Kleszcze są już wszędzie. Jedno ukąszenie może skończyć się poważnymi problemami. Tak ochronisz siebie, dzieci i zwierzęta

Można je spotkać w parkach, na działkach, skwerach, łąkach i miejskich trawnikach. Największy problem polega na tym, iż ich ukąszenie zwykle nie boli, więc łatwo je przeoczyć. Pasożyt może przez dłuższy czas wędrować po ubraniu lub skórze, zanim znajdzie miejsce, w którym się wbije.

To dlatego po każdym spacerze warto obejrzeć ciało, wytrzepać ubranie i zwrócić szczególną uwagę na pachwiny, zgięcia kolan, okolice pach, szyję oraz granicę włosów. Szybkie zauważenie i usunięcie kleszcza zmniejsza ryzyko chorób przenoszonych przez te pajęczaki. CDC zaleca, by nie zwlekać z usunięciem kleszcza, ponieważ opóźnianie tej czynności może zwiększać ryzyko zakażenia boreliozą i innymi chorobami odkleszczowymi.

Jak ubrać się na spacer, żeby zmniejszyć ryzyko ukąszenia?

Najlepiej działa prosta zasada: im mniej odsłoniętej skóry, tym lepiej. Do lasu, na działkę czy wysoką trawę warto założyć długie spodnie, bluzę z długim rękawem, pełne buty i nakrycie głowy. Nogawki można wpuścić w skarpetki, choćby jeżeli nie wygląda to modnie. W tym przypadku liczy się ochrona.

Jasne ubrania nie odstraszają kleszczy, ale pomagają szybciej zauważyć pasożyta na materiale. CDC rekomenduje unikanie wysokiej trawy i ściółki oraz poruszanie się środkiem ścieżek, a ECDC wskazuje ochronną odzież i sprawdzanie ciała po aktywności na zewnątrz jako podstawowe metody profilaktyki.

Po powrocie do domu warto wziąć prysznic. Woda może pomóc spłukać kleszcza, który jeszcze nie zdążył się wkłuć. Trzeba też dokładnie obejrzeć ubranie i ciało, a u dzieci sprawdzić również skórę głowy.

Preparat na kleszcze. Na co zwrócić uwagę?

Przed wyjściem w teren warto użyć preparatu odstraszającego kleszcze. Wśród najczęściej stosowanych substancji aktywnych znajdują się m.in. DEET, ikarydyna oraz IR3535. CDC zaleca stosowanie repelentów zarejestrowanych przez EPA i używanie ich zgodnie z instrukcją na etykiecie.

Przykładem mocnego preparatu jest Mugga Spray 50% DEET 75 ml, który według informacji producenta działa odstraszająco m.in. na komary i kleszcze, a ochrona w klimacie umiarkowanym może wynosić do około 9 godzin.

Przy takich produktach ważna jest ostrożność. Repelent należy stosować dokładnie tak, jak zaleca producent: nie nanosić go na podrażnioną skórę, nie pryskać w okolice oczu i ust, a u dzieci zachować szczególną uwagę. Po powrocie do domu preparat ze skóry warto zmyć.

Borelioza po kleszczu. Objawy mogą pojawić się później

Jedną z najczęstszych chorób przenoszonych przez kleszcze jest borelioza. Charakterystycznym objawem może być rumień wędrujący, ale jego brak nie zawsze oznacza, iż nie doszło do zakażenia. Na początku mogą pojawić się objawy podobne do grypy: gorączka, zmęczenie, bóle mięśni i złe samopoczucie. Serwis pacjent.gov.pl wskazuje, iż w kolejnych stadiach borelioza może zajmować różne narządy i układy, w tym układ nerwowy oraz stawy.

Nie należy lekceważyć zmian skórnych, gorączki, bólów stawów, drętwienia kończyn czy kołatania serca po ukąszeniu kleszcza. W takiej sytuacji najlepiej skontaktować się z lekarzem i poinformować o kontakcie z pasożytem.

Kleszczowe zapalenie mózgu. Przed tą chorobą można się zaszczepić

Drugą groźną chorobą odkleszczową jest kleszczowe zapalenie mózgu. W przeciwieństwie do boreliozy można się przed nim chronić szczepieniem. PZH informuje, iż dostępne są inaktywowane szczepionki przeciw KZM, a pełna ochrona wymaga przyjęcia trzech dawek szczepienia pierwotnego oraz dawek przypominających co 3–5 lat.

KZM może początkowo przypominać infekcję wirusową. U części zakażonych choroba przechodzi jednak w fazę neurologiczną, która może wiązać się z wysoką gorączką, silnym bólem głowy, nudnościami, zaburzeniami koordynacji i poważnymi powikłaniami. ECDC podkreśla, iż szczepienie jest jedną z najskuteczniejszych metod zapobiegania kleszczowemu zapaleniu mózgu.

Jak bezpiecznie usunąć kleszcza?

Kleszcza nie wolno smarować tłuszczem, alkoholem, kremem ani lakierem. Nie należy go też przypalać ani wykręcać. Najbezpieczniej usunąć go mechanicznie: chwycić jak najbliżej skóry pęsetą lub specjalnym przyrządem i wyciągnąć spokojnym, zdecydowanym ruchem ku górze. CDC zaleca użycie pęsety o cienkich końcówkach i dokładne oczyszczenie miejsca po usunięciu pasożyta.

Po wyjęciu kleszcza miejsce ukąszenia trzeba zdezynfekować i obserwować przez kolejne dni oraz tygodnie. jeżeli pojawi się rumień, narastające zaczerwienienie, obrzęk, gorączka albo objawy grypopodobne, należy zgłosić się do lekarza.

Nie zapominaj o psie i kocie

Kleszcze są niebezpieczne także dla zwierząt. Psy i koty mogą przynosić pasożyty do domu, a same również są narażone na choroby odkleszczowe. Dlatego po spacerach warto obejrzeć sierść pupila, zwłaszcza okolice uszu, szyi, pachwin i łap.

Najlepszy preparat dla zwierzęcia powinien dobrać weterynarz. Nie należy stosować u psa lub kota środków przeznaczonych dla ludzi, bo niektóre substancje mogą być dla zwierząt toksyczne.

Najważniejsza jest codzienna ostrożność

Przed kleszczami nie da się zabezpieczyć w stu procentach, ale można znacząco zmniejszyć ryzyko ukąszenia. Długie ubranie, repelent, unikanie wysokiej trawy, prysznic po spacerze i dokładne oglądanie skóry to najprostsze nawyki, które naprawdę mają znaczenie.

Kleszcz jest mały, ale konsekwencje jego ukąszenia mogą być poważne. Dlatego w okresie warto działać z wyprzedzeniem, a po każdym kontakcie z naturą poświęcić kilka minut na kontrolę skóry. To krótka czynność, która może oszczędzić wielu problemów zdrowotnych.