samotności przy własnym świątecznym stole?
Nie wrócę dzisiaj, powiedziała. Potrzebuję czasu. Zostanę u Sylwii parę dni. A ty ty wracaj i przemyśl wszystko. Nie jak mnie odzyskać, tylko dlaczego w ogóle mogłeś do tego dopuścić. Czemu zdanie byłej jest ważniejsze od uczuć obecnej żony.
Będę czekał, odpowiedział cicho Paweł, patrząc w podłogę. Ile będzie trzeba. Kocham cię, Asiu. Naprawdę.
Położył kwiaty na szafce, po czym, lekko przygarbiony, wyszedł. Drzwi się zamknęły.
Asia wróciła do kuchni. Sylwia już nalewała świeżą herbatę.
I co? Wybaczysz mu? zapytała Sylwia.
Nie wiem, Sylwia. Może. Z czasem. Jest dobrym facetem, tylko pogubił się. Ale jeżeli wrócę, to już będą zupełnie inne zasady. Nigdy więcej nie dam się zepchnąć na drugi plan. Nigdy.
Podeszła do okna. Miasto tonęło w białym śniegu, jak nieskazitelna biała kartka. Życie toczyło się dalej, a teraz Joanna wiedziała na pewno: długopis, którym pisze się jej rodzinne dzieje, będzie już zawsze w jej własnej dłoni, nie w łapach duchów z przeszłości.
