Czy Polki i Polacy naprawdę umieją odpoczywać? Sprawdziliśmy to!

W ramach projektu z Diagnostyką postanowiliśmy sprawdzić, czy Polki i Polacy potrafią odpoczywać. Czy w czasie wolnym rzeczywiście odzyskujemy siły, czy przez cały czas myślimy o pracy, domu i rzeczach, które „powinniśmy” zrobić? Wyniki pokazują, iż choć ponad połowa z nas uważa, iż umie odpoczywać, większość chciałaby radzić sobie z tym lepiej. Prawie co trzeciej osobie odpoczynek utrudnia przekonanie, iż w tym czasie powinna robić coś pożytecznego.

Większość z nas uważa, iż potrafi odpoczywać, ale…

55% badanych uważa, iż potrafi skutecznie odpoczywać i regenerować siły. Jednocześnie aż 73% deklaruje, iż chciałoby robić to lepiej.

Te wyniki pokazują sprzeczność. Z jednej strony wiemy, jakie formy odpoczynku nam służą i mamy poczucie, iż potrafimy z nich korzystać. Z drugiej czujemy, iż regeneracja nie działa tak, jak powinna.

• 63% osób przyznaje, iż czasami nie potrafi całkowicie się wyłączyć i odpocząć.
• 59% podczas urlopu lub dni wolnych odczuwa skutki wcześniejszego stresu i przemęczenia, między innymi osłabienie, bóle głowy i inne dolegliwości fizyczne.

Można więc mieć wolny dzień, leżeć na kanapie albo wyjechać na urlop, a mimo to przez cały czas nie czuć się wypoczętym. Samo przerwanie pracy nie zawsze oznacza, iż organizm i głowa przestają działać w trybie napięcia.

Dlaczego tak trudno nam się wyłączyć?

Najczęściej odpoczynek utrudniają nam bieżące problemy osobiste lub rodzinne. Wskazuje je 45% badanych. 40% ma trudność z wyciszeniem się i zatrzymaniem natłoku myśli, a 39% wymienia przemęczenie lub dolegliwości fizyczne.

Kolejne bariery to długotrwałe napięcie i stres, o których mówi 38% osób, oraz myślenie o obowiązkach domowych lub rodzinnych, wskazywane przez 36%.

Praca nie znika jednak całkowicie z głowy po zamknięciu laptopa. 22% badanych przyznaje, iż w czasie odpoczynku myśli o obowiązkach zawodowych lub pozostaje w kontakcie z pracą.

Tylko 1% osób uważa, iż nic nie przeszkadza im w odpoczynku.

„Powinnam robić coś pożytecznego”

28% badanych wskazuje, iż odpoczynek utrudnia im poczucie, iż powinni w tym czasie robić coś pożytecznego.

To właśnie tutaj pojawia się poczucie winy. Odpoczynek może konkurować ze sprzątaniem, zakupami, nauką, treningiem, nadrabianiem wiadomości, opieką nad bliskimi albo kolejną rzeczą z listy zadań.

W efekcie wolny czas przestaje być czasem bez oczekiwań. Staje się kolejnym zadaniem, które trzeba dobrze zaplanować i wykonać. Zamiast sprawdzać, czego potrzebujemy, zastanawiamy się, czy odpoczywamy wystarczająco produktywnie.

Szczególnie mocno widać to wśród młodych kobiet. Aż 49% kobiet w wieku od 18 do 24 lat przyznaje, iż odpoczynek utrudnia im przekonanie, iż powinny robić coś pożytecznego. 60% kobiet z tej grupy wiekowej nie może odpocząć z powodu natłoku myśli.

Kobietom odpoczywa się trudniej

Kobiety rzadziej niż mężczyźni uważają, iż potrafią skutecznie odpoczywać. Taką odpowiedź wskazało 51% kobiet i 59% mężczyzn.

77% kobiet chciałoby lepiej radzić sobie z odpoczynkiem i regeneracją. Wśród mężczyzn mówi o tym 68%.

Kobiety częściej przyznają również, iż nie potrafią całkowicie się wyłączyć. Dotyczy to 69% kobiet i 57% mężczyzn. Częściej odczuwają też podczas urlopu skutki wcześniejszego przemęczenia i stresu, 66% wobec 52% mężczyzn.

Różnice widać również w powodach, które przeszkadzają w odpoczynku. Kobiety częściej myślą o obowiązkach domowych i rodzinnych oraz mają problem z wyciszeniem myśli. Mężczyźni częściej wskazują obowiązki zawodowe i kontakt z pracą.

Może to mieć związek z tym, iż dla wielu kobiet czas wolny przez cały czas nie oznacza całkowitego zwolnienia z odpowiedzialności za dom, opiekę i organizowanie codzienności. Badanie nie pozwala jednak przesądzić, z czego dokładnie wynikają te różnice.

Najmłodsi odpoczywają najgorzej

Najmniej pewne swoich umiejętności odpoczywania są osoby w wieku od 18 do 24 lat. Tylko 43% z nich uważa, iż potrafi skutecznie się regenerować.

Wśród kobiet w tym wieku wynik pozostało niższy. Zaledwie 36% młodych kobiet deklaruje, iż umie skutecznie odpoczywać. To najniższy wynik we wszystkich analizowanych grupach płci i wieku.

Dla porównania wśród osób w wieku od 55 do 65 lat 67% uważa, iż potrafi skutecznie odzyskiwać siły.

Młodsze osoby częściej także „odchorowują” urlop. Skutków wcześniejszego stresu i przemęczenia podczas dni wolnych doświadcza 65% osób w wieku od 18 do 34 lat i 51% osób w wieku od 55 do 65 lat.

Urlop może być więc momentem, w którym napięcie wreszcie opada, a organizm zaczyna reagować na przeciążenie, które wcześniej było ignorowane lub tłumione.

Co naprawdę pomaga nam odpocząć?

Najczęściej regeneruje nas pobyt na łonie natury. Wskazuje go 47% badanych. Prawie tyle samo osób, 46%, wybiera sen, leżenie i bierny relaks.

39% odpoczywa dzięki wyjazdom i podróżom. 35% dzięki oglądaniu filmów i seriali, graniu albo korzystaniu z internetu. Tyle samo osób wskazuje czas spędzany w samotności, a 34% – czas z rodziną.

Dla części osób odpoczynek wiąże się z ruchem. Aktywność fizyczną lub sport wskazuje 29% badanych. 27% regeneruje się, zajmując się swoim hobby, a 23% dzięki kontaktowi ze zwierzętami.

Nie istnieje jedna adekwatna forma odpoczynku. Dla jednej osoby będzie to spacer, dla innej sen, samotność, serial, gotowanie albo spotkanie z bliskimi. Ważniejsze od wyboru konkretnej aktywności jest to, czy rzeczywiście pozwala ona zmniejszyć napięcie i odzyskać siły.

Odpoczynku też trzeba się nauczyć

Wyniki badania pokazują, iż problemem nie jest brak pomysłów na odpoczynek. Prawie każda badana osoba potrafi wskazać coś, co pomaga jej się regenerować.

Trudniejsze okazuje się pozwolenie sobie na odpoczynek i wejście w stan, w którym nie trzeba niczego kończyć, nadrabiać ani udowadniać.

Regeneracja może wymagać odłożenia telefonu służbowego, podziału obowiązków domowych, odwołania planów albo zaakceptowania, iż w czasie wolnym nie powstanie nic użytecznego. Czasami oznacza także sen i bezczynność, bez próby zamieniania ich w kolejne narzędzie do zwiększania wydajności.

Odpoczynek nie powinien być nagrodą, na którą trzeba zasłużyć. Jest podstawową potrzebą organizmu. o ile stale towarzyszą mu wyrzuty sumienia, gonitwa myśli lub napięcie, warto zacząć od prostego pytania: czego teraz naprawdę potrzebuję, żeby poczuć się choć trochę lepiej?

—

O badaniu

Badanie zostało zrealizowane na zlecenie SEXEDPL przez Ipsos w dniach 19–22 lipca 2026 roku metodą CAWI na panelu internetowym. Wzięły w nim udział 1022 osoby w wieku od 18 do 65 lat. Próba była reprezentatywna i kwotowa.