Pracuję na drugą zmianę w kawiarni przy Świdnickiej we Wrocławiu, tuż obok Rynku, tam gdzie w soboty rikszarze targują się z turystami o dziesięć złotych. Dwanaście lat parzę kawę i podaję szarlotkę, i myślałam, iż nic mnie już nie zaskoczy. Aż do tego wtorku we wrześniu, kiedy zjawiła się przy stoliku pod oknem kobieta z bandażem na policzku.
Nazywała się Marzena — zapamiętałam, bo tak podpisała rachunek kartą. Miała może czterdzieści pięć lat, płaszcz przemoczony, choć na dworze było sucho. Usiadła, zamówiła herbatę z cytryną i zaczęła coś pisać na telefonie, tak szybko, iż palce jej się plątały na klawiaturze. Zapytałam, czy podać lód na tę czerwoną plamę na twarzy. Odsunęła filiżankę o centymetr, jakby sprawdzała, czy ręka jeszcze ją słucha.
— Nie trzeba. To ostygnie samo.
Zza sąsiedniego stolika, gdzie akurat sprzątałam po klientach, słyszałam urywki jej rozmowy telefonicznej, bo kawiarnia była wtedy prawie pusta — środek dnia, deszcz zaganiał ludzi do domów. Mówiła do jakiejś Doroty, iż mąż kazał jej się wynosić z domu przy Krzyckiej, bo odmówiła przelania dwunastu tysięcy złotych na wyjazd teściowej do Salzburga, na który ta miała wykupiony termin za trzy tygodnie. Że Piotr żądał tych pieniędzy od miesiąca, a kiedy odmówiła po raz kolejny, cisnął czajnikiem w blat tak, iż wrzątek chlusnął jej prosto w twarz. Reszty nie dosłyszałam, bo akurat wjechał ekspres do parzenia i zagłuszył słowa.
Dopiero później, kawałek po kawałku, poskładałam sobie tę historię w całość — trochę z tego, co usłyszałam tamtego dnia, trochę z tego, co wypłynęło następnego ranka, kiedy Marzena wróciła do nas ponownie, tuż po otwarciu. Usiadła w tym samym miejscu. Tym razem miała ze sobą teczkę — granatową, cienką, z gumką zamiast zamka, wytartą na rogach tak, jakby leżała gdzieś schowana od lat i dopiero teraz zobaczyła światło dzienne. Telefon leżał obok, wyłączony ekranem do dołu.
— Umówiłam się tu z prawniczką — powiedziała, kiedy postawiłam przed nią kawę, choć wcale o nic nie pytałam. Chyba potrzebowała komuś to powiedzieć na głos.
Prawniczka przyszła kwadrans później. Wysoka, w płaszczu koloru butelkowej zieleni, z aktówką, która wyglądała, jakby ważyła więcej niż ona sama. Usiadła naprzeciwko Marzeny, otworzyła teczkę i zaczęła przekładać kartki — akt własności, wydruk z księgi wieczystej, jakieś stare potwierdzenia przelewów pożółkłe od czasu. Widziałam to kątem oka, bo akurat wycierałam stolik obok. Prawniczka zatrzymała się na jednej stronie dłużej, uniosła brwi, popatrzyła na czerwoną plamę na policzku Marzeny.
— To on cię tak sparzył? — zapytała cicho.
Marzena tylko przytaknęła, mieszając herbatę łyżeczką, której choćby nie potrzebowała, bo cukru już dawno nie było w szklance.
— Trzymała to pani osiem lat na taki dzień? — spytała prawniczka, stukając palcem w akt notarialny.
— Trzymałam, bo matka mnie nauczyła, żeby nigdy nie podpisywać się z nikim na mieszkanie, dopóki się nie zobaczy, jak on się zachowuje, kiedy jest źle. Piotr płacił czynsz i prąd, bo tak się umówiliśmy przy kawie, w tym samym miesiącu, w którym podpisałam akt. Nigdy nie było mowy o racie, bo raty już nie było — spłaciłam ją jednym przelewem, z pieniędzy za mieszkanie po babci na Biskupinie. On o tym wiedział. Tylko wolał o tym nie pamiętać.
— Dobrze — powiedziała prawniczka, zamykając teczkę stanowczym ruchem. — Wniosek do sądu złożę jeszcze dziś. Jutro rano Piotr dostanie wezwanie, a sprawa eksmisyjna ruszy z urzędu, bo nie ma żadnego tytułu do tego lokalu.
— A teściowa? — spytała Marzena. — To ona kazała mu żądać tych pieniędzy. Dzwoniła do mnie trzy razy w tym tygodniu.
— Wystąpię też o zwrot kosztów leczenia i o zakaz zbliżania się. jeżeli teściowa brała udział w tej awanturze telefonicznie, to zapiszę to w oświadczeniu jako świadka nacisku. Ją to też dotknie, prędzej czy później, tylko innym pismem. Zaczynamy od Piotra.
Nazajutrz miałam wolne, ale wróciłam do kawiarni po odbiór wypłaty i trafiłam akurat na ciąg dalszy. Przed lokalem, na chodniku, stał mężczyzna w skórzanej kurtce, a obok niego starsza kobieta w futrze, mimo iż było ciepło jak na wrzesień. To musiał być Piotr z teściową — poznałam ich, bo Marzena siedziała w środku przy oknie, dokładnie tam, gdzie zwykle, z tą samą teczką na stole, tylko teraz otwartą.
Weszli do środka, dzwoneczek nad drzwiami zabrzęczał głośniej niż zwykle, bo Piotr pchnął je z impetem. Podszedł prosto do stolika.
— Marzena, wracaj do domu, dosyć tej farsy.
Ona nie wstała. Popchnęła w jego stronę jedną kartkę z teczki, obróconą tekstem do niego.
— Przeczytaj najpierw to.
Wziął ją, przebiegł linijki, i twarz mu poszarzała, jakby ktoś zgasił w niej światło. To był akt notarialny mieszkania przy Krzyckiej — jego nazwisko na nim w ogóle nie figurowało. Widniało tam nazwisko Marzeny i data sprzed ośmiu lat, kiedy to ona spłaciła kredyt hipoteczny jednorazowo, z pieniędzy po sprzedaży mieszkania babci na Biskupinie. Teściowa zajrzała mu przez ramię i też zamilkła, palce zacisnęła na pasku futra tak mocno, iż knykcie jej pobielały.
— To niemożliwe — wykrztusił Piotr. — To ja płaciłem raty przez te wszystkie lata.
— Nie było żadnych rat od dnia, w którym podpisałam ten akt — powiedziała Marzena spokojnym, urzędowym tonem, jakby czytała to z kartki, choć nic nie czytała. — Płaciłeś czynsz i prąd, tak jak się umówiliśmy. Mieszkanie jest moje od tamtej daty. Możesz to sprawdzić w księdze wieczystej, numer masz na dole strony.
Prawniczka dodała jeszcze jedno, sucho i rzeczowo: iż skoro to Piotr kazał Marzenie wyprowadzić się z jej własnego mieszkania i poparzył ją wrzątkiem, a żadnego tytułu prawnego do tego lokalu nie posiada, to sprawa eksmisyjna została już złożona w sądzie rejonowym przy Podwalu, razem z wnioskiem o zabezpieczenie — i iż na rozstrzygnięcie poczeka, ale wyprowadzić się będzie musiał, bo z chwilą prawomocnego orzeczenia nie będzie miał żadnej podstawy, by w tym mieszkaniu zostać. Teściowa opadła na krzesło obok, jakby nogi odmówiły jej posłuszeństwa, i powiedziała tylko cicho, iż przecież planowała już ten wyjazd do Salzburga, iż zapłaciła zaliczkę w biurze podróży przy placu Grunwaldzkim i termin jest za trzy tygodnie.
— To se pani teraz porozmawia jeszcze raz z tym biurem — rzuciła Marzena, nie podnosząc głosu. — Bo ja nic nie płacę. I proszę się przygotować na pismo od mojej prawniczki w sprawie tych telefonów, które pani do mnie wydzwaniała.
Zapamiętałam ten moment, bo akurat niosłam tacę z kawą dla innego stolika i musiałam się zatrzymać, żeby nie wpaść na Piotra, który stał jak wryty na środku sali. Nikt nie płakał, nikt nie krzyczał. Marzena wstała, zapięła teczkę na gumkę, zostawiła na stoliku dwadzieścia złotych za herbatę i wyszła, nie oglądając się za siebie. Widziałam przez witrynę, jak idzie w stronę przystanku przy Rynku, teczka pod pachą, płaszcz tym razem suchy.
