Deszcz padał od rana, więc Magda wniosła do biura zapach mokrej kurtki i kroplę na nosie. Recepcjonistka w ogóle jej nie podała, tylko wskazała brodą w stronę korytarza. Zamówienie dla zarządu — dwa kubki czarnego i herbata z cytryną. Magda ustawiła tackę na niskiej szafce pod oknem i wtedy usłyszała, jak jeden z mężczyzn przy stole mówi:
— No to przetłumacz nam, skoro jesteś taka mądra.
Odwróciła się. Miała osiemnaście minut opóźnienia, bo tramwaj linii 14 stał dwadzieścia minut na rondzie Mogilskim. W telefonie czekało powiadomienie z aplikacji: „Spóźnienie — minus piętnaście złotych”. A na stole przed nią leżał dokument w dwóch wersjach językowych.
Dyrektor handlowy, Michał Tracz, uśmiechał się do niej jak do dziecka, które weszło nie tam, gdzie trzeba.
— No, pani kurierko. Mówimy po norwesku, a pani wygląda, jakby pani rozumiała.
Dwóch młodszych pracowników zachichotało. Dziewczyna w garsonce zerknęła znad laptopa, ale nic nie powiedziała. Magda postawiła kubki na brzegu stołu. Miała mokre rękawy i palce czerwone od zimna, bo tramwaj był nieogrzewany, a ona jechała z otwartym oknem — żeby nie zasnąć po nocnej zmianie.
Na ekranie wisiał czwarty akapit po norwesku. Obok widniało jego polskie tłumaczenie. Magda nie musiała wpatrywać się długo. Trzy lata filologii skandynawskiej, przerwane na czwartym semestrze, zostawiły jej coś trwalszego niż dyplom: odruch porównywania zdań.
— Ten fragment mówi, iż licencja dotyczy jednego zakładu w Bergen — powiedziała. — A w polskiej wersji napisano, iż dotyczy całej grupy kapitałowej.
Tracz przestał się uśmiechać.
— To jest interpretacja prawna.
— Nie — odpowiedziała Magda. — To jest inny zakres odpowiedzialności. W norweskim tekście nie ma słowa „grupa”. Jest „zakład produkcyjny”. Liczba pojedyncza.
Przy stole zapadła taka cisza, iż słychać było szum ekspresu z sekretariatu. Mężczyzna siedzący naprzeciwko, siwy, w okularach bez oprawek, podniósł dłoń.
— Hvilket punkt gjelder dette? — zapytał.
Magda odpowiedziała mu po norwesku. Krótko, konkretnie, wskazując palcem na ekran. Norweg zadał drugie pytanie, potem trzecie. Magda tłumaczyła na polski, potem na norweski, a w końcu powiedziała:
— Han spør hvorfor det norske dokumentet er endret uten godkjenning.
Nie musiała tłumaczyć. Właściciel firmy, Andrzej Winiarski, podniósł się z krzesła.
— Kto zmieniał wersję polską? — zapytał, ale nie patrzył na nią. Patrzył na Tracza.
Tracz wzruszył ramionami.
— Wersja robocza. Wysłana omyłkowo.
— Nie — przerwała Magda. — To nie jest omyłka. Plik ma datę wczorajszego eksportu. Nazwa brzmi „final_do_wysylki”.
Winiarski powoli zdjął okulary.
— Skąd pani wie?
— Bo klęczę nad tacką i widzę pasek nazwy pliku na dole ekranu.
Jeden z młodszych pracowników zakrztusił się herbatą. Tracz zbladł.
Norweski prawnik odłożył długopis i zamknął teczkę. W sali konferencyjnej pachniało mokrą tekturą i czyjąś wodą kolońską. Magda podniosła pustą tackę.
— Muszę jechać. Mam jeszcze dwie dostawy.
Winiarski zastąpił jej drogę przy drzwiach.
— Jak pani na imię?
— Magda Nowak.
— Gdzie pani pracuje?
— Teraz to chyba za mało. — Spojrzała na aplikację w telefonie. — Piętnaście złotych kary za spóźnienie.
— Proszę zostawić numer.
Wzięła serwetkę z logo firmy, napisała dziesięć cyfr i położyła ją na szafce pod oknem. Potem wyszła, nie oglądając się na Tracza.
Windą zjechała na parter, mijając plakat reklamujący systemy wentylacyjne. Na zewnątrz wciąż padało, a ona miała trzynaście minut, żeby dotrzeć na Kazimierz. W kieszeni dzwonił telefon. Matka, trzeci raz w ciągu godziny.
— Wszystko w porządku? — usłyszała.
— Tak — skłamała Magda, bo nie miała siły tłumaczyć, iż właśnie przedłużyła negocjacje norweskiej delegacji i prawdopodobnie straciła pracę.
Zadzwonili następnego dnia. Kobieta z kadr, uprzejma, ale rzeczowa. Zaproponowali jej trzymiesięczny kontrakt w dziale umów międzynarodowych. Kwota: cztery tysiące osiemset złotych brutto. Cztery razy więcej, niż zarabiała na dostawach. Grafik elastyczny, praca zdalna w środy, a w czwartki wychodziła wcześniej — mogła odwozić matkę na fizjoterapię do szpitala na Kopernika.
Magda zgodziła się, ale w domu przeczytała każdą linijkę. W umowie znalazła punkt dziewiąty: „Pracodawca ma prawo rozszerzyć zakres obowiązków pracownika bez zmiany wynagrodzenia, o ile uzna to za uzasadnione potrzebami organizacyjnymi”.
Wyjęła z torby długopis, ten sam, którego używała do podpisywania odbioru paczek. Przekreśliła punkt dziewiąty. Obok napisała: „wyrażam zgodę na rozszerzenie obowiązków wyłącznie za odrębnym porozumieniem”. W nawiasie dodała: „zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy”.
Podpisała się pełnym imieniem i nazwiskiem.
Michał Tracz dowiedział się o tym w piątek. Magda siedziała w nowym biurze, przy biurku z widokiem na komin elektrociepłowni i szary dach kamienicy. Na ekranie miała norweski wzór umowy wdrożeniowej. Ktoś zapukał w otwarte drzwi.
— Pani Nowak.
Odwróciła się. Tracz stał z jej kontraktem w dłoni.
— Co to ma znaczyć?
— Że nie podpisałam punktu dziewiątego.
— Nikt nie podpisuje umowy z odręcznymi dopiskami.
— Ja podpisałam. I zaniosłam kadrom drugi egzemplarz.
— To niezgodne z procedurą.
Magda wstała i wyjęła z segregatora zielony skoroszyt. Położyła go na brzegu biurka.
— Procedura mówi, iż pracownik ma prawo zaproponować zmiany przed podpisaniem. Zrobiłam to przed podpisaniem. Kadry mają mój podpis na obu egzemplarzach.
Tracz rzucił kontrakt na biurko.
— Winiarski i tak zdecyduje.
— Tak. — Magda nie podniosła głosu. — Poprosiłam go o spotkanie w poniedziałek.
W korytarzu zadzwonił telefon. Ktoś z sekretariatu wołał, iż norweska delegacja czeka na połączenie. Tracz wyszedł, ale w drzwiach obejrzał się na nią. Magda nie powiedziała nic więcej.
W poniedziałek Winiarski wszedł do małej sali przy księgowości i położył przed nią telefon.
— Dzwonił Tracz. Prosił, żebym uznał, iż kontrakt jest nieważny.
— A pan?
— Chcę wiedzieć, dlaczego przekreśliła pani ten punkt.
Magda podeszła do okna. Na parapecie stał niepodlewany fikus, a za szybą kładł się deszcz i tłumił światła tramwajów.
— Bo to jest firma, która zmieniła jedną linijkę w umowie i prawie straciła norweski kontrakt wart dwa miliony euro. — Odwróciła się. — o ile ktoś tu lubi wykreślać ustalenia, to niech zacznie od własnych praktyk.
Winiarski popatrzył na nią długo. Potem wziął z drukarki czysty arkusz i położył przed nią.
— Pani Magdo, proszę napisać, jak powinien brzmieć punkt dziewiąty. Od ręki.
Magda usiadła. Wzięła długopis. Napisała powoli, bez pośpiechu:
„Pracodawca może powierzyć pracownikowi dodatkowe obowiązki wyłącznie za pisemną zgodą pracownika i za odrębnym wynagrodzeniem, nie mniejszym niż dziesięć procent wynagrodzenia podstawowego”.
Winiarski przeczytał, skinął głową.
— Jutro dostanie pani nowy kontrakt. Zaakceptowany przez kadry.
Na korytarzu ktoś przechodził, niosąc czajnik i paczkę herbaty z melisą. Pachniało kawą, papierem i kurzem z kaloryfera. Magda oddała mu długopis, a on schował go do wewnętrznej kieszeni marynarki.
— Powinna pani skończyć te studia — powiedział.
— Wiem — odparła. — Ale najpierw muszę zapłacić za fizjoterapię matki.
Wyszła na korytarz, minęła Tracza, który czekał pod drzwiami z faksem w dłoni, i pojechała windą na parter. Na dole, przy portierni, stała dziewczyna z recepcji. Magda kupiła od niej wczorajszy przeceniony sernik i poszła na przystanek. Deszcz przestał padać.
Na przystanku zatrzymała się na chwilę, wyjęła z torby służbową pieczątkę i przybiła ją na paragonie. Sernik kosztował siedem złotych i dziewięćdziesiąt dziewięć groszy. Zjadła go jeszcze przed wejściem do tramwaju.
Następnego dnia dostała nowy kontrakt. Punkt dziewiąty był napisany dokładnie tak, jak jej wersja. Podpisała każdą stronę, a przy podpisie wpisała datę i godzinę. Dwa egzemplarze: jeden dla kadr, jeden dla siebie.
Michał Tracz opuścił firmę dwa tygodnie później. Nie przyszedł pożegnać się z zespołem. Zabrał tylko żółtą teczkę i kubek z logo firmy.
Magda nie powiedziała nikomu, iż to ona znalazła w jego plikach dodatkową wersję umowy dla spółki córki zarejestrowanej w Katowicach. Po prostu zostawiła wydruk na biurku kadrowej, a potem poszła na obiad. W barze przy placu Wolnica zamówiła pierogi i maślankę. Za dziesięć złotych, z groszami.
Siedziała przy oknie i patrzyła, jak gołębie chodzą po mokrym bruku. W telefonie zapisała sobie jedno zdanie: „Nie przekreślam już cudzych ustaleń — tylko pilnuję, żeby nikt nie przekreślał moich”.
Potem skasowała to zdanie. Wyłączyła telefon i zjadła ostatni kawałek ciasta widelcem, powoli, jakby miała przed sobą cały dzień.
