Sprzęt stomijny to nieodłączny element codziennego funkcjonowania pacjenta ze stomią. Worki stomijne, płytki stomijne, a także akcesoria pielęgnacyjne, powinny być dobrane nie tylko do rodzaju stomii, ale także do stylu życia, aktywności i indywidualnych potrzeb pacjenta. Na co zwrócić uwagę na etapie wyboru sprzętu stomijnego, by uniknąć niepotrzebnych problemów? Podpowiadamy.
Jak wybrać sprzęt stomijny?
Dobór odpowiedniego sprzętu stomijnego zależy od wielu czynników. Decydujące znaczenie ma nie tylko rodzaj stomii, ale także: ogólny stan zdrowia pacjenta, stan skóry wokół stomii, styl życia oraz indywidualne potrzeby.
Odpływ treści jelitowej w przypadku stomii jelitowych (kolostomia, ileostomia), a także odpływ treści moczowej przy urostomii odbywa się w sposób niezależny od woli pacjenta, dlatego konieczne jest noszenie worka stomijnego. Te dostępne są w różnych wariantach oraz w systemach jednoczęściowych (worek jest na stałe połączony z płytką) lub dwuczęściowych (worek można wymieniać niezależnie od płytki).
Na komfort życia pacjenta ze stomią wpływa także płytka stomijna, która powinna być indywidualnie docięta do kształtu i wielkości stomii. W przypadku stomii wypukłych odpowiednie są płytki płaskie, tymczasem dla stomii płaskich lub wklęsłych dobiera się płytki wypukłe, które dobrze współpracują ze skórą. Dobrze dopasowane płytki stomijne nie powodują podrażnień, a jednocześnie zapewniają szczelność i chronią przed podciekaniem.
Warto wiedzieć
Dobór odpowiedniego sprzętu stomijnego zaczyna się od konsultacji z lekarzem. Następnie możemy skorzystać ze wsparcia specjalistów, takich jak np. sklep Stomia24.
Sprzęt stomijny do kolostomii
W przypadku kolostomii wybór worka stomijnego zależy głównie od konsystencji stolca:
-
worki zamknięte (jednorazowe, wyrzucane po napełnieniu) są zalecane przy stolcu uformowanym, gęstym;
-
worki otwarte (wielokrotnego użytku) są stosowane przy stolcu luźnym oraz w czasie ewentualnych biegunek.
Sprzęt stomijny do ileostomii
Przy ileostomii najczęściej stosuje się worki otwarte (wielokrotnego użytku), które można łatwo opróżnić w ciągu dnia. Worki ileostomijne mogą być jednoczęściowe lub dwuczęściowe. Drugie z wymienionych rozwiązań jest bardziej popularne, ponieważ płytkę stomijną wymienia się rzadziej, co 3–4 dni, natomiast worek stomijny – codziennie.
Sprzęt stomijny do urostomii
Po wyłonieniu urostomii konieczne jest noszenie przez całą dobę worka urostomijnego, który:
-
pełni funkcję „zewnętrznego pęcherza”;
-
posiada zawór odpływowy (kranik), umożliwiający łatwe opróżnienie worka stomijnego w ciągu dnia;
-
wyposażony jest w zawór antyrefluksowy, zapobiegający cofaniu się moczu.
Warto wiedzieć
Na czas snu worek urostomijny jest podłączany do worka do nocnej zbiórki moczu – dzięki temu nie musimy wstawać w nocy w celu jego opróżnienia.
Sprzęt stomijny w codziennym życiu
Korzystanie ze sprzętu stomijnego, zwłaszcza na początku, może wzbudzać dużą niechęć, niepokój, a choćby poczucie bezradności i strach. Z czasem jednak ta czynność staje się rutynowa i zaczyna być postrzegana przez pacjenta ze stomią jako element codzienności.
Jeśli sprzęt stomijny został dobrany w prawidłowy sposób, to nie podrażnia on skóry, zapewnia szczelność, a także jest dyskretny i nie odstaje nadmiernie od ciała. Największym wyzwaniem pozostaje zatem adaptacja psychiczna i zaakceptowanie sprzętu stomijnego w codziennym życiu. W stopniowym oswajaniu się z nową sytuacją pomoże rozmowa z bliskimi, pielęgniarką stomijną lub psychologiem. Z takim wsparciem stomik nie tylko odzyska dobre samopoczucie i pewność siebie, ale także upewni się w tym, iż może prowadzić ze stomią normalne, aktywne życie.
Źródła naukowe:
Berti-Hearn, L., Elliott, B. (2019). Urostomy Care. Home Healthcare Now, 37, 5, 248-255. https://doi.org/10.1097/nhh.0000000000000792.
Cleveland Clinic (2022). Urostomy: Definition, Procedure & Care. [online] Cleveland Clinic. Available at: https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/22476-urostomy [dostęp 05.01.2026 r.]
Maria, A., Lieske, B. (2023). Colostomy care. [online] PubMed. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560503 [dostęp 13.01.2026 r.]
MedlinePlus Medical Encyclopedia (2024). Changing your ostomy pouch [online] Available at: https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000204.htm [dostęp 13.01.2026 r.]
Mithany, R.H., M Hasaan Shahid, Shahid, R., Hannan, A., Gill, M.U., Aslam, S. (2023). Ileostomy 101: Understanding the Basics for Optimal Patient Care. Cureus, 15, 10, e46822. https://doi.org/10.7759/cureus.46822.
