Od 9 stycznia do 6 lutego 2026 przy ulicy Piotrkowskiej 68 można obejrzeć nową wystawę Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi pod kuratorstwem profesora Jana Tutaja oraz doktora Dobiesława Gały. Jest to już trzecia edycja projektu artystyczno-badawczego „Na krawędzi”, który zgłębia temat natury rysunku oraz jego granic.
Początki „Na krawędzi” sięgają 2021 roku, kiedy w wyniku współpracy między Akademią Sztuk Pięknych w Łodzi, Krakowie, Warszawie, Wrocławiu, Gdańsku oraz Poznaniu powstała pierwsza edycja wystawy. Projekt kontynuowano i w 2023 roku Jan Tutaj i Dobiesław Gała zaprezentowali drugą odsłonę przedsięwzięcia. Trzecia edycja wystawy, utworzona przez akademików Łódzkiej i Krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, była już pokazana w Krakowie, Końskich i Czeladzi.
Obecnie można ją oglądać w Galerii ASP w Łodzi przy ulicy Piotrkowskiej 68.
Potem prace zostaną przeniesione do Tarnowa, końcowego przystanku na trasie projektu.
Ostro i bez znieczulenia
– tak działamy od 2020 roku. Dziennikarstwo, które nie jest obojętne. Tygodnik Spraw Obywatelskich nagłaśnia nadużycia, edukuje i daje narzędzia do realnej, obywatelskiej zmiany.
Przekaż darowiznę i stań się naszym współwydawcą
Galeria ASP w Łodzi
Na uwagę zasługuje również samo miejsce wystawy. Działająca od 2015 roku galeria pokazuje prace studentów oraz wykładowców ASP w Łodzi, a czasem, tak jak w przypadku wystawy „Na Krawędzi”, także osób z innych uczelni.
Galeria to miejsce z misją udostępniania i popularyzacji sztuki: jest praktycznie ciągle otwarta, a wstęp do niej jest darmowy. W czasach, w których dużo mówi się o zanikaniu tzw. trzecich miejsc (łatwo dostępnych miejsc publicznych zaprojektowanych dla wypoczynku i socjalizacji), Galeria stanowi otwartą przestrzeń dla swobodnej wymiany myśli, do której zapalnikiem jest sztuka. To miejsce jest również ważne dla młodych, początkujących artystów z ASP, którzy mogą pokazać i wypromować swoją twórczość, co nie byłoby dla nich możliwe w typowej galerii.
Takie miejsca pełnią istotną rolę edukacyjną i społeczną oraz dostarczają jakościowej, darmowej rozrywki.
Odwiedzajmy je więc i doceniajmy. Wystawa „Na krawędzi 3. Pogranicza po_rysunkowej przestrzeni” jest do tego wspaniałym pretekstem.
Czym adekwatnie jest rysunek?
Według Encyklopedii PWN „Rysunek to dział sztuki plastycznej, którego istotą jest posługiwanie się linią na płaszczyźnie; wykonywany głównie ołówkiem, kredką, węglem, najczęściej na papierze”. Możemy na podstawie tej definicji wyznaczyć trzy najważniejsze cechy tej dziedziny: rysunek jest płaski w formie, jego narzędziem jest linia, a najważniejsze materiały to ołówek, kredka, węgiel oraz papier. Te cechy opisują to, co każdy wyobraża sobie myśląc o rysunku. I wszystkie z nich są całkowicie podważone przez artystów projektu „Na krawędzi”.
A czym może być rysunek?
Na wystawie możemy odnaleźć dzieła przechodzące w trzeci wymiar, tak jak praca Łukasza Leszczyńskiego przedstawiająca ten sam motyw dynamicznych linii na powierzchni zarówno prostokątnych bloków, jak i sześciennego klocka.
Widzimy także prace, o których można mówić w kontekście czterech wymiarów, jako iż łączą trzy wymiary z ruchem i zmianą w czasie.
Przykładem może być rzeźba kinetyczna Dawida Królickiego, ruchoma, w przeciwieństwie do tradycyjnie rozumianego rysunku, jednak opierająca się, jak rysunek, na liniach położonych na płaszczyźnie.
W ramach projektu wystawiono także prace, które nie bazują na linii, takie jak seria dzieł Anny Tyczyńskiej, w których na papierze, zamiast kompozycji kresek, odnajdujemy poezję, zdjęcie, czy gładką warstwę farby.
Wiele utworów korzysta też z różnorodnych technik, które wychodzą poza standardowy ołówek na papierze.
Wśród użytych materiałów można wymienić ceramikę, farby olejne, metal, wybielacz i liczne przykłady innych nieoczywistych tworzyw. Przykładowo, Dzieła Dobiesława Gały zostały stworzone z wykorzystaniem drewna i żywicy.
Cel projektu
Takie eksperymenty z formą pozwalają na nieskrępowaną eksplorację artystyczną i pomagają w pełni docenić dziedzinę rysunku, jako sztukę, która nie musi być tylko wybrakowanym stadium przejściowym, ani nie jest koniecznie ograniczona ścisłymi wymogami formalnymi. Cytując słowa Jana Tutaja, kuratora wystawy: „Projekt w swej intencji po raz kolejny ma stworzyć przestrzeń do rozpoznania czy odświeżenia […] potencjału [rysunku]”.
Faktycznie, wystawa w Galerii ASP w Łodzi zadziwia i pokazuje niezwykłą kreatywność twórców w ich ujęciu rysunku. Sama ilość dzieł pozwala na bogate i pełne przedstawienie potencjału tej dziedziny, a ich różnorodność i odważny charakter nie pozwalają się nudzić.
