Kartofle już w ziemi

Wbiłem łopatę w ziemię i poczułem, jak trzeszczy. Suche jak pieprz, zbite, nie do ruszenia. Przez czterdzieści lat nie było takiej wiosny. Śnieg zszedł dopiero w kwietniu, a teraz, w połowie maja, pole przez cały czas wyglądało jak parking. Próbowałem skopać chociaż dwa zagony, ale po pięciu minutach bolały mnie kolana, a w krzyżu czułem taki gwóźdź, iż musiałem usiąść na przewróconym wiadrze.

Syn siedział w Zakładzie Karnym w Lublinie już od jedenastu miesięcy. Zostało mu jeszcze czternaście. Dostał wyrok za kradzież z włamaniem do hurtowni materiałów budowlanych, dwieście tysięcy złotych strat. Gdy go zabierali, powiedział tylko: „Tata, nie sprzedawaj pola”. A teraz to pole leżało odłogiem, a ja nie miałem siły go ruszyć.

Wieczorem siadłem do stołu i napisałem list. Zwykły, szczery. Napisałem mu o ziemi, o tym, iż nie dam rady, iż zagon za zagonem zarasta perzem. Włożyłem do koperty, zakleiłem, na znaczku przykleiłem Chrobrego. Rano pojechałem autobusem do Lublina, bilet kosztował sześć złotych czterdzieści groszy, odliczyłem drobne.

Na trzeci dzień od wysłania listu usłyszałem na podwórku ujadanie Burka, naszego psa. Wyszedłem na ganek, a pod siatką stały dwa radiowozy. Oznakowane, z długimi antenami. Z pierwszego wysiadł mężczyzna w garniturze, z teczką, wyglądał jak urzędnik skarbowy. Zerknął na mnie i machnął legitymacją.

— Prokurator Janicki — powiedział. — Pan Andrzej Głowacki?

Kiwnąłem.

— Otrzymaliśmy informację z zakładu karnego, iż na pana polu mogą znajdować się pieniądze z przestępstwa.

Stałem z szufelką do węgla w ręku, bo akurat chciałem przynieść opał do kuchni. Nie wiedziałem, co odpowiedzieć. Przez głowę przeleciało mi tylko, iż Burek nasrał koło bramy i prokurator wjedzie w to butem.

— Jakie pieniądze? — odparłem w końcu.

— Syn do pana pisał. Zostało to ocenzurowane. Proszę nie utrudniać.

Nie mogłem go wpuścić, bo furtka była zardzewiała i otwierała się tylko z kopniaka. Odsunąłem ją barkiem, a prokurator wszedł pierwszy, potem dwóch policjantów z łopatami i jeden z psem. Ten pies choćby nie spojrzał na Burka, szedł prosto w stronę pola.

Przekopali całe dwanaście arów. Najpierw zdjęli darń na pierwszej kwarcie, potem na drugiej, potem przy starych inspektach. Ja stałem przy kapliczce pod lipą i patrzyłem, jak mój zagon zamienia się w pobojowisko. Głupi byłem, myślałem, iż może faktycznie Paweł coś tam zakopał. W końcu siedzi za kasę, nie za rzucanie cegłami.

Szukali do wieczora. Znaleźli trzy stare podkowy, kapsel po piwie, które ja sam wypiłem w dziewięćdziesiątym siódmym, i żeberko z pieca, które zakopałem, żeby nie zabrało go złomiarz. Pieniędzy — zero. Prokurator wsiadł do samochodu, trzasnął drzwiami. Przez okno wychylił się jeden policjant:

— Musimy to zgłosić. Pole jest przeryte, ale nie mamy nic.

I odjechali.

Tej nocy nie spałem. Pola nie trzeba było orać, ale wyglądało jak poligon. Nagle przyszło mi do łba, iż Paweł może chciał coś ukryć naprawdę, ale nie zdążyłem go o to zapytać, bo list, który wysłał, nie dotarł. W kartce, którą ja dostałem tydzień wcześniej, była tylko jedna linijka: „Tata, niedługo będziesz miał lżej”. Myślałem, iż to o modlitwie.

Po trzech dniach listonosz przyniósł list z ostemplowaną cenzurą zakładu karnego. Rozerwałem kopertę przy skrzynce, bo nie mogłem się pohamować. Litery Pawła, drobne, skaczące.

„Tato, wiem, iż policja już u ciebie była. Napisałem do ciebie wcześniej, żebyś nie ruszał ziemi, bo tam są pieniądze. Wiedziałem, iż to przejmą. Zmusiłem ich, żeby zaorali ci pole, bo sam nie dałbyś rady. Nie ma żadnych pieniędzy. Są tylko kartofle, które teraz możesz posadzić bez kopania. Ziemia gotowa. Syn”.

Czytałem ten list na drodze, przy furtce. Minęła mnie sąsiadka, pani Halina, z siatkami pełnymi chleba z piekarni „Pod Fiołkiem”. Zapytała, czy coś się stało. Podałem jej kartkę, bo ręce mi drżały jak przy pierwszym zawale. Pani Halina włożyła okulary, przeczytała na głos.

— Cholerny cwaniak — powiedziała i zaniosła się śmiechem. — Wykopał ci pole zza krat.

Wtedy zrobiło mi się tak ciepło, jakby ktoś napalił w piecu w środku lata. Zabrałem list, schowałem do kieszeni roboczej koszuli. Potem poszedłem do komórki, wyciągnąłem skrzynię z sadzeniakami. Kartofle odmiany Irga, trzy worki. Nalałem do konewki wody ze studni, zmoczyłem pierwszy worek.

Sąsiad z naprzeciwka, pan Marian, akurat wracał z działki swoim niebieskim maluchem. Zatrzymał się przy płocie.

— Co tam, Głowacki? Policja zaorała, a ty sadzisz?

— A sadzę.

Podszedł do mnie. Burknął coś o tym, iż syna się nie wstydzi. Odpowiedziałem mu, iż nigdy w życiu nie byłem z niego taki dumny. Marian pokiwał z politowaniem i odjechał, a ja rzuciłem za nim ściśniętym w dłoni kawałkiem ziemi, ale nie trafiłem.

Sadzeniaki wchodziły w rozkopaną ziemię jak w masło. Nie musiałem dźgać szpadla ani łamać grudy. Robiłem palcem dołek, wrzucałem kartofla, przysypywałem. Do obiadu obsadziłem trzy zagony. Na piątym znalazłem ślad po psie policyjnym, wyrównałem butem i poszedłem dalej.

Po tygodniu pole było zielone. Najpierw pojedyncze łodygi, potem całe rzędy. Pisałem co drugi dzień w zeszycie, ile przybyło. Syn nie mógł dostawać zdjęć, mogłem tylko pisać. Więc pisałem: „Wzeszło dwanaście rzędów. Dwa przy kapliczce w ogóle nie wzeszły, jutro podsadzę”.

Na koniec maja usiadłem do stołu i napisałem list. Tym razem nie prosiłem o pomoc. Pisałem o kartoflach, o tym, ile ich wyrosło, o tym, iż sąsiad Marian przyniósł gnojówkę i iż Burek zjadł jedną łodygę i wymiotował na podwórko. Do listu dołożyłem suszony liść ziemniaka.

Poszedłem na pocztę w Lublinie. Poprosiłem o znaczek priorytetowy. Dziewczyna za szybą podała mi naklejkę, zapłaciłem czternaście złotych trzydzieści groszy. Gdy szedłem od okienka, minąłem faceta, który pakował paczkę do tektury po butach. Spojrzałem na niego i pomyślałem, iż może też ma syna.

Wrzuciłem list do skrzynki. Metalowa klapa zakołysała się i uderzyła o tylną ścianę.

Na polu doszły pierwsze kwiaty. Białe i fioletowe przy zielonych łodygach. Stanąłem na miedzy i wsłuchałem się w pszczoły, które krążyły nad nawozem. Nie modliłem się, nie dziękowałem na głos. Po prostu wziąłem motykę i pojechałem rowerem do sklepu po fladrę, bo w telewizji leciał mecz.

A wieczorem, zanim zgasiłem światło na ganku, zobaczyłem swoje odbicie w szybie. Miałem piach na rzęsach i uśmiech, którego nie zdejmowało się od lat.