Zamiast świętowania podwyżek, mamy falę cichych zwolnień, redukcji etatów do absurdalnych ułamków i masowe zamykanie biznesów, które były z nami od lat. Mechanizm, który miał chronić najsłabszych na rynku pracy, paradoksalnie wymierzył w nich najpotężniejszy cios. Dlaczego podwyżka, na którą wszyscy czekali, stała się początkiem końca dla lokalnego handlu i usług?
Fot. Warszawa w Pigułce
Ekonomia to system naczyń połączonych, w którym nie da się zmienić jednego parametru bez wpływu na pozostałe. Kiedy w 2025 roku rząd ogłaszał skokowy wzrost minimalnego wynagrodzenia, eksperci ostrzegali przed „efektem bumerangu”. Wtedy te głosy były zagłuszane przez entuzjazm. Dziś, w styczniu 2026 roku, bumerang wrócił i uderzył z całą siłą. Koszty pracy w Polsce wzrosły do poziomu, który dla sektora MŚP (Małych i Średnich Przedsiębiorstw) stał się zaporowy.
Widzimy to na ulicach naszych miast. Tam, gdzie jeszcze rok temu była osiedlowa piekarnia, dziś wisi kartka „Lokal do wynajęcia”. Tam, gdzie strzygł nas ten sam fryzjer od dekady, dziś działa samoobsługowy punkt lub salon sieciowy. Przedsiębiorcy nie są w stanie przerzucić już wyższych kosztów pracy na klientów, bo ci – również przyciśnięci drożyzną – przestali kupować. Koło się zamknęło. W rezultacie, zamiast „godnej pracy”, mamy „brak pracy”.
Matematyka, która zabija miejsca pracy
Aby zrozumieć skalę problemu, musimy spojrzeć na tzw. „koszty pracodawcy”, czyli super brutto. Pracownik widzi to, co dostaje na rękę („na waciki”, jak mawiają złośliwi, choć w 2026 są to już konkretne kwoty). Pracodawca widzi jednak zupełnie inną sumę. Wzrost płacy minimalnej w 2025 i 2026 roku pociągnął za sobą lawinowy wzrost składek ZUS płaconych przez firmę.
Dla małego przedsiębiorcy, który zatrudniał 3 osoby w sklepie spożywczym, miesięczny koszt utrzymania załogi wzrósł w ciągu dwóch lat o kilka tysięcy złotych. Aby to pokryć, musiałby sprzedawać chleb po 15 złotych, a masło po 20 zł. Klienci powiedzieli „nie” i poszli do dyskontu. Właściciel stanął przed wyborem: dokładać do interesu (co jest niemożliwe na dłuższą metę) lub ciąć koszty.
I tu dochodzimy do sedna dramatu stycznia 2026. Cięcie kosztów oznacza zwolnienia. W pierwszej kolejności pracę straciły osoby o najniższych kwalifikacjach – sprzątaczki, pomoce kuchenne, dozorcy, początkujący sprzedawcy. To właśnie ta grupa, której podwyżka miała pomóc najbardziej, stała się jej pierwszą ofiarą.
Plaga „ćwiartek” i ucieczka w szarą strefę
Polski przedsiębiorca potrafi kombinować, gdy jest przyparty do muru. W 2026 roku obserwujemy masowe zjawisko „ułamkowych etatów”. Pracownik, który do tej pory pracował na pełny etat, dostaje propozycję nie do odrzucenia: „Aniu, albo zwolnienie, albo przechodzimy na 1/2 etatu (lub 1/4), a resztę… zobaczymy”.
Oficjalnie bezrobocie nie rośnie drastycznie, bo ludzie wciąż są zatrudnieni. Ale realnie pracują na ułamkach etatów, tracąc zdolność kredytową i poczucie bezpieczeństwa. Co z resztą wynagrodzenia? Część firm wypłaca ją „pod stołem” (ryzykując gigantyczne kary), a część po prostu redukuje godziny pracy, zmuszając jedną osobę do wykonywania obowiązków za dwoje. Praca w handlu czy gastronomii w 2026 roku stała się wyścigiem z czasem – pracownik musi być wydajny jak robot, by uzasadnić swój wysoki koszt.
Robotyzacja z przymusu – kasjerka przegrała z ekranem
Jeśli wejdziesz dziś do sieciowego fast-foodu lub marketu, zobaczysz zmianę gołym okiem. Ludzi jest mniej. W 2025 roku firmy masowo inwestowały w automatyzację. Kioski samoobsługowe, roboty sprzątające, aplikacje do zamawiania przy stoliku – to nie gadżety, to konieczność ekonomiczna.
Maszyna nie choruje, nie bierze urlopu na żądanie, nie płaci się za nią ZUS-u i nie trzeba jej podnosić pensji co roku. W 2026 roku koszt leasingu robota-kelnera czy kasy samoobsługowej stał się niższy niż roczny koszt utrzymania pracownika na płacy minimalnej. To brutalna kalkulacja. W efekcie tysiące prostych miejsc pracy wyparowało bezpowrotnie. Młodzi ludzie, którzy kiedyś dorabiali sobie w ten sposób na studiach, dziś mają problem ze znalezieniem pierwszej pracy, bo „proste” stanowiska zniknęły.
Spłaszczenie płac – bunt klasy średniej
Kolejnym skutkiem „rekordowych podwyżek” jest frustracja specjalistów. W 2026 roku doszło do niebezpiecznego spłaszczenia struktury wynagrodzeń. Płaca minimalna goni średnią krajową w tempie ekspresowym. Efekt?
Doświadczona księgowa, nauczyciel czy pielęgniarka widzą, iż ich pensja (która nie rośnie tak szybko) jest tylko nieznacznie wyższa od pensji osoby o niższej odpowiedzialności. To rodzi ogromne napięcia społeczne i demotywację. „Po co mam brać na siebie lata nauki i ogromną odpowiedzialność za cudzą wiedzę, finanse czy zdrowie, skoro na minimalnej zarobię prawie tyle samo, a mam czystą głowę?” – to pytanie, które w 2026 roku zadaje sobie wielu fachowców.
Pracodawcy mają związane ręce. Skoro musieli podnieść pensje minimalną, nie mają budżetu na podwyżki dla średniego szczebla. W firmach panuje atmosfera buntu, a rotacja pracowników („skakanie” z firmy do firmy w poszukiwaniu choćby 200 zł podwyżki) osiągnęła apogeum.
Upadek lokalności – krajobraz po bitwie
Najbardziej bolesny jest jednak wymiar społeczny. Małe miasteczka i wsie w 2026 roku pustoszeją z lokalnego biznesu. Sklepik „u Pani Basi”, który działał od 1995 roku, nie wytrzymał konkurencji z dyskontem, który optymalizuje koszty pracy skalą. Warsztat szewski, krawcowa, mały serwis RTV – te usługi znikają, bo przy obecnych kosztach pracy musiałyby być usługami luksusowymi.
Klienci narzekają, iż „nie ma gdzie naprawić butów”, ale jednocześnie nie chcą płacić 80 złotych za wymianę fleków (bo tyle musiałby wziąć szewc, by zapłacić sobie minimalną i opłacić lokal). Wolą po prostu kupić nową rzecz. Tworzy się pustynia usługowa, którą wypełniają wielkie korporacje lub… nikt.
Outsourcing wszystkiego – firmy bez pracowników
Nowym trendem 2026 roku jest model „firmy bez pracowników”. Przedsiębiorcy masowo rezygnują z umów o pracę na rzecz kontraktów B2B (Business to Business). choćby na stanowiskach, które do tej pory kojarzyły się z etatem (recepcja, asystentka, magazynier), firmy oczekują wystawienia faktury.
Wymusza to na pracownikach zakładanie działalności gospodarczej. Dla pracodawcy to zysk – płaci fakturę i nie martwi się o urlopy, chorobowe czy okres wypowiedzenia. Dla pracownika – to utrata przywilejów i bezpieczeństwa. Płaca minimalna na etacie chroniła pracownika. Na B2B rynek dyktuje stawki bez litości, a konkurencja cenowa jest zabójcza.
Co to oznacza dla Ciebie? Jak przetrwać na rynku 2026?
Sytuacja jest dynamiczna i wymaga zmiany myślenia o karierze. Płaca minimalna przestała być gwarantem bezpieczeństwa, a stała się punktem odniesienia, od którego pracodawcy uciekają.
Oto Twoja strategia:
1. Nie polegaj na „minimalnej”
Jeśli Twoja praca jest warta rynkowo dokładnie tyle, ile wynosi płaca minimalna, jesteś w strefie najwyższego ryzyka. To te stanowiska są pierwsze do likwidacji lub automatyzacji. Musisz zdobyć umiejętności, które pozwolą Ci zarabiać powyżej tego progu – wtedy stajesz się dla pracodawcy inwestycją, a nie kosztem ustawowym.
2. Uważaj na „fikcyjne etaty”
Jeśli szef proponuje Ci przejście na 1/2 etatu „z resztą pod stołem”, pamiętaj o ryzyku. Twoja przyszła emerytura, zdolność kredytowa i zasiłek chorobowy będą liczone od tej połówki. W razie wypadku przy pracy czy kontroli PIP, zostajesz na lodzie. W 2026 roku kontrole są wzmożone, a kary za pracę na czarno – drakońskie.
3. Szukaj nisz, których nie zastąpi robot
Usługi opiekuńcze, rzemiosło artystyczne, specjalistyczne naprawy, relacje z klientem oparte na empatii – tu roboty (jeszcze) nie wygrywają. W 2026 roku wartość „ludzkiego dotyku” rośnie w cenie.
4. Negocjuj „netto”, nie „brutto”
Rozmawiając o podwyżce, miej świadomość kosztów pracodawcy. Czasem zamiast podwyżki w gotówce (która jest mocno opodatkowana), łatwiej wynegocjować benefity, dofinansowanie do szkoleń czy elastyczny czas pracy. W 2026 roku elastyczność jest nową walutą.
Rok 2026 pokazał, iż dekretowanie dobrobytu ustawą ma swoje granice. Płaca minimalna wzrosła rekordowo, ale realna siła nabywcza wielu Polaków wcale nie poszybowała w górę, bo pożarły ją ceny usług, które zdrożały przez… wzrost płacy minimalnej. To lekcja ekonomii, którą właśnie odrabiamy wszyscy.
