A gdzie położyłeś serwetki? Przecież prosiłam, żeby wyjąć te z srebrnym wzorem, pasują lepiej do obrusu Danuta Kwiatkowska nie odwracając się, dalej kroi cytrynę na cienkie, niemal przezroczyste plasterki.
Jej mąż, Andrzej, zwykle o tej porze już siedziałby przed telewizorem, czekając na początek sylwestrowego koncertu, ale dziś jego jeszcze nie ma w domu. Danuta mówi głośno do siebie, z przyzwyczajenia mrucząc pod nosem w przytulnej kuchni. Do północy zostały ledwie trzy godziny. W piekarniku dochodzi kaczka z antonówkami rodzinny przepis przekazywany z pokolenia na pokolenie. Mieszkanie lśni, choinka miga kolorowo, a w środku czuć to ciepłe oczekiwanie na cud, które nie znika choćby po pięćdziesiątce.
Wyciera ręce w ręcznik i zerka na zegarek. Andrzej się spóźnia. Mówił, iż podjedzie do biura po zapomniany prezent dla niej i przepadł. Danuta się uśmiecha. Na pewno wybrał coś wyjątkowego. W tym roku mają srebrne wesele, dwadzieścia pięć lat razem, i Nowy Rok postanowili powitać romantycznie, tylko we dwoje, bez hałaśliwych gości i dzieci, które już dawno wyfrunęły z domu.
Wreszcie w przedpokoju słychać zamek. Danuta poprawia fryzurę, zsuwa fartuch, ukazując aksamitną sukienkę, i wychodzi na spotkanie.
Andrzeju, gdzie ty się podziewasz? Kaczka już…
Zatyka ją w pół słowa. Andrzej stoi w drzwiach nie sam. Obok niego, strzepując śnieg z drogiego futra, przestępuje z nogi na nogę młoda kobieta. Wyrazista, efektowna, z burzą rudych włosów i ustami czerwonymi od szminki. W jednej ręce trzyma siatkę z mandarynkami, a Andrzej ściska butelkę szampana i próbuje się uśmiechać, choć wyraz twarzy ma raczej skruszony.
Danusiu, mamy gościa! Przedstawiam to Jagoda. Jagoda Nowacka, nasza nowa główna księgowa.
Danuta drętwieje, czując zimno w środku. Przesuwa wzrok z męża na niespodziewaną towarzyszkę, potem z powrotem.
Dobry wieczór wyciska z siebie. Kogoś dziś oczekiwaliśmy?
Jagoda zupełnie niespeszona wyciąga rękę w cienkiej rękawiczce.
Ojej, pani Danuto! choćby pani nie wie… To istny film. Andrzej… to znaczy pan Andrzej uratował mi dziś wieczór. Jestem mu bardzo, bardzo wdzięczna!
Andrzej nerwowo zdejmuje buty, unikając wzroku żony.
Danusiu, zrozum. Pojechałem do biura, a tam Jagoda siedzi i płacze! Wyobraź sobie zalana łazienka, ogrzewanie padło, prąd wyłączony, a hydraulik przyjdzie dopiero trzeciego. Sama jak palec, rodziny w Warszawie nie ma, święta na dworcu? Jak to usłyszałem, mówię: Jedź do nas. Danuta na pewno cię przyjmie.
Danuta słucha i czuje się, jakby jej świat zwolnił. Dwadzieścia pięć lat. Wieczór tylko dla nich. Zapalone świece na stole. I to cudo w futrze.
Proszę… mówi oschle. Jej głos brzmi obco, sucho. Skoro już tu jesteś.
Jagoda wchodzi rozbawiona, rozpyla w powietrzu ciężki zapach luksusowych perfum, który natychmiast zagłusza aromat pieczonej kaczki i igliwia choinki.
Ależ tu przytulnie! trajkocze, rozglądając się po wnętrzu. Taki retro styl. Moja babcia miała podobny kredens. Super klimat, jak w muzeum PRL-u.
Danuta zgrzyta zębami. Kredens jest włoski, z litego dębu, nowy i wyjątkowo drogi, ale nie zamierza tłumaczyć tego dziewczynie młodszej o pokolenie.
Andrzej, pomóż gościowi się rozebrać rzuca i wraca do kuchni. Musi odetchnąć. Ręce jej się trzęsą.
Andrzej przychodzi za nią po minucie, z miną zbitego psa, ale w oczach zastygł upór.
Danusia, nie bądź zła, proszę… To naprawdę losowa sprawa! W Nowy Rok nie może zostać sama. Posiedzi z nami, zje, wypije, potem zamówię jej taksówkę do hotelu. Albo pościelimy na sofie…
Na sofie? Danuta odwraca się gwałtownie, ściskając w dłoni chochlę aż pobielały jej kostki. Ty rozumiesz, co zrobiłeś? Chcieliśmy być sami, a ty sprowadzasz obcą kobietę, która już pierwszym zdaniem wyśmiewa mój dom. Muzeum PRL-u”?
Oj, ona nie ze złośliwości! Jest młoda, spontaniczna. Danusiu, nie rób scen, nie kompromituj mnie w pracy. Jak ją wyrzucę, rozpowie, iż jestem nieczuły. Muszę z nią potem współpracować.
Danuta patrzy, nie poznaje już własnego męża. Gdzie ten czuły, wierny towarzysz? Przed nią stoi podstarzały fircyk, który chce popisać się przed młodą koleżanką, cudzym kosztem.
Dobrze mówi zimno. Niech zostanie. Ale jeżeli jeszcze raz coś powie o moim domu…
Nie powie! Będę pilnował! Andrzej od razu podrywa się do pocałunku, ale Danuta odsuwa się chłodno.
Idź, zabaw swoją spontaniczność. Muszę dostawić trzeci komplet.
Kolacja zaczyna się w ciężkiej, duszącej atmosferze. Danuta rozkłada talerze. Jagoda, już bez futra, ma na sobie obcisłą sukienkę z głębokim dekoltem, niepasującą do domowego nastroju. Siedzi nonszalancko, obraca kieliszek w dłoniach.
Andrzejku, otworzysz szampana już teraz? Chciałabym uczcić odejście starego roku prosi zalotnie. Tak bardzo chce mi się pić!
Andrzejku. Danuta ledwo nie opuszcza salaterki z sałatką. Stawia śledzia pod pierzynką z trzaskiem.
U nas otwieramy szampana dopiero przy dwunastej ucina ostro. Teraz polecam sok z żurawiny, domowy.
Jagoda krzywi usta.
Sok? Uroczo. Ale ja nie piję słodkich rzeczy, dbam o linię. Macie może brut? Półsłodkie jest dla tych bez wyrobionego smaku.
Andrzej nerwowo się wtrąca:
Zajrzymy do barku, mam dobry koniak. Jagódko, może koniaczek?
Malutko, na rozgrzanie. Bo tu chłodno… Oszczędzacie na ogrzewaniu?
Danuta siada naprzeciw dwójki. Czuje się obca na własnym przyjęciu. Andrzej zabawia gościa, podaje jej ikrę, opowiada durne żarty, z których Jagoda wybucha sztucznym rechotem.
A pani Danuto, pani nie pracuje? odzywa się nagle.
Pracuję. Główny technolog w fabryce słodyczy.
Serio? Jagoda unosi perfekcyjne brwi. Wygląda pani tak domowo. Tak jakby całe życie tylko gotowała obiady i czekała na męża. Andrzej opowiadał, iż ma pani złote ręce. Tylko, iż nie zawsze jest o czym porozmawiać rutyna. Ale za to ciasta podobno rewelacyjne.
Zapada pełna napięcia cisza. Tylko zegar i cichy szmer telewizora. Andrzej się krztusi koniakiem.
Ja… ja tak nie mówiłem! chrypi, oklepując się po piersi. Jagoda, coś ci się pomyliło!
Danuta spokojnie odkłada widelec. W środku coś w niej pęka. To już nie wytrzyma. Nie ma o czym rozmawiać? Rutyna?
Śmiało, Jagoda, co jeszcze Andrzej opowiadał? Chętnie posłucham.
Gość próbuje się wycofać, ale pogrąża się jeszcze bardziej.
Oj, proszę się nie gniewać! Mężczyźni to szkolni chłopcy, wiecznego im czegoś brakuje. Andrzej na firmowej wigilii był duszą towarzystwa, wszyscy klaskali, jak tańczyliśmy sambę w parze. Powiedział, iż w domu nie potańczy, bo żona zmęczona, stopy ją bolą…
Danuta spogląda pod stół na swoje nogi. Wcale nie bolą. Bolały tylko gdy, trzy dni gotowała, żeby mąż miał wymarzoną kolację.
Andrzej siedzi sztywny, blady.
Wypijmy! wykrzykuje rozpaczliwie. Za pokój na świecie!
Jeszcze moment Danuta nie spuszcza wzroku z Jagody. A te rury? Co konkretnie się stało, Jagodo?
Rury? Ach, tak. Pękły. Tragedia. Zalało całą łazienkę, strasznie się zestresowałam, zadzwoniłam do Andrzeja. On to jest facet! Mój były to wrak przy nim…
interesujące przerywa spokojnie Danuta. Na zewnątrz minus piętnaście. Gdyby faktycznie zalały panią gorące rury i wyłączyli prąd, siedziałaby tu pani cała przemarznięta i mokra, nie z fryzurą prosto z salonu i perfekcyjnym manikiurem. Pachnie pani tylko kosmetykami i… chęcią zabrania cudzego męża.
Jagoda wybucha oburzeniem:
Ależ jak pani śmie! Jestem gościem! Andrzeju, powiedz coś!
Andrzej kurczy się w fotelu.
Danusia, może Jagoda po prostu zdążyła się przebrać…
Milcz, Andrzej mówi Danuta spokojnie. Wstaje. Dwadzieścia pięć lat przymykałam oko na twoje „niewinne grzeszki”. Na żarciki, na uśmiechy do koleżanek, na późne powroty. Wierzyłam, iż dla ciebie jestem kimś najważniejszym. A ja… zwykłą gospodynią, z którą „nie ma o czym porozmawiać”.
Podchodzi do okna, odsuwa zasłonę ciemne podwórko, gdzie ktoś strzela już fajerwerki.
Koniec spektaklu mówi zwracając się do stołu. Pani Jagodo, proszę zebrać swoje mandarynki i wyjść.
Jagoda otwiera usta, ale zamiera pod spojrzeniem Danuty, nie znajdując w jej oczach litości.
Andrzej! Pozwolisz jej mnie wyrzucić w sylwestrową noc?! piszczy Jagoda.
Andrzej, może pod wpływem świątecznego alkoholu, uderza dłonią w stół.
Danuta! Bez histerii! To też mój dom! Ja zaprosiłem gościa. Jagoda zostaje. Święta są od gościnności, nie…
Nie czego? podchwytuje Danuta.
Nie dla harpii! wybucha Andrzej.
Danuta kiwa głową. Bez łez, bez krzyku. Podchodzi do szafy, wyciąga dużą torbę podróżną, zostawioną na prezenty dla wnuków. Strząsa z niej zawartość na podłogę.
Twój dom? rzuca torbę Andrzejowi na kolana. Doskonale. Wychodzę. Ale jest pewien szczegół: mieszkanie jest po moich rodzicach. Ty tu jesteś tylko zameldowany. I zapewniam, zaraz po Nowym Roku składam wniosek o rozwód i wypisanie. A teraz oboje wynocha.
Co?! Andrzej blednie natychmiast. Danusiu, co robisz? Gdzie iść?
Tam, gdzie jest drajw. Tam, gdzie samba i emocje. Do Jagody. U niej przecież awaria pomożesz. Ty przecież prawdziwy mężczyzna. Tu jest nudno, antyki i stara żona.
Danusiu, zaczekaj! podrywa się, przewracając krzesło. Przepraszam! Kochanie, Jagoda może już wyjdzie, my zostaniemy, ok?
Danuta patrzy z odrazą. Przed chwilą bronił kochanki, teraz bez trudu ją oddaje.
Nie, Andrzej. Sałatka jarzynowa skisła. Razem z naszym małżeństwem. Pakuj się. Masz pięć minut.
Jagoda, widząc iż sytuacja przegrana, bez słowa idzie po płaszcz.
Wariatka warczy, zakładając futro. Andrzej, zamawiam sobie taxi. Ty sobie radź. Nie chcę żadnych cudzych problemów.
Trzaskają drzwi. Zostaje tylko ślad perfum i poczucie ohydy.
Andrzej stoi pośrodku salonu z pustą torbą.
Danusiu… żali się. Ona już wyszła. Przebacz, zjedzmy razem. Kaczka stygnie.
Danuta wyciąga kaczkę z piekarnika, zapach jabłek i cynamonu roznosi się po mieszkaniu. Kiedyś ten zapach wywoływał euforia dzisiaj mdli.
Zapomnieć? powtarza. Sprowadziłeś kochankę do naszego domu tuż przed srebrnym weselem. Obgadywałeś mnie za plecami. Pozwoliłeś ją na kpiny w mojej kuchni.
Podnosi ciężkie ceramiczne naczynie z kaczką.
Wychodź, Andrzej. Nie żartuję. jeżeli nie wyjdziesz, wzywam policję. Pijany, robisz awantury a uwierz, uwierzą mnie.
Andrzej patrzy i wie Danuta się nie zawaha. W tej spokojnej, ciepłej kobiecie obudziła się siła, której nie dostrzegał.
Słychać jak w sypialni trzaska drzwiczkami od szafy, jak pakuję w popłochu koszule. Wychodzi w pośpiechu, z rękawem wystającym z torby.
Pożałujesz, Danuto! krzyczy jeszcze w drzwiach desperacko. Zostaniesz sama! Kto cię zechce w tym wieku?!
Ja sama odpowiada i zamyka drzwi na dwa zamki.
W mieszkaniu robi się cicho. Wreszcie spokojnie. Danuta opiera się o drzwi i zsuwa na podłogę. Myśli, iż popłacze się, ale nie. Jest tylko niesłychana lekkość, jakby ktoś sprzątnął z pokoju ogromną szafę, która ciążyła pół życia.
Podnosi się, wchodzi do kuchni. Stół nakryty na trzy osoby. Sałatki, kaczka, śledzie. Wszystko wygląda, jakby za chwilę miało się zacząć przedstawienie a ono już nie ruszy.
Danuta bierze talerz Jagody, na którym został niedojedzony kawałek, ślad czerwonej szminki. Ciska nim do kosza na śmieci. Trzask porcelany brzmi jak muzyka.
Potem talerz Andrzeja ten sam los. Dzyń!
Zdejmuje trzeci nakrycie. Przed sobą zostawia tylko ulubiony, ze złotym paskiem. Nalewa sobie kieliszek dobrze schłodzonego polskiego szampana.
W telewizji Prezydent właśnie zaczyna przemówienie. Zegar zaraz wybije ostatnie sekundy starego roku. Roku, który zabrał złudzenia, ale oddał jej godność.
Szczęśliwego Nowego Roku, Danuto mówi do swego odbicia w szybie.
Odkrawa sobie najlepszy kawałek kaczki udko z chrupiącą skórką. Nabiera sałatki jarzynowej, która wbrew wszystkiemu wyszła idealnie.
Telefon pika. SMS od córki, Magdy: Mamusiu, wszystkiego najlepszego! Ko-chamy cię! Wnuki będą za tydzień!
Danuta się uśmiecha. Prawdziwe życie nie odchodzi dzieci, wnuki, praca, dom. To, co odpadło, musiało zgnić.
Pije szampana. Bąbelki przyjemnie łaskoczą nos, kręcąc w głowie. Po raz pierwszy od lat nie spieszy się, nie pilnuje, czy wszyscy mają pełne talerze. Po prostu cieszy się chwilą.
Za ścianą sąsiedzi krzyczą Na zdrowie!, strzelają fajerwerki. Miasto świętuje. Danuta świętuje wraz z nim swoją wolność.
Po godzinie pakuje jedzenie, którego sama by nie zjadła, w pojemniki jutro zaniesie do pani Walerii, dozorczyni, i panu Michałowi miłym ludziom. Żeby i im było świątecznie.
A kaczkę… Kaczkę zostawia dla siebie. Zasłużyła.
Przed snem zmywa makijaż. W lustrze widzi zadbaną, atrakcyjną kobietę lekko smutne, ale pełne życia oczy. Ani śladu stetryczałej gospodyni.
Brakowało mu drajwu śmieje się lekko Danuta. No to teraz sobie pożyje. Szukaj mieszkania, dziel majątek, tłumacz się dzieciom.
Kładzie się szeroko na łóżku, zajmuje całą przestrzeń, którą wcześniej musiała dzielić z chrapiącym mężem. Pościel pachnie świeżością i lawendą.
Budzi ją słońce. Myśli nie o Andrzeju, tylko o kawie z ciastkiem w nowej kawiarni nieopodal. I to jest piękne.
Nie wie, co będzie dalej: rozwód, rozmowy, podziały. Ale to później. Teraz jest cały dzień ciszy, dobrego jedzenia i świętego spokoju. I nikt już nie nazwie jej domu muzeum, a życia nudą.
